Кліме́нт VII (свецкае імя Роберт, граф Жэнеўскі; 1342 — 16 верасня 1394) — антыпапа з 20 верасня 1378 года да сваёй смерці. Першы з двух «авіньёнскіх» антыпапаў перыяду Вялікага заходняга расколу. Яго абранне кардыналамі, якія супрацьстаялі Урбану VI, стала непасрэднай прычынай схізмы.

Біяграфія

Да абрання Роберт быў адным з малодшых сыноў Амадэя III, графа Жэнеўскага, і Маго дэ Булонь. Яго дзядзькам па матчынай лініі быў уплывовы кардынал Гі дэ Булонь. Роберт нарадзіўся ў 1342 годзе ў замку Ансі, які належаў роду, што адыгрываў важную ролю ў Савойскім доме. Ён вывучаў тэалогію ў Сарбоне ў Парыжы. Выбраўшы для сябе духоўны шлях, ён яшчэ ў юнацкім узросце быў рукапакладзены ў святары, а ў 1359 годзе стаў апасталічным пратанатарыем. У 1361 годзе Роберт быў пасвечаны ў епіскапы і прызначаны епіскапам Тэруана (горада на поўначы Францыі), у 1368 годзе стаў архіепіскапам Камбрэ, а 30 мая 1371 года атрымаў сан кардынала.

З 1373 года Роберт таксама займаў пасаду архідыякана ДорсетаJoyce M. Horn. "Fasti Ecclesiae Anglicanae 1300–1541" (1962) 3, pp. 7–9, а з 1374 года валодаў прэбендай у парафіяльнай царкве Усіх Святых у Мідл-Вудфардзе ў графстве Уілтшыр (Англія)A list displayed in the church confirms. See: Photo – list of Prebends and Photo – detail confirming Clement's inclusion. Ён пакінуў абедзве гэтыя пасады ў 1378 годзе. Акрамя таго, з 1375 года ён быў рэктарам Сандэрлендскага сабора (Бішапуірмут) у графстве Дарэм, а даход ад гэтай высокааплатнай пасады выкарыстаў на выдаткі, звязаныя з уласнымі папскімі выбарамі.

У 1376 годзе ён быў прызначаны папскім легатам у Паўночнай Італіі (выконваў абавязкі да 1378 года), дзе ў гэты момант успыхнула паўстанне ў Папскай вобласці, вядомае як Вайна васьмі святых. Роберт, чый характар і лад жыцця больш нагадвалі ваеннага, чым свяшчэннаслужыцеля, асабіста ўзначаліў войскі, прадастаўленыя папству кандацьерам Джонам Хоквудам. Ён заняў невялікі горад Чэзена, які супраціўляўся далучэнню да Папскай вобласці. Пасля забойства ад 300 да 400 яго салдат Роберт даў дазвол на масавае забойства ад 3 да 8 тысяч мірных жыхароў, што лічылася неймавернай жорсткасцю нават па мерках ваенных правілаў таго часу. Гэта прынесла яму мянушкі «мяснік» і «чэзенскі кат».

Царкоўны раскол

Пасля смерці Грыгорыя XI канклаў, які сабраўся ў Рыме, выбраў новым Папам Барталамеа Прыньяна, які прыняў імя Урбан VI. Ён быў каранаваны 10 красавіка 1378 года, а кардыналы-выбаршчыкі выказалі яму пашану як законна абранаму Папу. Аднак меры, якія новы пантыфік распачаў супраць кардыналаў і курыяльных саноўнікаў (асабліва неітальянскага паходжання), прывялі да таго, што ўжо да восені 1378 года Папа аднавіў супраць сябе амаль усіх кардыналаў, якія толькі нядаўна вярнуліся з Авіньёнскага паланення. Большасць кардыналаў-выбаршчыкаў, уключаючы ўсіх французскіх, якія выступалі супраць вяртання папства з Авіньёна ў Рым, сабраліся ў горадзе Фондзі і анулявалі рашэнне папярэдняга канклава (пад падставай таго, што ён адчуваў ціск з боку народа). У адказ Урбан VI прызначыў 29 новых кардыналаў з ліку сваіх прыхільнікаў.

20 верасня 1378 года кардыналы ў Фондзі выбралі Роберта Жэнеўскага новым Папам. Ён прыняў імя Клімент VII і стаў першым у шэрагу антыпапаў Вялікага заходняга расколу, які працягваўся да 1417 года. Клімент паспрабаваў з дапамогай зброі пакарыць Рым, аднак пасля паразы пры Марына ад войскаў Урбана VI ён адчуў уразлівасць і быў вымушаны адступіць. Клімент збег з Ананьі ў Сперлонгу, затым у Гаэту, і нарэшце прыбыў у Неапаль. Нягледзячы на тое, што яго з вялікай павагай прыняла каралева Джаванна I, Клімент сутыкнуўся з варожасцю мясцовага насельніцтва, якое скандавала: «Хай жыве Папа Урбан!» і «Смерць Антыхрысту!». Палічыўшы Неапаль небяспечным, ён збег на караблі ў Авіньён (Францыя), дзе яго віталі пяць кардыналаў, і хутка аднавіў былую папскую адміністрацыю.

29 лістапада 1378 года Клімент быў адлучаны ад царквы Папам Урбанам VI. Абодва Папы аддалі адзін аднаго анафеме, зрабіўшы такім чынам раскол Заходняй царквы здзейсненым фактам. Кароль Францыі Карл V, з якім, верагодна, загадзя вяліся кансультацыі наконт выбару пантыфіка, неўзабаве стаў самым гарачым абаронцам Клімента. Законнасць Урбана VI была прызнана Свяшчэннай Рымскай імперыяй, Венгрыяй, Польшчай і скандынаўскімі краінамі. Кліменту ўдалося схіліць на свой бок Кастылію, Арагон, Навару, значную частку Лацінскага Усходу і Фландрыю. Шатландыя падтрымала Клімента, таму што Англія падтрымлівала Урбана. Яго прыхільнікі таксама былі раскіданыя па Германіі. Партугалія двойчы прызнавала яго, але ў выніку адмовілася ад падтрымкі. Бургундыя і Савоя таксама прызналі яго ўладу.

Авіньёнскае папства і апошнія гады

Спадзяючыся стаць спадчыннікам каралевы Джаванны I у Неапалі, Клімент падбухторыў Людовіка I Анжуйскага (старэйшага брата караля Карла V) выступіць са зброяй на яго карысць. Гэтыя прапановы паклалі пачатак шэрагу ваенных экспедыцый на Апенінскі паўвостраў, якія фінансаваліся амаль выключна за кошт Клімента. Падчас першай з іх Людовік пачаў вайну з 40-тысячным войскам. Кампанія была няўдалай: Людовік раптоўна памёр у Бішэлье 20 верасня 1384 года. Тым не менш, гэтыя намаганні замацавалі анжуйскае панаванне на поўдні Італіі, і іх самым рашучым вынікам стала забеспячэнне Праванса за герцагамі Анжуйскімі, а потым і за каралямі Францыі. Пасля смерці Людовіка Клімент спадзяваўся знайсці такога ж адважнага абаронцу ў асобе яго сына Людовіка II Анжуйскага, якому ён ахвяраваў большую частку Папскай вобласці. Затым Клімент спрабаваў заключыць саюз з Людовікам I Арлеанскім (братам новага французскага караля Карла VI), з самім Карлам VI і з Жанам III, графам Арманьякам. Клімент заўсёды марыў пра бліскучае вяртанне ў Рым і бачыў сілу французскай зброі інструментам свайго трыумфу над канкурэнтам. Разам з рымскім Папам Баніфацыем IX ён таксама благаславіў Берберскі крыжовы паход у 1390 годзе.

Аднак з часам Клімент і яго атачэнне ўсвядомілі марнасць гэтых надзей. У канцы жыцця ён зразумеў немагчымасць пераадолець грубай сілай апазіцыю, якая абапіралася на перакананні большай часткі каталіцкай Еўропы. Акрамя таго, яго амбіцыі і фінансавыя патрэбы двара прывялі да сіманіі, страты зямель і вымагальніцтва, што пасеяла незадаволенасць нават сярод яго прыхільнікаў. Каб заручыцца палітычнай падтрымкай, ён стварыў 19 з 33 кардыналаў, прызначаных ім за ўвесь час кіравання. Антыпапа не рабіў ніякіх рэальных спроб ліквідаваць царкоўны раскол і ніколі шчыра не жадаў яго спынення.

У 1392 годзе, пасля смерці свайго брата П'ера, Роберт атрымаў у спадчыну тытул графа Жэнеўскага, бо чатыры яго браты памерлі раней за яго без нашчадкаў. Пазней гэты тытул перайшоў праз яго старэйшую сястру Марыю да яе сына Гумберта дэ Туара.

Клімент VII памёр у Авіньёне 16 верасня 1394 года. Яго пераемнікам стаў Бенедыкт XIII. Урэшце Каталіцкая царква вызначыла, што Клімент будзе запісаны менавіта як антыпапа, а не як законны Папа. Нявызначанасць наконт таго, хто з'яўляецца легітымным Папам у перыяд Вялікага расколу, спарадзіла юрыдычную тэорыю, званую канцылярызмам, якая сцвярджала, што ўсеагульны сабор Царквы стаіць вышэй за Папу і таму можа судзіць паміж прэтэндэнтамі-сапернікамі.

Крыніцы

Літаратура

Спасылкі

Катэгорыя:Антыпапы паводле алфавіта Катэгорыя:Антыпапы XIV стагоддзя Катэгорыя:Кардыналы Грыгорыя XI Катэгорыя:Авіньёнскае паланенне пап Катэгорыя:Памерлі ў 1394 годзе Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1342 годзе Катэгорыя:Графы Жэневы Катэгорыя:Епіскапы Тэруана