Ян Юзаф Адамус (; ) — польскі гістарыёграф і гісторык дзяржавы і права.
Біяграфія Скончыў сярэднюю школу ў Станіславове, вывучаў права ў Вене ў 1915—1916 гадах, а затым (да 1920 года) ва Львоўскім універсітэце. Сярод яго выкладчыкаў быў Освальд Бальцэр. У 1927 годзе абараніў доктарскую дысертацыю ва Львоўскім універсітэце пад кіраўніцтвам Пшэмыслава Дамбкоўскага (на аснове працы «Zastaw w prawie litewskim w XV i XVI wieku»). Служыў у акруговым ваенным судзе ў Кракаве, у 1928 года яму прысвоена званне капітана, звольнены па ўласным жаданні са службы 28 лютага 1930 г.
Да 1933 года працаваў ва Львоўскім універсітэце (старшым асістэнтам кафедры старажытнапольскага права), пасля няўдалай спробы хабілітацыі ў 1933 годзе пераехаў у Вільню. У віленскім універсітэце атрымаў пазіцыю старшага асістэнта на кафедры тэорыі права, з 1934 — старшага асістэнта кафедры тэорыі і філасофіі права. Адначасова працаваў як кіраўнік гарадскога архіва Вільні.
У снежні 1933 абараніў хабілітацыі на аснове прац па гісторыі польскага і літоўскага права. У 1937 атрымаў пазіцыю ад’юнкта пры кафедры гісторыі польскага права.
Вынікам пяцігадовай працы ў гарадскім архіве Вільні стала праца «Пра герб горада Вільні» (апублікаваная пасмяротна ў 1996 годзе ў Лодзі).
У 1940 годзе ён быў арыштаваны НКВД і сасланы на тэрыторыю Узбекскай Савецкай Сацыялістычнай Рэспублікі . Падчас вайны ён некаторы час правёў у Іерусаліме, дзе ўзначальваў Архіў Польскай арміі на Усходзе . У 1944 годзе на некалькі гадоў пасяліўся ў Шатландыі, дзе ўзначальваў Архіў і Музей Польскіх узброеных сіл; у гэты час ён чытаў лекцыі па гісторыі польскай палітычнай сістэмы на польскім юрыдычным факультэце Оксфардскага ўніверсітэта .
У 1947 годзе вярнуўся ў Польшчу. Заняў пасаду ў Лодзьскім універсітэце, дзе быў дацэнтам кафедры гісторыі польскага права, а з 1954 года — дацэнтам. Загадваў кафедрай агульнай гісторыі дзяржавы і права, а таксама чытаў лекцыі па гісторыі польска-літоўскіх адносін. У 1959 годзе стаў прафесарам. З 1949 па 1951 год быў загадчыкам бібліятэкі Вышэйшай педагагічнай школы ў Лодзі. Ён таксама быў звязаны з іншымі навукова-даследчымі цэнтрамі: Інстытутам прававых даследаванняў Польскай акадэміі навук (да 1961 года) і Інстытутам гісторыі Польскай акадэміі навук (з 1961 года). Быў абраны членам-карэспандэнтам Варшаўскага навуковага таварыства (1936), членам Таварыства навук у Львове і Таварыства сяброў навук у Вільні.
Яго даследаванні былі сканцэнтраваны на гісторыі права і дзяржавы — польскай і літоўскай, гісторыі крымінальнага права і гістарыяграфіі дзяржаўнай і прававой гісторыі. Абверг тэзіс Анатоля Левіцкага аб уключэнні Літвы ў склад Польшчы адразу пасля Крэўскай уніі.
Пахаваны на Старых могілках у Лодзі.
Некаторыя працы
Zastaw w prawie litewskim XV i XVI wieku. Lwów, 1925; Z zagadnień prawa litewskiego. Lwów, 1926; O tytule panującego i państwa litewskiego parę spostrzeżeń // Kwartalnik historyczny. 1930. R. 44; Państwo litewskie w latach 1386—1398 // Księga pamiątkowa ku uczczeniu czterechsetnej rocznicy wydania pierwszego statutu litewskiego. Wilno, 1932; Kodeks dyplomatyczny Litwy // Ateneum Wileńskie. 1932. R. 7; O prawno-państwowym stosunku Litwy do Polski // Pamiętnik VI Powszechnego Zjazdu Historyków Polskich w Wilnie. Lwów, 1935. T. 1; Wydawnictwa źródeł do historii Litwy // Там жа; O wstępnych aktach procesu litewskiego (do II statutu) // Ateneum Wileńskie. 1937. R. 12; Najnowsza literatura o akcie krewskim // Wiadomości Studium historii prawa litewskiego Uniwersytetu Stefana Batorego. Wilno, 1938. T. 1; O monarchii Gallowej. Warszawa, 1952; Polska teoria rodowa. Łódź, 1958; Monarchizm i republikanizm w syntezie dziejów Polski. Łódź, 1961; O herbie miasta Wilna. Łódź, 1996.
Крыніцы
Катэгорыя:Члены Варшаўскага навуковага таварыства Катэгорыя:Архівісты Польшчы Катэгорыя:Выкладчыкі Віленскага ўніверсітэта Катэгорыя:Гісторыкі права Катэгорыя:Гісторыкі права Вялікага Княства Літоўскага