Cerámica de figuras negras

miniatura|280x280px| Heracles e XerIón nunha ánfora ática de figura negra cunha grosa capa de brillo transparente, c. 540 a.C., agora na Colección Estatal de Antigüidades de Múnic. A pintura de olaría de figuras negras, tamén coñecida como o estilo de figuras negras ou cerámica de figuras negras (en grego, μελανόμορφα, melanomorpha) é un dos estilos de pintura en vasos gregos antigos. Foi especialmente común entre os séculos -VII e -V, aínda que hai exemplares máis recentes que datan até o século II a. C. Pódese distinguir do período orientalizante precedente e do estilo de cerámica de figuras vermellas posterior. miniatura|280x280px| Atenea vestida da éxida, ático de figuras negras de Hidra polo oleiro Pamphaios e o pintor Euphiletos, c. 540 a.C. Atopado en Tuscania, agora no Cabinet des Médailles, París miniatura|280x280px| Escena dunha ánfora de figuras negras de Atenas, século VI a. C., agora no Louvre, París As figuras e ornamentos eran pintados nos vasos empregando formas e cores similares a siluetas. Antes de enfornar incidíanse delicados contornos na pintura e os detalles podíanse reforzar e resaltar con cores opacas, normalmente branco e vermello. Os principais centros deste estilo foron Corinto e, máis tarde, Atenas. Houbo outros sitios de produción importantes en Laconia, Beocia, leste de Grecia e Península Itálica (con estilos individuais destinados en parte ao mercado etrusco). Os etruscos tamén desenvolveron a súa propia industria cerámica de figuras negras influída polos modelos gregos.

Cerámica como fonte de datos: mitoloxía, oleiros e pintores Este foi o primeiro estilo de arte que deu orixe a un bo número de artistas identificábeis, especialmente en Ática. Algúns son coñecidos polos seus nomes reais, outros polos nomes que recibiron na literatura científica. Algúns oleiros introduciron innovacións que influíron no traballo dos pintores; ás veces foron os pintores os que inspiraron a orixinalidade dos oleiros. Os vasos vermellos e os negros son unha das fontes máis importantes da mitoloxía e da iconografía e, ás veces, para investigar a vida grega antiga do día a día. Dende o século XIX, estes vasos foron obxecto dunha investigación intensiva.

Técnicas de produción miniatura| Heracles leva a Cérbero por diante del. A besta xira unha das súas cabezas de xeito ameazante e levanta a cola de serpe. Ánfora cocida erradamente polo pintor Bucci, ca. 540 a.C., atopada en Vulci, agora na Colección Estatal de Antigüidades de Múnic

esquerda|miniatura| Representación dun forno de cerámica nun pinax corintio, c. 575/550 a. C., atopado en Penteskouphia; agora no Louvre Estes obxectos tiñan un método de fabricación común: despois de facer o vaso, primeiro secábase antes de pintalo. Os talleres estaban baixo o control dos oleiros, que como donos de negocios tiñan unha elevada posición social.

Non é doado reconstruír vínculos entre oleiros e pintores. En moitos casos, como Tleson e O pintor de Tleson, Ámasis e o pintor de Ámasis, ou mesmo Nikosthenes e o pintor de Nikosthenes, é imposíbel facer atribucións inequívocas, aínda que en boa parte da literatura científica se supón que estes pintores e oleiros son a mesma persoa. Pero estas atribucións só se poden facer con confianza se as firmas do oleiro e do pintor están feitas a man.

Os pintores eran escravos ou artesáns e traballaban en floreiros sen cocer. Na produción de cerámica de figuras negras o tema era pintado no vaso cunha lama de barro (un slip, na literatura antiga tamén designada como verniz) que se tornaba negro e brillante despois do enfornado. Isto non era "pintura" no sentido habitual, xa que este slip superficial estaba feito do mesmo material de arxila que o propio vaso, só diferindo no tamaño das partículas compoñentes, conseguido durante o refino da arxila antes de comezar o empaquetado. A área das figuras era pintada por primeira vez cun pincel. Os contornos internos e os detalles estruturais foron incisos no esvaradío para que a arxila subxacente se puidese ver a través das 'rabuñaduras'. Usáronse outros dous pigmentos de terras que daban vermello e branco para engadir detalles como adornos, pezas de roupa, pelo, armas etc. O branco tamén se usaba con frecuencia para representar a pel das mulleres.

O éxito deste esforzo dependía dun complexo proceso de cocedura en tres fases que xeraba as cores. En concreto, a peza era cocida nun forno a unha temperatura duns 800 graos °C, coa oxidación resultante convertendo o vaso nunha cor roxa. Despois elevábase a temperatura a uns 950 °C coas ventilacións do forno pechadas e engadida madeira verde para eliminar o osíxeno. O vaso volvíase entón negro. A fase final requiría que se reabrisen os respiradoiros para permitir que o osíxeno entrase no forno, que se deixaba arrefriar. O recipiente volvía entón á súa cor roxa debido á oxidación renovada, mentres que a capa pintada agora sinterizada permanecía na cor negra brillante creada na segunda etapa.Ingeborg Scheibler: Griechische Töpferkunst. Múnic 1995, páxs. 73–134; Matthias Steinhart: Töpferkunst und Meisterzeichnung, von Zabern, Mainz 1996, páxs. 14–17; Heide Mommsen, Matthias Steinhart: Schwarzfigurige Vasenmalerei. en: Der Neue Pauly (DNP). Band 12, Metzler, Stuttgart 2003, , páxs. 74–281.

Desenvolvementos A evolución da cerámica descríbese en función de varios estilos e escolas rexionais. Usando Corinto como centro, houbo diferenzas nas producións das rexións individuais, aínda que se influíron mutuamente. Especialmente en Ática, aínda que non exclusivamente alí, os mellores e máis influentes artistas da súa época caracterizaron a cerámica grega. O desenvolvemento e calidade dos vasos como portadores de imaxe son os temas desta sección.

Corinto ligazón=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1f/Trois_aryballes_%28collection_Campana%2C_le_Louvre%2C_2007%29.jpg/220px-Trois_aryballes_%28collection_Campana%2C_le_Louvre%2C_2007%29.jpg|esquerda|miniatura| Tres aríbalos corintios no Louvre, París A técnica de figuras negras foi desenvolvida ao redor do 700 a. C. en Corinto"Black-figure." En Encyclopedic Dictionary of Archaeology. Barbara Ann Kipfer, ed. New York: Springer, 2000, p. 71. ;Ashmolean Museum Department of Antiquities. Select Exhibition of Sir John and Lady Beazley's Gifts to the Ashmolean Museum, 1912-1966. Oxford, R.U.: Oxford University Press, 1967, p. 40; Grant, Neil. The Greeks: How They Lived. Nova York: Mallard Press, 1990, p. 18. e utilizada por primeira vez polos pintores do período orientalizante. A nova técnica recordaba ás pezas metálicas gravadas, sendo a vaixela metálica máis custosa substituída por vasos cerámicos con figuras pintadas, un estilo característico de figuras negras desenvolvido antes de finais de século. A maioría dos elementos orientalizantes foron abandonados e non había adornos, excepto os rosetóns pintados (formados por unha disposición de puntos individuais).

ligazón=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/24/Oenocho%C3%A9_625-600_av_J.C..jpg/220px-Oenocho%C3%A9_625-600_av_J.C..jpg|miniatura| Enocoe con friso animal, ca. 625/600 a. C., agora no Musée d'Archéologie Méditerranéenne de la Vieille Charité en Marsella, Francia A arxila usada en Corinto era mol, cunha tintura amarela ou verdosa. O enfornado defectuoso era algo normal, e o resultado era ás veces unha cor non desexada de todo o vaso ou partes del. Ao saír do lume, o brillo aplicado volvíase negro apagado. As cores roxas e brancas complementarias apareceran en Corinto e despois fixéronse moi comúns. Os vasos pintados adoitan pequenos, poucas veces maiores a 30 cm. Os frascos de aceite (aríbalos, píxidos, cráteras, alabastrons, oenocos e copas) eran os comunmente pintados. Os esculpidos tamén estaban moi estendidos. En contraste cos vasos áticos, as inscricións son raras, e as sinaturas dos pintores aínda máis. A maioría dos vasos superviventes producidos en Corinto atopáronse en Etruria, a baixa Italia e Sicilia. No s. -VII e a primeira metade do VI a. C., o vaso corintio dominaba o mercado mediterráneo de cerámica. É difícil construír unha secuencia estilística para a pintura en vaso corintio. En contraste coa ática, por exemplo, as proporcións da base cerámica non mudaron moito. Tamén acostuma ser difícil datar vasos corintios; frecuentemente hai que apoiarse en datas secundarias, como a fundación de colonias gregas en Italia. En base a tal información pódese elaborar unha cronoloxía aproximada mediante comparacións estilísticas, pero poucas veces ten a precisión da datación dos vasos áticos.

As escenas mitolóxicas son frecuentemente representadas, especialmente Heracles e figuras relacionadas coa Guerra de Troia. Pero as imaxes dos vasos corintios non teñen un abano temático tan amplo como as obras posteriores dos pintores áticos. Os deuses son poucas veces representados, Dioniso nunca. O Ciclo tebano foi máis popular en Corinto que despois en Atenas. Principalmente pelexas, cabaleiros e banquetes foron os escenarios máis habituais da vida cotiá, aparecendo estes últimos por primeira vez durante o período corintio inicial. As escenas deportivas son raras. As escenas con bailaríns de barriga gorda son únicas e o seu significado está en disputa até a actualidade. Son bebedores cuxos ventres e nádegas están acolchados con almofadas e poden representar unha forma temperá da comedia grega.Sobre pintura grega en vasos corintios, véxase: Thomas Mannack: Griechische Vasenmalerei, Theiss, Stuttgart 2002, páxs. 100–104; Matthias Steinhart: Korinthische Vasenmalerei. En: Der Neue Pauly (DNP). Band 6, Metzler, Stuttgart 1999, , páxs. 738–742.; John Boardman: Early Greek Vase Painting, Thames and Hudson, Londres 1998, páxs. 178–185.

Estilo de transición O estilo de transición (640-625 a. C.) vinculaba o estilo orientalizante (protocorintio) co estilo de figuras negras. O vello estilo de friso de animais do período protocorintio quedara seco, así como o interese dos pintores de vasos polas escenas mitolóxicas. Durante este período as criaturas animais e híbridas eran dominantes. A forma índice da época era o aryballos esférico, que se producía en gran cantidade e se decoraba con frisos de animais ou escenas da vida cotiá. A calidade da imaxe é inferior en comparación co período de orientalización. Os artistas máis insignes da época foron o pintor do touro cambaleante, cuxa obra máis famosa é un aríbalo con escena de caza, o pintor de Palermo 489, e o seu discípulo, o Pintor de Colón. O estilo persoal deste último pódese recoñecer máis facilmente nas súas imaxes de poderosos leóns. Ademais dos aryballos, o kotyle (cótila) e o alabastron son as formas de vaso máis importantes. Os bordos dos kotyles estaban adornados e as outras decoracións consistían en animais e raios. As dúas superficies verticais dos vasos teñen con frecuencia escenas mitolóxicas. Os alabastrons adoitaban pintarse con figuras únicas.

Corinto antiga e media ligazón=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/01/Herakles_Pholos_Kentauroi_Louvre_L63.jpg/220px-Herakles_Pholos_Kentauroi_Louvre_L63.jpg|esquerda|miniatura| Heracles con Pholos e outros centauros nun skyphos polo pintor Pholoe, ca. 580 a.C., atopado en Corinto, agora no Louvre, París

O pintor de Duelos foi o pintor corintio máis importante (625-600 a. C.) Chronologies vary somewhat. In Matthias Steinhart: Korinthische Vasenmalerei. In: Der Neue Pauly (DNP). Band 6, Metzler, Stuttgart 1999, , Sp. 738–742 the following is given: Early Corinthian (620/615–595 BC), Middle Corinthian (595–570 BC), Late Corinthian I (570–550 BC), and Late Corinthian II (after 550 BC). que representou escenas de loita en aryballos. Desde o período corintio medio (600-575 a. C.), as cores opacas usáronse cada vez con máis frecuencia para salientar os detalles. Ademais, as figuras foron pintadas cunha serie de puntos brancos. Os aryballos fixéronse máis grandes e déronlles unha base plana.