«Дынама» — беларускі футбольны клуб з горада Мінска, адзін з самых тытулаваных клубаў Беларусі.
Каманда была створана ў 1927 годзе. Гуляла ў вышэйшай лізе чэмпіянату СССР. У 1982 годзе заняла ў ім першае месца. З 1992 года мінскае «Дынама» выступае ў Вышэйшай лізе чэмпіянату Беларусі.
Назвы клуба «Дынама» (1927—1953) «Спартак» (1954—1959) «Беларусь» (1960—1962) «Дынама» (з 1963 года)
Гісторыя клуба
Першыя гады Днём нараджэння мінскага «Дынама» прынята лічыць дату першага дакументальна пацверджанага матча каманды. Ён адбыўся 18 чэрвеня 1927 года ў Смаленску, дзе мінчукі сустрэліся з мясцовымі аднаклубнікамі і атрымалі першую ў сваёй гісторыі перамогу — 2:1.
У тым жа 1927 годзе «Дынама» паклала ў сваю скарбонку і першы трафей, выйграўшы чэмпіянат БССР. Цікава, што першапачаткова ўдзел у гэтым спаборніцтве прымалі каманды гарадоў. Сярод іх была і зборная Мінска, якая заваявала пуцёўку ў фінальны турнір, дзе сталічным футбалістам супрацьстаялі зборныя Гомелю і Віцебску. Аднак у фінале гуляла ўжо не зборная Мінска, а футбольная каманда «Дынама». Справа ў тым, што калектыў практычна цалкам складаўся з «дынамаўцаў», якія і настаялі на тым, каб выступаць пад такой назвай. Нежаданне выступаць пад сцягам горада выклікала буру абуранасці з боку грамадскасці. Футбалістаў вінавацілі ў паводзінах, нявартым савецкіх грамадзян, у схільнасці ўплыву буржуазных спартыўных грамадстваў. Але, як вядома, пераможцаў не судзяць. «Дынама» ў бліскучым стылі расправілася з супернікамі і заваявала званне чэмпіёна БССР.
Спачатку з лікам 4:1 былі пераможаныя гаспадары фінальнага турніру — зборная Гомеля. Затым быў цяжкі матч з Віцебскам, перапынены пры рахунку 1:1 з-за цемры. Пераігроўка выдалася не менш зацятай: 2:2 у асноўны час, і толькі на 9-й хвіліне трэцяга (!) дадатковага тайма мінчук Ціхаміраў прынёс перамогу сваёй камандзе.
На наступны год «дынамаўцам» не атрымалася паўтарыць свой поспех, паколькі ва Усебеларускай спартакіядзе зноў выступала зборная Мінска, сфарміраваная з футбалістаў трох лепшых каманд рэспублікі — «Дынама», ОБВШ і Н-скай дывізіі. Сталічныя футбалісты завяршылі свой выступ на стадыі паўфіналу, саступіўшы камандзе Полацка.
Галоўнай падзеяй футбольнага жыцця СССР у 1928 годзе стала правядзенне Усесаюзнай спартакіяды ў Маскве, удзел у якой прыняла і зборная БССР, якая заняла пятае месца. Лепшым бамбардзірам беларускай каманды стаў «дынамавец» Ціхаміраў, які забіў 4 мяча. Яшчэ гэты год быў знамянальны тым, што спартыўнае таварыства «Дынама» прыступіла да будаўніцтва новага спартыўнага стадыёна на месцы былога іпадрома.
Напачатку 1930-х гадоў у жыцці мінскага «Дынама» адбылася знамянальная падзея — у каманды з’явіўся свой стадыён. Размяшчаўся ён там, дзе сёння знаходзіцца паркавая частка сучаснага стадыёна, быў драўляным і змяшчаў 10 тысяч гледачоў. Характэрна, што кожны з дынамаўцаў зрабіў свой унёсак у будаўніцтва спартыўнай арэны, бескарысліва адпрацаваўшы па 100 гадзін.
Да гэтага часу футбол стаў ужо самым папулярным выглядам спорту ў СССР. Не была выключэннем і Беларусь. Футбалісты мінскага «Дынама» хадзілі ў кумірах у сталічнай публікі. Шмат у чым паспрыяла гэтаму выхад на экраны ў 1936 годзе мастацкага фільма «Брамнік». Каб патрапіць на яго, у мінскіх кінатэатраў выбудоўваліся велізарныя чэргі.
Удзел у першынстве СССР да вайны У 1936 годзе прайшоў першы чэмпіянат СССР. Праўда, футбольнай каманды «Дынама» (Мінск) сярод яго ўдзельнікаў не было. Мінчукі, якія яшчэ не мелі статуту каманды майстроў, гулялі на першынства рэспублікі, якое ў чарговы раз выйгралі ў 1937 годзе. Толькі два гады праз сталічная каманда стала камандай майстроў. У 1940 годзе яна была ўключана ў склад пятнаццаці каманд, якім на наступны год атрымалі магчымасць выступаць у вышэйшай лізе саюзнага чэмпіянату.
Так што сезон 1941 гады мінскія заўзятары чакалі з нецярпеннем. Гонар дэбютаваць у эліце савецкага футбола выпала наступным футбалістам: брамнікі — Аляксандр Дорахаў, Аляксандр Кваснікаў, палявыя гульцы — Леанід Салаўёў, Аляксандр Маляўкін, Міхась Воўкаў, Абуш Чалакян, Міхась Карабко, Сяргей Нікульцаў, Васіль Панфілаў, Аляксандр Абрамаў, Якаўлеў, Васіль Панамароў, Эрык Рэйстэр, Яўген Піскароў, Кастусь Балясаў, Пётр Ігнатаў, Мікалай Шэвялянчык, Мікалай Зіноўеў.
27 красавіка 1941 гады «Дынама» правяло ў Мінску першы матч саюзнага першынства супраць іншага дэбютанта вышэйшай лігі ленінградскага «Спартака» і атрымала перамогу з лікам 2:1. Далей каманду чакала параза ў Тбілісі ад мясцовых аднаклубнікаў, вікторыя ў Маскве над першай прафсаюзнай камандай, і два запар паразы ад адэскага «Спартака» і ад дзейснага чэмпіёна — маскоўскага «Дынама». Таму да чарговай хатняй гульні 15 чэрвеня супраць каманды «Стаханавец» са Сталіна мінчукі рыхтаваліся асабліва старанна. Аднак і ў гэтай сустрэчы дынамаўцам не наканавана было дамагчыся дадатнага выніку. Дзякуючы бездакорнай гульні свайго галкіпера, перамогу з лікам 2:1 атрымалі госці. Гэта быў апошні футбольны матч «Дынама» ў тым фатальным годзе. Праз тыдзень пачалася вайна…
Вялікая Айчынная вайна Вайна заспела футбалістаў сталічнага «Дынама» ў Мінску. Паколькі каманда ўваходзіла ў структуру НКУС і была паўваенным калектывам, то ўжо на другі дзень вайны дынамаўцам выдалі абмундзіраванне, зброю і загадалі адпраўляцца ў Маскву.
Як распавядаў пасля вайны адзін з ігракоў той каманды Мікалай Шавялянчык, футбалісты самастойна знайшлі ў падпаленым горадзе грузавік, на якім і накіраваліся па Магілёўскай шашы ў бок Масквы, кожную хвіліну рызыкуючы патрапіць пад бамбардзіроўку або нарвацца на варожы дэсант. Ехалі, пакуль не скончыўся бензін. Калі той закончыўся, а заправіцца не было дзе, далей пайшлі пешшу ў натоўпе ўцекачоў.
У Магілёве футбалістам дапамог першы сакратар ЦК КПБ Панцеляймон Панамарэнка, які выдзяліў дзве машыны, на якіх каманда даехала да Смаленска, а адтуль сяк-так дабралася і да Масквы.
Па прыбыцці ў сталіцу футбалісты адправіліся на стадыён «Дынама». Тут у ліпені 1941-га фарміравалася Асобная мотастралковая брыгада адмысловага прызначэння — знакаміты ОМСБОН. У яе ўваходзілі 800 лепшых спартсменаў краіны, а таксама працоўныя маскоўскіх прадпрыемстваў, выкладчыкі і курсанты школ НКУС, чэкісты-аператыўнікі, памежнікі. У склад гэтай брыгады былі залічаны і мінскія футбалісты. ОМСБОН нёс патрульную службу, удзельнічаў у стварэнні абарончых меж, мініраванні важных аб’ектаў, ажыццяўляў выведвальныя і дыверсійныя дзеянні на акупаванай ворагам тэрыторыі.
У кастрычніку 1941 года, калі Масква была абвешчана на аблогавым становішчы, часова стаў часткай гарнізона сталіцы і браў удзел у баявых дзеяннях у Падмаскоўе. 7 лістапада 1941 гады ў складзе ОМСБОН футбольная каманда мінскага «Дынама» на чале са старэйшым трэнерам Львом Карчэбокавым удзельнічала ў парадзе савецкіх войскаў на Чырвонай плошчы.
Пасля таго як вораг быў адкінуты ад Масквы, футбалісты, якія неслі патрульную службу, ахоўвалі ваенныя аб’екты. Шэраг з іх прасіліся на фронт, але адпусцілі толькі некаторых. Касцяк каманды захаваўся, і пасля пераломнай перамогі пад Сталінградам з дынамаўцаў ізноў сфарміравалі футбольную каманду, якая некаторы час выступала ў першынстве Масквы пад назвай «Ваенная частка маёра Іванова». Крыху пазней каманду перайменавалі ў «Дынама-2». У 1944 годзе дынамаўская каманда ўжо іграла ў Кубку СССР, прычым дайшла да паўфіналу.
Пасляваенны час
У суверэннай Беларусі
Дасягненні
СССР Чэмпіянат СССР Чэмпіён СССР (1): 1982 Бронзавы прызёр (3): 1954, 1963, 1983 Кубак СССР Фіналіст (2): 1965, 1987 Кубак Футбольнага саюза СССР Фіналіст (1): 1989 Чэмпіянат БССР Чэмпіён БССР (6): 1937—39, 1945, 1951, 1975 Срэбны прызёр чэмпіянатаў БССР (5): 1934, 1935, 1946, 1952, 1977 Бронзавы прызёр чэмпіянатаў БССР (2): 1940, 1947 Кубак БССР Уладальнік Кубка БССР (2): 1936, 1940 Фіналіст (1): 1945
Беларусь Чэмпіянат Беларусі Чэмпіён (9): 1992, 1993, 1994, 1995, 1995 (восень), 1997, 2004, 2023, 2024 Срэбраны прызёр (9): 1996, 2001, 2005, 2006, 2008, 2009, 2014, 2015, 2017 Бронзавы прызёр (7): 2000, 2003, 2012, 2013, 2016, 2018, 2021 Кубак Беларусі Пераможца (3): 1992, 1994, 2003 Фіналіст (3): 1996, 1998, 2013 Суперкубак Беларусі Пераможца (1): 2025
Футбольныя прызы (СССР) За справядлівую гульню: 1961 За волю да перамогі: 1976 (в), 1982 Кубак прагрэсу: 1979, 1982 Агрэсіўнаму госцю: 1982 Граза аўтарытэтаў: 1986 Імені Рыгора Фядотава: 1982
Статыстыка Дынама ў чэмпіянаце СССРГодЛігаГПНПМАМесцаБамбардзіры1950Клас А36952244-732317(23)Бармашаў — 111951Клас Б34217657-30492(18)Шавялянчык — 201952Клас А1313910-29514(14)Шавялянчык, Мозер, Васільеў, Юраў — 21953Клас Б, 1-6 месцы22137236-13331(27)Ягораў — 41954Клас А24126629-23303(13) Ягораў — 71955Клас А22261413‑321012(12)Ягораў — 31956Клас Б, 1 зона341811545-26471(18)Карнееў — 91957Клас А22171411-40912(12)Нікуленка — 31958Клас Б, 3 зона30185756-25412(16)Ерахавец — 101959Клас Б, 2 зона281351033-28317(15)Хасін — 91960Клас А, 7-12 месцы301351232-393110(22)Хасін — 131961Клас А, 11-22 месца327101529-442419(22)Мустыгін — 71962Клас А, 13-22 месцы301061434-412619(22)Мустыгін — 171963Першая група А381812847-27483(20) Малафееў — 211964Першая група А32717824-21319(17)Малафееў — 101965Першая група А32149937-27374(17)Малафееў — 171966Першая група А3611131236-393511(19)Мустыгін — 81967Першая група А361317647-31434(19)Мустыгін — 191968Першая група А381712952-36466(20Малафееў — 111969Першая група А, 1-14 месцы328111322-372713(14)Каберскі, Талейка — 41970Вышэйшая група А3211101133-29329(17)Васільеў — 91971Вышэйшая308121036-432811(16)Малафееў — 161972Вышэйшая301011927-28318(16)Васільеў — 91973Вышэйшая3073+61421-361715(16)Грыгор’еў, Васільеў, Курнеў, Словак, Варонін — 31974Першая38219860-38513(20)Малафееў — 141975Першая38218952-31502(20)Грыгор’еў — 131976(вясна)Вышэйшая1563617-18159(16)Васілеўскі — 51976(восень)Вышэйшая1524910-21816(16)Пракапенка, Байдачны — 41977Вышэйшая381991048-29474(20)Пракапенка — 111978Першая382111657-28533(20)Пракапенка — 161979Вышэйшая341561348-38366(18)Пракапенка — 141980Вышэйшая3411121141-4232(-2)10(18)Васілеўскі — 101981Вышэйшая3411131044-39329(18)Васілеўскі — 141982Вышэйшая34199663-35471(18) Гурыновіч — 131983Вышэйшая34179851-34433(18) Гурыновіч — 171984Вышэйшая341513643-2840 (-3)5(18)Кандрацьеў — 121985Вышэйшая34169940-31414(18)Кандрацьеў — 111986Вышэйшая301081237-402810(16)Кандрацьеў — 131987Вышэйшая30129933-25335(16)Кандрацьеў — 101988Вышэйшая307111229-342512(16)Шырокі — 51989Вышэйшая301171235-33299(16)Мятліцкі, Герасімец — 51990Вышэйшая24631520-341512(13)Мархель — 61991Вышэйшая309111029-31298(16)Вялічка — 9