Montrealski protokol je međunarodni ugovor osmišljen za zaštitu ozonskog omotača postupnim ukidanjem proizvodnje brojnih supstanci odgovornih za uništavanje ozona. Dogovoren je 16. septembra 1987. godine, a stupio je na snagu 1. januara 1989. godine. Od tada je revidiran devet puta: 1990. (London), 1991. (Nairobi), 1992. (Kopenhagen), 1993. (Bangkok), 1995. (Beč), 1997. (Montreal), 1998. (Australija), 1999. (Peking), te 2016. godine (Kigali).
Historija i razvoj
Montrealski protokol nastao je kao odgovor na zabrinutost naučne zajednice i međunarodnih organizacija zbog ubrzanog uništavanja ozonskog omotača. Prvi dokazi o negativnom uticaju supstanci kao što su hlorofluorougljici (CFC) pojavili su se u 1970-im godinama, a otkriće ozonske rupe iznad Antarktika 1985. godine dodatno je ubrzalo proces pregovora o regulaciji tih supstanci.
Glavne odredbe protokola
Montrealski protokol sadrži niz mjera i ciljeva, uključujući: Postepeno ukidanje proizvodnje i upotrebe supstanci koje oštećuju ozonski omotač, poput CFC-a, halona i drugih hemikalija. Podršku zemljama u razvoju kroz finansijske i tehnološke transfer programe kako bi im se olakšala tranzicija ka ekološki prihvatljivim alternativama. Mehanizam za redovno praćenje i reviziju mjera u cilju postizanja ciljeva protokola.
Efekti i rezultati
Zahvaljujući ovom međunarodnom sporazumu, ozonska rupa iznad Antarktika se postepeno obnavlja.Ewenfeldt B, "Ozonlagret mår bättre", Arbetarbladet 12-9-2014, p. 10. Prema klimatskim projekcijama, ozonski omotač će se vratiti na nivo iz 1980. godine između 2050. i 2070.
Međunarodna saradnja i uticaj
Zbog svog širokog prihvatanja i implementacije, Montrealski protokol se smatra primjerom uspješne međunarodne saradnje. Kofi Annan je izjavio da je "možda najuspješniji međunarodni sporazum do sada bio Montrealski protokol".
Dva ugovora o ozonu ratificiralo je 197 strana (196 država i Evropska unija), čime su postali prvi univerzalno ratifikovani ugovori u historiji Ujedinjenih nacija.
Izazovi i budući koraci
Iako je Montrealski protokol postigao značajan uspjeh, još uvijek postoje izazovi: Pojava novih supstanci sa potencijalnim negativnim uticajem na atmosferu, poput hidrofluorougljika (HFC). Potreba za dodatnim mjerama kako bi se ubrzao proces obnavljanja ozonskog omotača. Implementacija i praćenje pridržavanja pravila u zemljama sa slabijom regulativom.
Međunarodna zajednica i dalje prati sprovođenje protokola i prilagođava njegove mjere u skladu s novim naučnim saznanjima.
Reference
Kategorija:Ekološki dogovori Kategorija:Uništavanje ozonskog omotača Kategorija:Sporazumi Albanije Kategorija:Sporazumi Armenije Kategorija:Sporazumi Austrije Kategorija:Sporazumi Azerbejdžana Kategorija:Sporazumi Belgije Kategorija:Sporazumi Bosne i Hercegovine Kategorija:Sporazumi Danske Kategorija:Sporazumi Hrvatske Kategorija:Sporazumi Italije Kategorija:Sporazumi Slovenije Kategorija:Sporazumi Gruzije Kategorija:Sporazumi Nizozemske Kategorija:Sporazumi SFRJ Kategorija:Sporazumi Grčke Kategorija:Sporazumi Portugala Kategorija:Sporazumi Turske Kategorija:Okoliš u 1989. Kategorija:1987. u politici Kategorija:Sporazumi Francuske Kategorija:Sporazumi Sjedinjenih Američkih Država Kategorija:Sporazumi Sovjetskog Saveza