Беларусы Мексікі — частка беларускай дыяспары ў Мексіцы. Гісторыя беларускай прысутнасці ў краіне ахоплівае як беларусаў, так і выхадцаў з тэрыторыі сучаснай Беларусі розных этнічных груп. У дачыненні да ранняй эміграцыі крыніцы часта дазваляюць устанавіць месца паходжання мігрантаў, але не іх беларускую этнічную самаідэнтыфікацыю.Trejo Terreros A. La relación México-Polonia en la mirada de la burocracia mexicana en el extranjero (1928—1935) // Ad Americam. Journal of American Studies. — 2018. — № 19. — С. 35—43. — DOI: 10.12797/AdAmericam.19.2018.19.03.
Колькасць беларусаў і людзей беларускага паходжання ў Мексіцы дакладна не вызначана. Мексіканская міграцыйная статыстыка ўлічвае замежнікаў паводле грамадзянства і міграцыйнага статусу, таму не ахоплівае як асобную групу натуралізаваных грамадзян Мексікі беларускага паходжання і іх нашчадкаў.Rodríguez Chávez E., Cobo S. Extranjeros residentes en México: una aproximación cuantitativa con base en los registros administrativos del INM. — México: Centro de Estudios Migratorios, Instituto Nacional de Migración, Secretaría de Gobernación, 2012. — 78 p.
Гісторыя
Выхадцы з беларускіх земляў да Другой сусветнай вайны Міграцыю з беларускіх земляў у Мексіку ў канцы XIX — першай палове XX стагоддзя цяжка колькасна адасобіць ад шырэйшай міграцыі з Расійскай імперыі, а пазней з Польшчы. У мексіканскіх і польскіх консульскіх дакументах міжваеннага часу выхадцаў з Цэнтральнай і Усходняй Еўропы — у тым ліку з Польшчы, Беларусі, Украіны і Румыніі — часта не падзялялі паводле нацыянальнасці і называлі агульна («рускія») або радзей («палякі»). Значную частку гэтай міграцыі складалі яўрэі-ашкеназы.
Дакументаваныя выпадкі сведчаць пра перасяленне ў Мексіку ў 1920-я гады сем’яў з тэрыторыі сучаснай Беларусі. У канцы 1920-х гадоў з Ільі ў Мексіку пераехала сям’я рабіна Цэмаха Шапіра. Першапачаткова сям’я разглядала Мексіку як прамежкавы пункт на шляху ў ЗША, аднак большасць яе членаў засталася ў краіне, уладкавалася эканамічна і брала ўдзел у яўрэйскім адукацыйным, культурным, дабрачынным і грамадскім жыцці.Kopilevitz A. (ed.). Kehilat Il'ya; pirkei hayim ve-hashmada. — Tel Aviv, 1962. — P. 464—465.
Адным з ураджэнцаў Беларусі, якія адыгралі прыкметную ролю ў грамадскім жыцці Мексікі, быў . Ён нарадзіўся ў Мінску ў 1913 годзе і ў 1928 годзе разам з сям’ёй перасяліўся ў Мексіку. У 1938—1942 гадах Дульцын узначальваў Сіянісцкую федэрацыю Мексікі, а пасля Другой сусветнай вайны прадстаўляў мексіканскае яўрэйства на міжнародным узроўні; у 1956 годзе ён пераехаў у Ізраіль.Leon Dulzin, Former WZO Chairman and Zionist Leader, is Dead at 76 // Jewish Telegraphic Agency. — 14 September 1989.
У 1928 годзе ў Мексіку прыбыла і ўраджэнка Мінска Ева Гойман, якая нарадзілася ў 1921 годзе. Пазней яна на працягу многіх гадоў удзельнічала ў дзейнасці жаночай сіянісцкай арганізацыі WIZO і іншых устаноў мексіканскай яўрэйскай супольнасці.Proposal for the Registry of the Latin American and Caribbean Memory of the World 2007. — Centro de Documentación e Investigación de la Comunidad Ashkenazí de México, 2007.
Гэтыя прыклады сведчаць пра прысутнасць у Мексіцы выхадцаў з беларускіх земляў, аднак не даюць падстаў аўтаматычна лічыць усіх іх этнічнымі беларусамі: значная частка ранніх мігрантаў належала да яўрэйскай супольнасці і ў крыніцах ідэнтыфікуецца перадусім паводле месца нараджэння, грамадзянства або рэлігійна-этнічнай прыналежнасці.
Пасля распаду СССР Новы этап міграцыі пачаўся ў 1990-я гады пасля распаду СССР. Мексіканскія даследчыкі міграцыі адзначаюць прыток у краіну навукоўцаў, выкладчыкаў і іншых высокакваліфікаваных спецыялістаў з Расіі, Украіны, Беларусі, Польшчы, Венгрыі і іншых краін Усходняй Еўропы, які быў звязаны з эканамічным крызісам і пагаршэннем становішча навуковых устаноў у постсацыялістычных краінах.Ramírez-García T., Lozano Ascencio F. Inmigración calificada y desarrollo en México. Tendencias y modalidades contemporáneas // Norteamérica. — 2019. — Т. 14. — № 1. — С. 313—340. — DOI: 10.22201/cisan.24487228e.2019.1.358.
14 студзеня 1992 года Беларусь і Мексіка ўстанавілі дыпламатычныя адносіны. Мексіканскае пасольства ў Маскве атрымала акрэдытацыю ў Беларусі; у 2016 годзе ў Мінску было адкрыта ганаровае консульства Мексікі.Senado de la República. Dictamen de las Comisiones Unidas de Relaciones Exteriores y de Relaciones Exteriores, Europa, por el que se ratifica el nombramiento de Norma Bertha Pensado Moreno. — México, 27 de abril de 2017. — С. 18—21.
Сярод ураджэнцаў Беларусі, якія пасяліліся ў Мексіцы ў гэты перыяд, быў мастак Леанід Афрэмаў (1955—2019). Ён нарадзіўся ў Віцебску, у 1990 годзе выехаў з СССР у Ізраіль, пазней жыў у ЗША, а ў 2010 годзе пасяліўся ў у штаце Кінтана-Роа, дзе жыў і працаваў да смерці ў 2019 годзе.Leonid Afremov Bio // Afremov.com. Праверана 17 верасня 2026.
Колькасць Афіцыйная статыстыка не дае колькасці менавіта этнічных беларусаў у Мексіцы. Паводле адміністрацыйнага перапісу Нацыянальнага інстытута міграцыі (INM), у 2009 годзе ў краіне знаходзіліся 65 грамадзян Беларусі з дзейнай формай міграцыйнага статусу; 28 з іх былі мужчынамі, 37 — жанчынамі.
У матэрыялах Сената Мексікі 2017 года са спасылкай на INM пазначалася, што ў Мексіцы жылі 56 грамадзян Беларусі. У тым жа дакуменце адзначалася, што колькасць грамадзян абедзвюх дзяржаў, якія жылі ў краіне-партнёры, была невялікай.
У 2025 годзе мексіканскія міграцыйныя органы аформілі грамадзянам Беларусі 17 новых карт часовага рэзідэнта: 6 на падставе сямейных сувязей, 6 у сувязі з працай і 5 паводле іншых катэгорый. З іх 5 былі выдадзены мужчынам і 12 жанчынам. У тым жа годзе грамадзянам Беларусі былі аформлены 13 карт пастаяннага рэзідэнта — 10 на сямейнай падставе, адна ў сувязі з працай і дзве паводле іншых катэгорый; сярод атрымальнікаў былі 3 мужчыны і 10 жанчын.Unidad de Política Migratoria, Registro e Identidad de Personas. Boletín mensual de estadísticas migratorias 2025. — México: Secretaría de Gobernación, 2026. — Табл. 2.1, 2.4.
Гэтыя паказчыкі нельга непасрэдна разглядаць як колькасць беларускай дыяспары: статыстыка за 2009 год паказвае замежных рэзідэнтаў з дзейнымі дакументамі, а звесткі за 2025 год — колькасць асоб, якім на працягу года былі аформлены адпаведныя карты. Яна таксама не ўлічвае як асобную групу грамадзян Мексікі беларускага паходжання.
Грамадскае і культурнае жыццё Гістарычна частка выхадцаў з беларускіх земляў была інтэграваная ў яўрэйскую супольнасць Мексікі. Сям’я Шапіра з Ільі ўдзельнічала ў адукацыйных і культурных установах, прэсе, жаночых арганізацыях і дабрачыннай дзейнасці, а Ар'е Дульцын у 1930—1940-я гады займаў кіруючыя пасады ў мексіканскім сіянісцкім руху.
Да нашчадкаў мігрантаў з беларускіх земляў належала мексіканская астрафізік (1945—2026), дачка Ар'е Дульцына. Яна працавала ў Інстытуце астраноміі Нацыянальнага аўтаномнага ўніверсітэта Мексікі (UNAM), стала даследчыцай-эмерытам універсітэта і была адной з пачынальніц даследавання актыўных галактычных ядзер і звышмасіўных чорных дзірак у Мексіцы.La pionera en México en el estudio sobre hoyos negros // Agencia Informativa Conacyt. — 2015.In Memoriam: Dra. Deborah Dultzin Kessler (1945—2026) // Instituto de Astronomía, Universidad Nacional Autónoma de México. — 2026.
Беларусы прысутнічаюць таксама ў шматэтнічным праваслаўным асяроддзі Мексікі. У апісанні супольнасці пры манастыры Святой Тройцы ў Мехіка Заходнеамерыканская епархія Рускай праваслаўнай царквы за мяжой называе сярод яе ўдзельнікаў, апрача рускіх і мексіканцаў, сербаў, украінцаў, беларусаў, балгар, грузін, армян, грэкаў і малдаван.Holy Trinity Russian Orthodox Monastery in Mexico // Western American Diocese of the Russian Orthodox Church Outside of Russia. Праверана 17 верасня 2026.
Літаратура Rodríguez Chávez E., Cobo S. Extranjeros residentes en México: una aproximación cuantitativa con base en los registros administrativos del INM. — México: Centro de Estudios Migratorios, Instituto Nacional de Migración, Secretaría de Gobernación, 2012. — 78 p. — ISBN 978-607-9007-15-7. Trejo Terreros A. La relación México-Polonia en la mirada de la burocracia mexicana en el extranjero (1928—1935) // Ad Americam. Journal of American Studies. — 2018. — № 19. — С. 35—43. — DOI: 10.12797/AdAmericam.19.2018.19.03. Ramírez-García T., Lozano Ascencio F. Inmigración calificada y desarrollo en México. Tendencias y modalidades contemporáneas // Norteamérica. — 2019. — Т. 14. — № 1. — С. 313—340. — DOI: 10.22201/cisan.24487228e.2019.1.358. Izquierdo I. Los científicos de Europa oriental en México: una exploración a sus experiencias de migración // Archivos Analíticos de Políticas Educativas. — 2011. — Т. 19. — № 7. — DOI: 10.14507/epaa.v19n7.2011. Kopilevitz A. (ed.). Kehilat Il'ya; pirkei hayim ve-hashmada. — Tel Aviv, 1962. — С. 464—465.
Крыніцы
Мексіка Катэгорыя:Народы Мексікі