Міхаіл Мікалаевіч Баўтовіч (нар. , Полацк) — беларускі краязнаўца, археограф, выдавец. Спецыяліст па гісторыі Полацкай зямлі ў XVI—XIX стагоддзях. Псеўданімы: С. Нарушэвіч, М. Равіч, Х. Ясная, І. Янкоўскі.
Біяграфія Скончыў у 1980 годзе факультэт аўтаматыкі і вылічальнай тэхнікі Рыжскага політэхнічнага інстытута.
У 1980—1992 гадах працаваў на наваполацкім заводзе «Вымяральнік» спачатку інжынерам-канструктарам, пасля начальнікам канструктарскага бюро. Пазней начальнікам дыспетчарскай службы Полацкага гарадскога раёна электрасетак.
У 1989—2003 гадах старшыня полацкага гістарычнага клуба «Вытокі». Арганізатар шэрагу краязнаўчых экспедыцый па землях былога Полацкага ваяводства.
У 2003—2005 гг. выдаваў бюлетэнь «Полацкі край».
Кіраўнік полацкага грэка-каталіцкага выдавецтва (з 1996).
Навуковая дзейнасць Даследуе гісторыю Полацка і наваколляў з прыярытэтнай увагай да канфесійнай, генеалагічнай і вайсковай тэматыкі; аналізуе, перакладае і публікуе гістарычныя крыніцы, звязаныя з Полацкай зямлёй XVI—XIX стагоддзяў (перапіска архепіскапа Язафата Кунцэвіча, забойства манахаў у Сафійскім саборы ў 1705 годзе; інш.); займаецца аховай і папулярызацыяй гісторыка-культурнай спадчыны краю.
Бібліяграфія
Кнігі Адысея Вайніслава Савіча-Заблоцкага. Полацак, 2023. — 122 с. Кнігадрук у Полацку (1772—1829): бібліяграфічнае выданне. Полацак: Полацкае ляда, 2018. — 204 с. Эпісталяцыя Святога Язафата: Збор дакумэнтаў. Полацак: Грэка-каталіцкая парафія, 2006. — 144 с. Полацкія пакутнікі: Збор дакумэнтаў. Полацак: Сафія, 2000. — 86 с.
Рэдагаванне
Архіў уніяцкіх мітрапалітаў. — Т. 3 : Дакументы да гісторыі царквы ў Беларусі XVI—XX стст. у фондах гістарычных архіваў Літвы і Расіі: Даведнік. — Мінск-Полацк : Сафія, 2005. — 166 с. Архіў уніяцкіх мітрапалітаў. — Т. 2 : Дакументы да гісторыі царквы ў Беларусі XVI—XX стст. у фондах гістарычных архіваў Украіны: Даведнік. — Мінск-Полацк : Сафія, 2001. — 162 с. Архіў уніяцкіх мітрапалітаў. — Т. 1 : Дакументы да гісторыі царквы ў Беларусі XV—XIX стст. у фондзе «Канцылярыя мітрапаліта грэка-уніяцкіх цэркваў у Расіі»: Даведнік. — Мінск-Полацк : Сафія, 1999. — 386 с.
Укладанне і апрацоўка
Дэйніс І. П. Полацкая даўніна. — Мінск: Медысонт, 2007. — 330 с. Пануцэвіч Вацлаў. Святы Язафат, архіяпіскап полацкі. — Полацк : Сафія, 2000. — 274 с.
Укладанне і пераклад
Вянок акафістаў. Зборнік / — Полацк : Грэка-каталіцкая грамада, 1999. — 263 с.
Артыкулы
У навуковых зборніках
Нязнаны аб’ект полацкага краявіду // Гісторыя і археалогія Полацка і Полацкай зямлі: матэрыялы навуковай канферэнцыі. — Полацк, 2022. — С. 17-24. Паходжанне і зямельныя валоданні аўтара «Полацкае шляхты» // Краеведение: проблемы и перспективы развития в XXI веке : материалы научно-практической конференции. — Полацк, 2022. — С. 17-24. Дамінік Мора: Хрысціянскі рыцар на Полацкім замку // Гісторыя і археалогія Полацка і Полацкай зямлі: матэрыялы навуковай канферэнцыі. — Полацк, 2019. — С. 7-22. Кнігадрукі полацкіх езуітаў // Библиотека: связь времен и векторы развития: научно-практическая конференция. — Полацк, 2018. Забытая вайна ў азёрным краі (Баявыя дзеянні снежань 1919 г.- ліпень 1920 г.) // Беларускае Падзвінне: вопыт, методыка і вынікі палявых і міждысцыплінарных даследаванняў: зборнік навуковых артыкулаў. — Полацк, 2018. — С. 647—665. Забытая вайна ў азёрным краі (Баявыя дзеянні жнівень — лістапад 1919 г.) // Беларускае Падзвінне: вопыт, методыка і вынікі палявых і міждысцыплінарных даследаванняў: зборнік навуковых артыкулаў. — Ч. 2. — Полацк, 2016. — С. 131—141. Плач над спаленым Полацкам //Сборник докладов научно-краеведческой конференции к 90-летию Краеведческого музея Полоцка. — Полацк, 2016. Ерархі Полацкай праваслаўнай епархіі часоў «Патопу» (спроба групавога партрэту) // Полацкі музейны штогоднік: зборнік навуковых артыкулаў. — Полацк, 2015. — С. 193—205. Полацкі сьлед Тадэвуша Рэйтана // Рэйтаны. Гісторыя роду — гісторыя краіны: навукова-практычная канферэнцыя. — Мінск, 2014. Спадчына Мяніцкіх // Гісторыя і археалогія Полацка і Полацкай зямлі: матэрыялы навуковай канферэнцыі. — Ч. 1. — Полацк, 2013. — С. 17-40. Генэрал Кульнёў. Тварэнне міфу // Война 1812 года: события, судьбы, память: материалы научно-практической конференции. — Витебск, 2012, С. 79-82. Гравюра Полацкага езуіцкага калегіюму 1785 г. // Полацкі музейны штогоднік: зборнік навуковых артыкулаў. — Полацк, 2012. — С. 139—148. Вацлаў Бубноўскі — вучань Івана Хруцкага // Іван Хруцкі: мастацтва ў дыялогу культур : матэрыялы навукова-практычнай канферэнцыі. — Мінск, 2010. — С. 77-83. Дарогі Торвалада Кодрансана // Гісторыя і археалогія Полацка і Полацкай зямлі: матэрыялы навуковай канферэнцыі. — Полацк, 2009. — С. 15-29. Гэральдычная гісторыя Полацку // Матэрыялы гісторыка-краязнаўчай канферэнцыі. Да 80-годдзя Полацкага краязнаўчага музея. — Полацк, 2008. — С. 15-32. Асоба канцлера Льва Сапегі (паводле ліста ад 12.03.1622 да полацкага архібіскупа Іасафата Кунцэвіча) // Леў Сапега (1557—1633) і яго час: зборнік навуковых артыкулаў. — Гродна, 2007. — С. 282—291. З досьледаў эпісталяцыі архібіскупа Язафата Кунцэвіча // Sztuka sakralna i duchowość pogranicza polsko-ukraińskiego na Lubelszczyźnie : materiały z międzynarodowej konferencji. — Lublin, 2005. — S. 52-60. Эпісталяцыя архібіскупа полацкага Язафата Кунцэвіча // Гісторыя і археалогія Полацка і Полацкай зямлі: матэрыялы навуковай канферэнцыі. — Полацк, 2002. — С. 7-13. Гімнаграфія Францыска Скарыны і Сімяона Полацкага: Рознасць падыходаў да апрацоўкі // Скарыназнаўства, кнігазнаўства, літаратуразнаўства: матэрыялы III Міжнароднага кангрэса беларусістаў "Беларуская культура ў дыялогу цывілізацый. — Мінск, 2001. — С. 38-49. Гімнаграфічная спадчына Ф. Скарыны й С. Полацкага // Симеон Полоцкий: Мировоззрение, общественно-политическая и литературная деятельность: материалы научной конференции. — Полоцк, 1999. — С. 14-26. Балтызмы ў беларускіх гаворках як адзнака этнічных працэсаў // Гісторыя і археалогія Полацка і Полацкай зямлі: матэрыялы навуковай канферэнцыі. — Полацк, 1998. — С. 31-39. Праблематыка этнагенэзу палачанаў // Беларусь у сістэме трансеўрапейскіх сувязяў у 1 тысячагоддзі н.э.: тэзісы дакладаў і паведамленняў. — Мінск, 1996. — С. 17-21.
У перыядычным друку
Baŭtowicz Michaś. Scripta manent. Powiązanie z Rosją // Wołanie z Wołynia. — 2009. — № 5. — S. 30. Павязаныя з Расіяй // Наша Ніва. — 2009. — 13 кастрычніка. 20 гадоў дэмакратычнага руху ў Полацку // ARCHE Пачатак. — 2009. — № 4. — С. 356—364. Урывак зь дзёньніка Карла Пэтэрса // ARCHE Пачатак. — 2009. — № 4. — С. 345—355. Пра апошнюю чыгунку імперыі мог бы расказаць Янка Купала [водгук на артыкул В. Мудрова «Апошняя чыгунка імперыі»] // Наша Ніва — 2008. — 4 верасня. — С. 10. Цуд Святога Казіміра пад Полацкам // Наша Вера. — 2008. — № 1. — С. 44-46. Рэзідэнцыя полацкіх уладык // Царква. — 2007. — № 3. — С. 11. Горад сэрца // ARCHE Пачатак. — 2006. — № 6. — С. 422—432. У Калінінградзе асьвячаны помнік Скарыну // Царква. — 2005. — № 2. — С. 15. «Парашутысты» невядомага цэнтру: [аналіз мемуараў П. Ільінскага «Тры гады пад нямецкай акупацыяй у Беларусі»] // ARCHE Пачатак. — 2004. — № 3. — С. 247—248. Постаць эўрапэйскага маштабу: [Фларыян Грабніцкі] // Царква. — 2004. — № 1. — С. 12-14. Забраны край: [Себескі і Невельскі пав.] // Спадчына. — 2000. — № 1. — С. 200—207. Нашыя святыні ў Расеі: [храмы Невельшчыны і Себешчыны] // Царква. — 2000. — № 2. — С. 14-15. Паведамленне пра жорсткія злачынствы, учыненыя вялікім князем Маскоўскім… 11 і 12 ліпеня 1705 году… : [пра забойства базыльянаў у Полацку] // Царква. — 1999. — № 2. — С. 12-13. Расіца: Смерцю смерць перамогшы: [пра святароў Ляшчэвіча і Кашыру] // Царква. — 1999. — № 2. — С. 10-11, 13. Жыцьцё Сьв. Параскевы: [пераклад, апрацоўка, каментары І. Сцябельскага] // Царква. — 1998. — № 2. — С. 12-13. Bautowicz Michał. Unici na Białorusi // Tygodnik Powszechny. — 1997. — № 5. — S. 10. Грэка-каталіцкая царква ў Беларусі 1596—1996: Гісторыя і сучасны стан // Царква. — 1996. — № 3-4. — С. 25. Яшчэ пра «Фэльку з Рукшэніц» // Літаратура і мастацтва. — 1994. — 19 жніўня. — С. 4. Да энцыклапедыі далекавата: [рэцэнзія на кнігу «Архітэктура Беларусі»] // Літаратура і мастацтва. — 1993. — 22 кастр. — С. 11. Помнік Я. Журбе // Літаратура і мастацтва. — 1989. — 29 верасня. — С. 4.
Інтэрнэт-артыкулы:
сайт https://www.radzima.org/ — каля 40 артыкулаў. сайт https://pawet.net/ — каля 20 артыкулаў
Крыніцы
Літаратура
Усошын Я. Памяці пакутніка: [пра кнігу «Эпісталяцыя Святога Язафата»] // Наша Вера. — 2007. — № 1. — С. 40. Усошын Я. Перапіска Я. Кунцэвіча і Л. Сапегі: Сапраўднае і сфальшаванае: [рэцэнзія на кнігу «Эпісталяцыя Святога Язафата»] // Царква. — 2006. — № 4. — С. 19. Bobryk Witold. Polackija pakutniki: [рэцэнзія на кнігу «Полацкія пакутнікі»] // Zesłaniec. — 2002. — № 10. — S. 127—130. Творчасць вяртаецца на Беларусь: [рэцэнзія на кнігу «Сьвяты Язафат»] // Наша Слова. — 2001. — 23 мая. — С. 4. Сцяпанаў Ю. Кніга пра святога Язафата: [рэцэнзія на кнігу «Сьвяты Язафат»] // Царква. — 2001. — № 1. — С. 15. Bobryk Witold. Polackiâ pakutniki: [рэцэнзія на кнігу «Полацкія пакутнікі»] // Podlaski Kwartalnik Humanistyczny. — 2000. — № 3-4. — S. 183—191. Bobryk Witold. Архіў уніяцкіх мітрапалітаў: [рэцэнзія на кнігу «Архіў уніяцкіх мітрапалітаў. Т. 1»] // Szkice Podlaskie. — 2000. — № 8. — S. 269—271. Кроква В. Пацярпелі за веру: [рэцэнзія на кнігу «Полацкія пакутнікі»] // Наша Ніва. — 2000. — 7 жніўня. Козік А. Старабеларускія рэлігійныя гімны: [водгук на кнігу «Вянок акафістаў»] // Віцебскі Кур’ер. — 1999. — 10 снежня. — С. 2. Пазьнякоў В. Інвентар вывезенага у Расею: [рэцэнзія на кнігу «Архіў уніяцкіх мітрапалітаў. Т. 1»] // Наша Ніва. — 1999. — 29 лістапада. — С. 7. Кісялёў Г. Шлях да ісціны: [водгук на артыкул "Яшчэ пра «Фэльку з Рукшэніц»] // Літаратура і мастацтва. — 1994. — 9 верасня. — С. 8.
Катэгорыя:Краязнаўцы Беларусі Катэгорыя:Выдаўцы Беларусі Катэгорыя:Даследчыкі гісторыі Вялікага Княства Літоўскага