Prawo patronatu mogło być utracone na skutek między innymi: herezji, odstępstwa od wiary, zabicia duchownego czy ekskomuniki. Zanik prawa patronatu miał miejsce w momencie upadku całego beneficjum, a połączenie beneficjów powodowało zanik jednego z praw. Przywilej patronatu wygasał także po osobistym zrzeczeniu się go przez fundatora. Osobowe prawo patronatu mogło wygasnąć na skutek wygaśnięcia związanego z nim rodu.
Na szczególną uwagę zasługuje prawo patronatu królewskiego, które umożliwiało władcy obsadzanie urzędu biskupa, co prowadziło do wzmocnienia jego władzy monarszej w państwie. Powołując biskupów, monarcha powoływał się na rację stanu i powagę urzędu. Pierwszą diecezją objętą patronatem królewskim była diecezja lwowska; dopiero później prawo zostało rozszerzone na pozostałe metropolie. Król mógł również uzyskać szczególny przywilej, który umożliwiał mu wyznaczanie kandydatów na prałatury i kanonie. Prawo do obsadzania urzędów biskupich przez władcę spotykało się ze znacznym sprzeciwem Stolicy Apostolskiej, jednakże królewska kontrola nad biskupstwami trwała do końca XVIII wieku.