Улуг-Дэпе () — старажытная стаянка бронзавага веку ля падножжа гор Капетдаг у пустыні Каракумы Ахалскага велаята на паўднёвым усходзе Туркменістана. Займае плошчу каля 13 гектараў і размешчаны на ўзгорку вышынёй каля 30 метраў, дэманструючы самую доўгую стратыграфічную паслядоўнасць у Цэнтральнай Азіі, пачынаючы з позняга неаліту, прадстаўленага , і заканчваючы даахеменідскім перыядамLhuillier, J., (2016).«Ulug-depe and the transition period from Bronze Age to Iron Age in Central Asia: A Tribute to V. I. Sarianidi» in Transactions of Margiana Archaeological Expedition Vol. 6, p. 509. (Academia.edu )Lecomte, Olivier, (2011).«Ulug-depe: 4000 Years of Evolution between Plain and Desert» , in Historical and Cultural Sites of Turkmenistan, p. 223..
Даследаванні Першыя даследаванні Улуг-Дэпе пачаліся ў 1950-х гадах савецкімі археолагамі пад кіраўніцтвам Віктара Сарыяніды. Менавіта тады былі адкрыты помнікі Бактрыйска-Маргіянскага археалагічнага комплексу. Савецкія навукоўцы падкрэслівалі існаванне незалежнай і аўтаномнай цывілізацыі бронзавага веку.
Пры раскопках у пластах позняй бронзы таксама быў знойдзены «прыбор» для падрыхтоўкі напою з . Паводле даследаванняў, дадзены прыбор складаўся з велізарнай каменнай ступкі і песціка, каменнага прэса з паўсферычным выступам у цэнтры і побач з ім такога ж з паўсферычным паглыбленнем.
У 2020 годзе красавіцкі нумар французскай даследчай газеты «La Recherché» («Пошук») апублікаваў артыкул пад назвай «Таямнічае знікненне цывілізацыі Окс» аб археалагічных раскопках на тэрыторыі паўднёвага Туркменістана за аўтарствам археолага і біяантраполага . У ёй гаварылася аб праблемах вывучэння старажытнай культуры, якая ўзнікла і развівалася практычна адначасова ў басейне Амудар’і на поўначы Афганістана і на поўдні Узбекістана, а таксама ў нізоўях старажытнага Мургаба і дэльты на поўдні Туркменістана. У артыкуле на пытанне, з чым было звязана спыненне цывілізацыі Окс, Хуліа Бендэзу-Сарміента адказваў, што прычынай гэтаму паслужылі ўнутраныя сацыяльна-палітычныя ўзрушэнні, заснаваныя на канфлікце паміж інтарэсамі, класавай барацьбы, эканамічных бязладзіц і іншых грамадскіх узрушэнняў. Аднак рабіць выснову яшчэ рана, так як заключны перыяд жыцця цывілізацыі Окс усё яшчэ малавывучаны.
Крыніцы
Катэгорыя:Ахалскі велаят Катэгорыя:Культура Туркменістана Катэгорыя:Гісторыя Туркменістана Катэгорыя:Археалогія ў Туркменістане