przykład zapisu jednogłosowej melodii chorałowej Melodia należy do najstarszych zjawisk muzycznych i jest wcześniejsza od rozwiniętej harmonii. W wielu tradycjach muzycznych zasadnicze znaczenie miała pojedyncza linia melodyczna, rozwijana m.in. w śpiewie jednogłosowym, chorałach, pieśniach, ragach indyjskich i arabskich makamach. Charakter melodii był w takich tradycjach związany z przyjętym zasobem dźwięków, typami skal, sposobem prowadzenia głosu oraz relacją melodii do tekstu słownego.
W średniowiecznej muzyce europejskiej duże znaczenie miała melodyka chorału, oparta na skalach modalnych i jednogłosowym przebiegu linii melodycznej. Wraz z rozwojem polifonii melodia zaczęła funkcjonować także jako jedna z kilku równoczesnych, samodzielnych linii głosowych. W późnym średniowieczu i renesansie na kształt melodii wpływały zarówno zasady modalne, jak i coraz wyraźniejsze uporządkowanie rytmiczne oraz związki z tekstem poetyckim.
Od baroku coraz większy wpływ na przebieg melodii wywierały system dur-moll i harmonika funkcyjna. W muzyce tonalnej melodia była często kształtowana w powiązaniu z następstwami akordów, kadencjami i planem harmonicznym utworu. W klasycyzmie utrwaliły się typy melodii okresowej, związanej z regularną budową fraz, tematów i form instrumentalnych.