Phacus é un xénero de protistas unicelulares, do filo Euglenozoa (antes chamados Euglenophyta). O seu nome procede do grego phakos, que significa lentella, por analoxía coa súa forma e cor. Son de cor verde clara (algúns avermellados) e encóntranse comunmente en pozas de auga doce ricas en nutrientes, nas que se desprazan xirando os seus corpos. Teñen un só flaxelo, que é a miúdo tan longo como toda a célula do microorganismo. A célula é aplanada e ríxida de 25 a 30 µm de longo; a maioría das especies son moi planas e con forma de folla, xeralmente con cristas, pregamentos ou sucos que corren helicoidalmente ou lonxitudinalmente, e ten unha sección transversal trirradiada ou irregular; moitas especies teñen unha espiña posterior longa, moitas son retortas, con mancha ocular e avultamento flaxelar como en Euglena.
Presenta cloroplastos xeralmente pequenos, discoidais, numerosos, e normalmente sen pirenoides; unhas poucas especies (por exemplo, P. splendens) teñen cloroplastos planos grandes con pirenoides; o paramilo deposítase tipicamente en forma duns poucos gránulos grandes (a miúdo aneis) acompañados de moitos pequenos. A abertura do canal é subapical.
Os estadios palmeloides sen quistes son raros. Multiplícase dividíndose por división celular no sentido lonxitudinal; o proceso iníciase polo dobramento da superficie pelicular seguida da división. Cando as condicións se fan pouco favorables pode modificar a súa estrutura: arredóndase, perde o flaxelo e reforza a súa envoltura para protexerse mellor, á vez que diminúe a súa actividade metabólica.
Segundo as clasificacións clasifícase na familia Euglenaceae ou na Phacaceae (ver AlgaeBaseGuiry, M.D. & Guiry, G.M. 2014. AlgaeBase. World-wide electronic publication, National University of Ireland, Galway. http://www.algaebase.org; searched on 19 August 2014.). As formas incoloras trátanse como un subxénero ou como un xénero separado co nome Hyalophacus. A especie tipo é P. longicauda (Ehrenberg, 1833) Dujardin, 1841. Os estudos recentes indican que o xénero non é monofilético ou holofilético.
Lista de especies Segundo AlgaeBASE (14 de xuño de 2012) comprende as seguintes especies: Phacus Drezepolskii Stawinski Phacus Schroeteri Huber-Pestalozzi Phacus abrupta Korshikov (sen verificación) Phacus abruptus Korsikov Phacus acuminatus Stokes Phacus acuticauda Roll (sen verificación) Phacus acutissimus Bernard (sen verificación) Phacus acutus Pochmann Phacus aenigmatica Drezepolski (sen verificación) Phacus alata Klebs (sen verificación) Phacus allorgei Bourrelly (sen verificación) Phacus anacoelus A.Stokes Phacus angulatus Pochmann Phacus angustus Drezepolski Phacus ankylonoton Pochmann Phacus anomala F.E.Fritsch & Rich (sen verificación) Phacus anomalus F.E.Fritsch & M.F.Rich Phacus applanatus Pochmann Phacus aspidion Pochmann Phacus asymmetricus Sokoloff Phacus atractoides Pochmann Phacus bacillifer A.M.Cunha Phacus bacilliformis Z.X.Shi (estatuto incerto) Phacus balatonicus Hortobagy Phacus berthonii Bourrelly (sen verificación) Phacus betkowskii Stawinski Phacus bharatii Hosmani (sen verificación) Phacus bicalyx Hortobágyi (sen verificación) Phacus biformis Hortobágyi (sen verificación) Phacus birgei Prescott Phacus bonaerensis V.Conforti (estatuto incerto) Phacus bonettoi G.Tell & Y.Zalocar de Domitrovic (sen verificación) Phacus bonettoi Tell & Domitrovic (sen verificación) Phacus brevicaudata (Klebs) Lemmermann (sen verificación) Phacus brevicaudatus (Klebs) Lemmermann Phacus bucculentus Pochmann (sen verificación) Phacus bucharica Kiselev (sen verificación) Phacus budapestinensis Palik (sen verificación) Phacus buzsakiensis Hortobágyi (sen verificación) Phacus canae Skvortzov (sen verificación) Phacus carinata Skvortzov (sen verificación) Phacus carinatus Pochmann Phacus caudatus Hübner Phacus chloroplastes Prescott Phacus circulata Skvortzov (sen verificación) Phacus circulatus Pochmann Phacus circumflexus Pochmann Phacus clavata Dangeard (sen verificación) Phacus clavatus Dangeard Phacus concavus Hortobagy Phacus contortus Bourrelly Phacus corculeum Pochmann Phacus corculum Pochmann (sen verificación) Phacus costata Conrad (sen verificación) Phacus crenatus Hirano (sen verificación) Phacus cuneatus Pochmann Phacus curvicauda Svirenko Phacus cylindraceus Popowa Phacus cylindrus Pochmann Phacus dangeardii Lemmermann Phacus denisii Allorge & Lefèvre Phacus dihistion Conrad (sen verificación) Phacus dihiston Conrad Phacus elegans Pochmann Phacus elegantissimus Hortobágyi (sen verificación) Phacus elliposoideus Dedusenko-Stregoleva Phacus ephippioideus D.C.Bicudo & C.E.M.Bicudo Phacus ephippion Pochmann Phacus fominii Roll Phacus formosus Pochmann Phacus gamsii Bourrelly Phacus gibbosus Huber-Pestalozzi Phacus glaber (Deflandre) Pochmann Phacus globosus Pochmann Phacus glomus Hortobágyi (sen verificación) Phacus gracilis Pochmann Phacus granum Drezepolski Phacus gregussii Hortobágyi Phacus gregussii Hortobágyi (sen verificación) Phacus hamatus Pochmann Phacus heimii Lefèvre Phacus helicoideus Bernard (Sans vérification) Phacus helikoides Pochmann Phacus helikosphaeridion Pochmann Phacus hispidulus (Eichwald) Lemmermann Phacus horridus Pochmann Phacus hyalina Skvortzov (sen verificación) Phacus hystrix Pochmann Phacus ichthydion Pochmann Phacus incisus Prescott (sen verificación) Phacus inconspicua Deflandre (sen verificación) Phacus incrassatus (Deflandre) Pochmann Phacus indica Skvortzov (sen verificación) Phacus indicus Skvortzov Phacus inflatus Playfair Phacus inflexus (I.Kisselev) Pochmann Phacus intortus Shi (sen verificación) Phacus iyengarii Suxena (sen verificación) Phacus janiczakii Stawinski Phacus javorkae Hortobágyi (sen verificación) Phacus kemenesii Hortobagy Phacus kirchbergensis Wawrik (sen verificación) Phacus koreana Skvortzov (sen verificación) Phacus landekiensis Stawinski Phacus latus (Roll) Pochmann (sen verificación) Phacus lefevrei Bourrelly Phacus lemmermannii (Svirenko) Skvortzov (sen verificación) Phacus lemmermannii Svirenko Phacus lemmermannii Svirenko (sen verificación) Phacus lineatus J.Massart (sen verificación) Phacus lismorensis Playfair Phacus longicauda (Ehrenberg) Dujardin (especie tipo) Phacus makii Hirano (sen verificación) Phacus makrostigma Pochmann (sen verificación) Phacus mammillatus Philipose (sen verificación) Phacus mangini Lefèvre Phacus margaritatus Pochmann Phacus mariae Deflandre Phacus mariana Deflandre (sen verificación) Phacus maximus Palik (sen verificación) Phacus mentaweiensis Conrad Phacus meson Pochmann Phacus minutus (Playfair) Pochmann Phacus monilatus Stokes Phacus moniliata (Stokes) Lemmermann (sen verificación) Phacus monilicostatus Pochmann Phacus monoparamylon Hortobágyi (sen verificación) Phacus moorselensis Conrad Phacus moraviensis Pochmann Phacus morii Skvortzov (sen verificación) Phacus mossambicensis J.A.Rino (estatuto incerto) Phacus multiannulatus Pochmann (sen verificación) Phacus musculus Pochmann Phacus myersii Skvortzov (sen verificación) Phacus nannos Pochmann Phacus niloticus Conrad Phacus nordstedtii Lemmermann Phacus obolus Pochmann Phacus ocellatus (Pringsheim) Marin & Melkonian Phacus onix Pochmann Phacus onyx Pochmann Phacus oscillans G.A.Klebs Phacus ostreatus Pochmann Phacus ovalis (Woronichin) Popowa Phacus ovum (Ehrenberg) Klebs (sen verificación) Phacus pannonicus Palik (sen verificación) Phacus papillaris Srawinski Phacus parvulus G.A.Klebs Phacus pediformis Skvortzov (sen verificación) Phacus pekinensis Skvortzov Phacus pelta Skvortzov (sen verificación) Phacus persikon Pochmann Phacus petelotii Lefèvre Phacus platyaulax Pochmann Phacus pleuronectes (O.F.Müller) Nitzsch ex Dujardin Phacus plicatus Conrad Phacus polyparamylon Hortobágyi & Németh Phacus polytrophos Pochmann Phacus pomiformis (Conrad) Pochmann Phacus procerus Hortobágyi (sen verificación) Phacus prunoidea Roll (sen verificación) Phacus pseudobicarinatus Alves-da-Silva & C.E.M.Bicudo Phacus pseudooscillans Conrad Phacus pseudoplatalea Pochmann Phacus pseudospiroides Swirenko Phacus pseudoswirenko Prescott (sen verificación) Phacus pugiuncula Geissbühler (sen verificación) Phacus pulchra Roll (sen verificación) Phacus pumilus Popowa Phacus pusillus Lemmermann Phacus pygmaeus Pochmann Phacus quinquemarginatus T.L.Jahn & Shawhan Phacus raciborskii Drezepolski Phacus ranae Skvortzov (sen verificación) Phacus ranula Pochmann Phacus ranulus Prescott (sen verificación) Phacus rapacea Skvortzov (sen verificación) Phacus regularis Kufferath (sen verificación) Phacus rodrigueziae Conforti Phacus rostafinskii Drezepolski Phacus rotunda Brabez (sen verificación) Phacus rotundata Skvortzov (sen verificación) Phacus rotundus Brabez Phacus ruttneri Bourrelly (sen verificación) Phacus schkorbatovii Dedusenko-Stregoleva Phacus sect .MIKROPHACUS Kiss (sen verificación) Phacus segretii Allorge & Lefèvre Phacus sesquitortus Pochmann Phacus setosus Francé Phacus skujae Skvortzov Phacus smulkowskianus (B.Zakrys) W.-H.Kusber Phacus sooi Hortobágyi (sen verificación) Phacus spinifer Skvortzov (sen verificación) Phacus spiralis Allegre & T.L.Jahn Phacus spirogyra Drezepolski (sen verificación) Phacus starmachii Starwinski Phacus staurastoides Conrad Phacus staurastroides Conrad (sen verificación) Phacus stokesii Lemmermann Phacus subg .CHLOROPHACUS Pochmann (sen verificación) Phacus subg .EUPHACUS Lemmermann (sen verificación) Phacus sulcatus Conrad Phacus swirenko Skvortzov (sen verificación) Phacus swirenkoi Skvortzov Phacus tabodyana Hortobágyi (sen verificación) Phacus tabodyanus Hortobagy Phacus tellii V.Conforti (estatuto incerto) Phacus tenuis Svirenko (sen verificación) Phacus textus Pochmann Phacus thompsoni Huber-Pestalozzi (sen verificación) Phacus thompsonii Huber-Pestalozzi Phacus thrombus Pochmann Phacus torta (Lemmermann) Skvortzov Phacus tortifolius Z.X.Shi (estatuto incerto) Phacus tortuosa Roll (sen verificación) Phacus tortuosus Roll Phacus tortus (Lemmermann) Skvortzov Phacus trapezoides Stawinski Phacus trialatus Wawrik (sen verificación) Phacus triangulus Z.X.Shi (sen verificación) Phacus tricarinatus Prowse (sen verificación) Phacus tricostatus Conrad Phacus trifacialis Prowse (sen verificación) Phacus trimarginatus Allorge & Jahn Phacus triqueter (Ehrenberg) Perty (estatuto incerto) Phacus triqueter Hübner (estatuto incerto) Phacus triquetra (Ehrenberg) Dujardin (sen verificación) Phacus tropicalis Conforti Phacus tropidonotus Conrad Phacus ulula Pochmann Phacus unguis Pochmann Phacus unidentatus Prowse (sen verificación) Phacus ventriosus Pochmann Phacus venustus Pochmann Phacus viguerii Allorge & Lefèvre Phacus viguieri Allorge & Lefèvre (sen verificación) Phacus wettsteinii Drezepolski Phacus woltereckii Behre (sen verificación) Phacus zmievicus Dedusenko-Stregoleva Phacus zmiewicus Dedusenko-Shchegoleva (sen verificación)
Segundo o Catalogue of Life (14 de xuño de 2012) a lista de especies é: Phacus abruptus Phacus acuminatus Phacus acutus Phacus aenigmaticus Phacus agilis Phacus alatus Phacus anacoelus Phacus angulatus Phacus angustus Phacus ankylonoton Phacus anomalus Phacus applanatus Phacus arnoldii Phacus aspidion Phacus atractoides Phacus bacillifer Phacus bacilliformis Phacus balatonicus Phacus betkowskii Phacus birgei Phacus bonaerensis Phacus brachykentron Phacus brevicaudatus Phacus carinatus Phacus caudatus Phacus chloroplastes Phacus circulatus Phacus circumflexus Phacus clavatus Phacus cochleatus Phacus concavus Phacus contortus Phacus corculeum Phacus cuneatus Phacus curvicauda Phacus cylindraceus Phacus cylindrus Phacus dangeardii Phacus denisii Phacus dihiston Phacus drezepolskii Phacus elegans Phacus elliposoideus Phacus fominii Phacus formosus Phacus gamsii