Do grona twórców Straży należeli także Władysław Chromiński, R. Załęski i L. Szczepkowski. Organizatorzy zaczęli występować jawnie w okresie zbliżania się wojsk niemieckich do Warszawy w październiku 1914, ale po zmianie sytuacji na froncie zmuszeni byli powrócić do konspiracji. Ostatecznie władze rosyjskie zezwoliły na uruchomienie Straży na krótko przed opuszczeniem miasta pod wpływem klęsk na froncie w końcu lipca 1915. Ujawniła się wówczas struktura licząca 2 tys. członków pełniących bezpłatną służbę honorową (bez mundurów i broni) i 27 okręgów na terenie stolicy. Do jej organów należało biuro przyboczne, kancelaria główna, kasa główna oraz wydziały wywiadowczo-kryminalny, spraw zewnętrznych, korespondencji, archiwum, intendentury, kobiecej straży obyczajowej i rezerwy. Legalną podstawą działalności była odezwa Komitetu Obywatelskiego. W nocy 4/5 sierpnia 1915 kierowana przez komendanta Popowskiego i jego zastępcę Pawłowicza Straż zajęła rosyjskie urzędy i posterunki uprzedzając wkroczenie wojsk niemieckich.
Opór magistratu Warszawy nie dopuścił do likwidacji Straży przez władze niemieckie, ale rozpoczęcie działalności przez policję niemiecką 9 sierpnia 1915 zepchnęło ją do roli pomocniczej.