Koagulacijski faktor VII (EC 3.4.21.21, ranije poznat kao prokonvertin) jedan je od proteina koji uzrokuje zgrušavanje krvi u kaskadi zgrušavanja, a kod ljudi je kodiran genom F7, sa hromosoma 13. To je enzim klase serin-proteaza. Jednom kada se veže za tkivni faktor koji se oslobađa iz oštećenih tkiva, pretvara se u faktor VIIa (ili faktor zgrušavanja krvi VIIa, aktivirani faktor zgrušavanja krvi VII), koji zauzvrat aktivira faktor IX i faktor X.
Korištenje genetičke rekombinacije rekombinantnog faktora VIIa (eptakog alfa) (trgovački nazivi uključuju NovoSeven) je odobrila FDA za kontrolu krvarenja kod hemofilija. Ponekad se neovlašteno koristi u teškim nekontroliranim krvarenjima, iako postoje sigurnosni problemi. Biosličnosni oblik rekombinantnog aktiviranog faktora VII (AryoSeven) je takođe dostupan, ali nema značajnu ulogu na tržištu.
U aprilu 2020, američka FDA je odobrila novi rFVIIa proizvod, eptakog beta (SEVENFACT), prvi zaobilazeći agens (BPA) odobren u više od 2 decenije. Kao proizvod rFVIIa, eptakog beta djeluje u kompleksu sa tkivnim faktorom kako bi aktivirao faktor X do Xa, čime zaobilazi FVIII i FIX. Aktivacija faktora X u Xa pokreće zajednički put kaskade koagulacije, što dovodi do stvaranja ugruška na mjestu krvarenja. Aktivirani FVII vezuje se za endotelni protein C receptor (EPCR), što pojačava hemostazu . Jedna studija je pokazala da se eptakog beta veže za EPCR sa 25% do 30% većim afinitetom od eptakog alfa, istiskujući protein C sa EPCR vezivnih mjesta i smanjujući aktivaciju proteina, što doprinosi njegovom hemostatskom učinku.
Fiziologija
Glavna uloga faktora VII (FVII) je da pokrene proces koagulacije u sprezi sa tkivnim faktorom (TF/faktorom III). Tkivni faktor se nalazi na vanjskoj strani krvnih sudova – obično nije izložen krvotoku. Prilikom povrede krvnog suda, tkivni faktor je izložen krvi i cirkulirajućem faktoru VII. Jednom vezan za TF, FVII se aktivira na FVIIa pomoću različitih proteaza, među kojima su trombin (faktor IIa), faktor Xa, IXa, XIIa i sam FVIIa-TF kompleks. Kompleks faktora VIIa sa TF katalizuje konverziju faktora IX i faktora X u aktivne proteaze, odnosno faktora IXa i faktora Xa.
Djelovanje faktora ometa inhibitor puteva tkivnog faktora (TFPI), koji se oslobađa skoro odmah nakon iniciranja koagulacije. Faktor VII, koji je otkriven oko 1950, zavisi od vitamina K i proizvodi se u jetri. Upotreba varfarina ili sličnih antikoagulansa smanjuje sintezu FVII u jetri.
Struktura
Aminokiselinska sekvenca Dužina polipeptidnog lanca proteina je 466 aminokiselina, a molekulska težina je 51 594 molekulska masa — 51 594 Da
1020304050 MVSQALRLLCLLLGLQGCLAAGGVAKASGGETRDMPWKPGPHRVFVTQEE AHGVLHRRRRANAFLEELRPGSLERECKEEQCSFEEAREIFKDAERTKLF WISYSDGDQCASSPCQNGGSCKDQLQSYICFCLPAFEGRNCETHKDDQLI CVNENGGCEQYCSDHTGTKRSCRCHEGYSLLADGVSCTPTVEYPCGKIPI LEKRNASKPQGRIVGGKVCPKGECPWQVLLLVNGAQLCGGTLINTIWVVS AAHCFDKIKNWRNLIAVLGEHDLSEHDGDEQSRRVAQVIIPSTYVPGTTN HDIALLRLHQPVVLTDHVVPLCLPERTFSERTLAFVRFSLVSGWGQLLDR GATALELMVLNVPRLMTQDCLQQSRKVGDSPNITEYMFCAGYSDGSKDSC KGDSGGPHATHYRGTWYLTGIVSWGQGCATVGHFGVYTRVSQYIEWLQKL MRSEPRPGVLLRAPFP Faktor VII dijeli zajedničku arhitekturu domena sa faktorima IX i X.
Genetika
Gen za faktor VII nalazi se na hromosomu 13 (sekvenca 13q34).
Uloga u bolesti
Nedostatak faktora VII (kongenitalni nedostatak prokonvertina) je rijedak i nasljeđuje se recesivno. Predstavlja se kao poremećaj krvarenja sličan hemofiliji. Liječi se rekombinantnim faktorom VIIa (NovoSeven ili AryoSeven). Pristupi genske terapije u liječenju nedostatka FVII su vrlo obećavajući ().
Medicinska upotreba
Rekombinantni faktor VIIa, koji se prodaje pod trgovačkim nazivima AryoSeven i NovoSeven, koristi se za osobe sa hemofilijom (sa nedostatkom faktorom VIII ili IX ) koji su razvili antitijela protiv zamjenskog faktora koagulacije.
Također se koristio i kod nekontrolisanog krvarenja, ali njegova uloga u ovom okruženju je kontroverzna s nedostatkom dokaza koji bi podržali njegovu upotrebu izvan kliničkih ispitivanja. Prvi izveštaj o njegovoj upotrebi kod krvarenja bio je kod izraelskih vojnika sa nekontrolisanim krvarenjem 1999. Rizici njegove upotrebe uključuju povećanje arterijske tromboze. Međutim, studije na životinjama nisu pokazale komplikacije kao kod ljudi; zapravo iste studije pokazuju bolju prognozu. U vojnim okruženjima koristi se kao izvanredna intervencija kod komplikacija povezanih s diseminiranom intravaskularnom koagulacijom krvarenja uzrokovanom penetrirajućom traumom.
Rekombinantni ljudski faktor VII, iako je u početku izgledao obećavajuće u unutarlobanjskom krvarenju, nije pokazao korist nakon daljnjih studija i ovo se više ne preporučuje.
Interakcije
Pokazalo se da faktor VII reaguje sa tkivnim faktorom i protein kinazom C.
Reference
Dopunska litereatura
Vanjski linkovi Official website The MEROPS online database for peptidases and their inhibitors: S01.215 CHES - Comprehensive Health Education Services LLC - Factor VII treatment and awareness
Kategorija:Koagulacijski sistem Kategorija:EC 3.4.21 Kategorija:Enzimi Kategorija:Ljudski proteini Kategorija:Geni na hromosomu 13 Kategorija:Periferni membranski proteini