Steroid 11β-hidroksilaza, znana i kao steroid 11β-monooksigenaza, je enzim steroid-hidrokslaza u zona glomerulosa i zona fasciculata u kori nadbubrežne žlijezde. Službeno je imenovana kao mitohondrijski citohrom P450 11B1, protein koji je kod ljudi kodiran genom CYP11B1. Enzim je uključen u biosintezu nadbubrežnih kortikosteroida katalizirajući dodavanja hidroksilne grupe tokom reakcija oksidacije. Aminokiselinska sekvenca Dužina polipeptidnog lanca je 503 aminokiseline, а molekulska težina 57.573 Da.
1020304050 MALRAKAEVCMAVPWLSLQRAQALGTRAARVPRTVLPFEAMPRRPGNRWL RLLQIWREQGYEDLHLEVHQTFQELGPIFRYDLGGAGMVCVMLPEDVEKL QQVDSLHPHRMSLEPWVAYRQHRGHKCGVFLLNGPEWRFNRLRLNPEVLS PNAVQRFLPMVDAVARDFSQALKKKVLQNARGSLTLDVQPSIFHYTIEAS NLALFGERLGLVGHSPSSASLNFLHALEVMFKSTVQLMFMPRSLSRWTSP KVWKEHFEAWDCIFQYGDNCIQKIYQELAFSRPQQYTSIVAELLLNAELS PDAIKANSMELTAGSVDTTVFPLLMTLFELARNPNVQQALRQESLAAAAS ISEHPQKATTELPLLRAALKETLRLYPVGLFLERVASSDLVLQNYHIPAG TLVRVFLYSLGRNPALFPRPERYNPQRWLDIRGSGRNFYHVPFGFGMRQC LGRRLAEAEMLLLLHHVLKHLQVETLTQEDIKMVYSFILRPSMFPLLTFR AIN
Gen Gen CYP11B1 kodira 11β -hidroksilazu – člana nadporodice enzima citohromi P450. Proteini citohroma P450 su monooksigenaze, koje kataliziraju mnoge reakcije uključene u metabolizam lijekova i sintezu holesterola, steroida i drugih lipida. Proizvod ovog gena CYP11B1 je protein 11β-hidroksilaza. Ovaj protein nalazi se u unutrašnjoj membrani mitohondrija i uključen je u pretvorbu različitih steroida u kori nadbubrežne žlijezde. Za ovaj gen zabilježene su varijante transkripta koje kodiraju različite izoforme
Gen CYP11B1 se reverzibilno inhibira etomidatom i metiraponom.
Funkcija 11β-hidroksilaza je steroidogeni enzim, tj. enzim uključen u metabolizam steroida.
Ljudi imaju dva izoenzima sa 11β-hidroksilaznom aktivnošću: CYP11B1 i CYP11B2.
CYP11B1 (11β-hidroksilaza) eksprimiran je na visokim nivoima i reguliran je preko ACTH, dok je CYP11B2 (aldosteron-sintaza) obično ispoljena na niskim razinama i reguliran je angiotenzinom II. Osim aktivnosti 11β-hidroksilaze, oba izozima imaju i aktivnost 18-hidroksilaza. Izozim CYP11B1 ima snažnu aktivnost 11β-hidroksilaze, ali je aktivnost 18-hidroksilaze samo jedna desetina CYP11B2. Slaba aktivnost CYP11B1 18-hidroksilaze objašnjava zašto nadbubrežna žlijezda s potisnutom ekspresijom CYP11B2 nastavlja sintetizirati 18-hidroksikortikosteron.
Slijedi neki steroidi, grupirani prema katalitskoj aktivnosti izoenzima CYP11B1: jaka aktivnost: 11-deoksikortizol u kortizol, 11-deoksikortikosteron u kortikosteron; aktivnost medija: progesteron u 11β-hidroksiprogesteron, testosteron u 11β-hidroksitestosteron, androstenedion u 11β-hidroksiandrostenedion; slaba aktivnost: korticosteron u 18-hidroksikorticosteron, kortizol u 18-hidroksilortizol.
Osim toga, 11β-hidroksilaza može biti uključena i u metabolizam 17α-hidroksiprogesterona u 21-deoksikortizol, posebno u slučajevima nedostatka hidroksilaze 21.
Metabolizam kortizola i kortikosterona 11β-hidroksilaza ima jaku katalitsku aktivnost tokom konverzije 11-deoksikortizola u kortizol i 11-deoksikortikosterona u kortikosteron, katalizom hidroksilacije ugljikove vodikove veze na položaju 11-beta. Obratiti pažnju na dodatni "–OH" na poziciji 11 (blizu centra, na prstenu "C"):
Mehanizam djelovanja Kao mitohondrijski P450 sistem, P450c11 ovisi o dva proteina za prijenos elektrona, adrenodoksin reduktazi i adrenodoksinu koji prenose dva elektrona iz NADPH u P450 za svaku reakciju monooksigenaze koju katalizira enzim. U većini aspekata ovaj proces prijenosa elektrona izgleda sličan onom u P450scc-sistemu koji katalizira cijepanje bočnog lanca holesterola. Slično kao kod P450scc, proces prijenosa elektrona propušta, što dovodi do stvaranja superoksida. Brzina curenja elektrona tokom metabolizma ovisi o funkcionalnim skupinama supstrata steroida.
Regulacija Ekspresiju enzima u adrenokorteksnim ćelijama regulira trofni hormon kortikotropin (ACTH).
Klinički značaj Mutacija odgovarajućeg gena povezana je s poremećajem zvanim kongenitalna adrenalna hiperplazija zbog nedostatka 11β-hidroksilaze.
Također pogledajte Steroidogeni enzim
Dodatne slike thumb|center|500px|Steroidogeneza, sa 11-beta-hidroksilazom, okomito na desnoj strani.
Reference
Dopunska literatura
Vanjski linkovi
Kategorija:Enzimi Kategorija:Metabolizam Kategorija:Geni na hromosomu 8 Kategorija:Ljudski proteini Kategorija:Proteomika