Гета ў Кемелішках (кастрычнік 1941 — 24 кастрычніка 1942) — яўрэйскае гета, месца прымусовага перасялення яўрэяў вёскі Кемелішкі Астравецкага раёна і бліжэйшых населеных пунктаў падчас Халакосту.

Гісторыя Вёска Кемелішкі (Рытанскі сельсавет) была акупаваная нямецкімі войскамі з 27 чэрвеня 1941 года да ліпеня 1944 года. Пасля акупацыі немцы, рэалізуючы нацысцкую праграму знішчэння яўрэяў, у кастрычніку 1941 года арганізавалі ў мястэчку гета, у якое сагналі каля 400 яўрэяўМальдис А. Великолепные семерки , газета «Беларусь сегодня», 30.09.2008.

Гета знаходзілася каля мясцовага касцёла, не ахоўвалася і не было агароджана, але яўрэяў, якія самавольна выйшлі за яго межы, катавалі і забівалі.

Вязні знаходзіліся ў невыносных умовах. Нованароджаных немаўлятаў нацысты і паліцаі адразу ж забіралі ад маці і забівалі.

Большую частку моладзі неўзабаве выслалі ў канцэнтрацыйныя лагеры, а тыя, хто змог, беглі ў лес да партызан.

24 кастрычніка 1943 года (16 кастрычніка 1942 года) у Кемелішскае гета прыбыла брыгада карнікаў з Вільні, якая складалася з немцаў-эсэсаўцаў і літоўцаў — служачых вермахта, пад камандаваннем нямецкіх афіцэраў, у тым ліку віленскага гебітскаменданта Вульфа. Частка салдат адправілі на капанні расстрэльнай ямы ў маёнтак Малыя Свіранкі. Астатнія карнікі пачалі прачэсваць месцы за межамі гета і суседнія вёскі ў пошуках яўрэяў (так былі схоплены габрэі ў вёсцы Варняны).

Перад габрэямі, якіх сагналі ў Кемелішкі, выступіў нямецкі афіцэр і абвясціў, што ўсе яны як «непаўнавартасная і шкодная» нацыя будуць забітыя. Затым асуджаных людзей пабудавалі ў калону па 4 чалавекі і пад канвоем павялі да месца расстрэлу. Перад гэтым усім яшчэ моцным мужчынам звязалі рукі. Усяго ў калоне апынуліся 350—400 чалавек.

Каля ямы габрэяў партыямі па некалькі дзясяткаў чалавек прымушалі распранацца да ніжняй бялізны, спускацца ў магілу і класціся тварам уніз. Ляжачых расстрэльвалі з аўтаматаў, а наступным загадвалі класціся зверху на забітых. Расстрэл працягваўся каля двух гадзін. Выратавацца нікому не ўдалося. Падчас гэтай расстрэлаў мясцовым жыхарам катэгарычна забаранілі выходзіць з дамоў.

Усяго ў Кемелішках былі забітыя 360 (да 400, больш за 500) яўрэяў.

Памяць У 1958 годзе на брацкай магіле была ўстаноўлена мемарыяльная пліта. У 1992 годзе адзін з выжылых, Шмуэль Керэн-Кроль, пры садзейнічанні мясцовых уладаў усталяваў помнік ахвярам генацыду яўрэяў у КемелішкахВоинские захоронения.

Крыніцы

Літаратура

Кемелішкі Катэгорыя:Гісторыя Астравецкага раёна Катэгорыя:Кемелішкі