O Sol é unha estrela de tamaño medio, en relación ao conxunto da nosa galaxia, a Vía Láctea, arredor da cal gravitan a Terra e mailos outros membros do noso sistema planetariohttp://www.solarviews.com/eng/solarsys.htm ; The Solar System, acceso 8 de maio de 2009 en Solarviews.com: "The planets, most of the satellites of the planets and the asteroids revolve around the Sun in the same direction, in nearly circular orbits". É unha estrela de tipo espectral G2, constituíndo a fonte primaria de enerxía electromagnética do sistema planetario. A súa masa é de 333 000 veces a da Terra e o seu volume 1 400 000 veces. A distancia do noso planeta ao Sol é de preto de 150 millóns de quilómetros (1 Unidade astronómica, definida como a distancia media Terra-Sol, 149 600 000 km), tardando a súa luz en chegar ata nós case oito minutos e vinte segundos. Por si só representa o 98,6% da masa do Sistema Solar. A súa enerxía, en forma de luz solar, alimenta case todos os xeitos de vida na Terra a través da fotosíntese, así como determina o clima terrestre e a meteoroloxía no noso planeta.
Visto dende a Terra, o Sol presenta unha estrutura granulosa e o seu brillo non é uniforme, sendo o bordo menos brillante que a parte central do disco solar. As capas exteriores do Sol divídense en: fotosfera, a máis profunda, con preto de 300 km de espesura e unha temperatura mínima de 6 000 Kelvin; a cromosfera, con preto de 8 000 km de espesura, de onde emerxen enormes chorros luminosos, as protuberancias, que chegan a acadar 800 000 km de altura, e maila coroa, cunha altura de 1 millón de quilómetros e unha temperatura de 1 millón de K.
A rotación do sol, enorme masa gasosa, fai que se note un achatamento nos polos.
A temperatura interna acada 20 millóns de K. Presúmese que o Sol ten 4 600 millóns de anos de idade, e pola secuencia principal do Diagrama de Hertzsprung-Russell, pódese considerar unha estrela anana. O seu "imperio" - o Sistema Solar - comprende 8 planetas, 1 600 asteroides, 32 satélites e un gran número de cometas, cun volume que corresponde a unha esfera duns dous anos luz de raio, pois as estrelas máis próximas están a unha distancia duns 4 anos luz. As súas magnitudes características (aproximadas) son un diámetro de 1 390 000 km; superficie: 1 940 000 km²; volume: 2 700 000 millóns de km3; masa: 2 · 1030 kg; velocidade absoluta (en relación ao centro da Vía Láctea): 216 km/s; velocidade relativa (en relación ás estrelas máis próximas): 19 km/s.
É a estrela do sistema planetario no que se atopa a Terra e, con moito, o astro con maior brillo aparente. A súa visibilidade no ceo local determina, respectivamente, o día e a noite en diferentes rexións de diferentes planetas. Na Terra, a enerxía radiada polo Sol é aproveitada polos seres fotosintéticos, que constitúen a base da cadea trófica, constituíndo así a principal fonte de enerxía da vida. Tamén achega a enerxía que mantén en funcionamento os procesos climáticos.
Malia de ser unha estrela mediana (aínda así, máis brillante que o 85% das estrelas existentes na nosa galaxia), é a única da que se pode apreciar a forma a ollo nu, cun diámetro angular de 32' 35" de arco no perihelio e 31' 31" no afelio (diámetro medio = 32' 03"). A relación de tamaños e distancias de Sol e Lúa é tal que se ven case co mesmo tamaño aparente no ceo, permitindo unha gama de eclipses solares distintas (totais, anulares ou parciais).
Etimoloxía A palabra "sol" ten varias variacións entre as familias lingüísticas, por exemplo, nas linguas da familia indoeuropeas, na maioría dos casos hai unha parte nominativa cun l, en lugar da raíz xenitiva en n, como por exemplo en latín sōl, o grego ἥλιος hèlios, o galés haul eu o ruso солнце solntse (pronunciado sontse), así como (con *l > r) en sánscrito स्वर svár no persa خور xvar. De feito, a raíz do l sobreviviu tamén en protoxermánico, como *sōwelan, que deu lugar ao gótico sauil (xunto a sunnō) e o prosaico nórdico antigo sól (xunto a poética sunna), e a través das palabras para "sol" nas linguas escandinavas modernas: sueco e danés solen, islandés sólin, etc. A palabra inglesa sun desenvolveuse do inglés antigo sunne. Os cognados aparecen noutras linguas xermánicas, incluíndo o: frisón occidental sinne, neerlandés zon, baixo alemán Sünn, alemán estándar Sonne, o bávaro Sunna, nórdico antigo sunna e gótica sunnō. Todas estas palabras proveñen do protoxermánico *sunnōn.Vladimir Orel (2003) A Handbook of Germanic Etymology, Brill
As palabras gregas e latinas aparecen na poesía como personificacións do Sol, Helios e Sol, mentres que na ciencia ficción en lingua inglesa "Sun" pódese usar como nome da estrela para distinguila doutras. O termo "sol", en minúscula, é usado polos astrónomos planetarios para determinar a duración dun día solar noutro planeta como Marte.
Os principais adxectivos do Sol en galego son soleado para a luz solar e, en contextos técnicos, solar, do latín sol – este último atópase en termos como día solar , eclipse solar e sistema solar . Do grego "helios" procede o adxectivo infrecuente helíac.
O termo inglés para o día da semana Sunday procede do inglés antigo Sunnandæg (literalmente 'día do sol'), unha interpretación xermànica da frase latina dies sōlis, que é unha tradución do grego ἡμέρα ἡλίου (hēmera hēliou, 'día do sol'). Características miniatura|upright|alt=Un esquema que vai dende o vermello na parte superior ata o branco na parte inferior|Un esquema do Sol, coa rexión central na parte inferior O Sol é unha estrela de tipo- G da secuencia principal que abarca aproximadamente o 99,86 % da masa do sistema solar. O Sol ten unha magnitude absoluta de +4,83, estimada como máis brillante que o 85 % das estrelas da Vía Láctea, a maioría das cales son ananas vermellas.
O Sol é unha estrela que pertence, segundo á clasificación química de Baade, as estrelas do tipo de Poboación I, ou estrelas ricas en elementos pesados.En ciencias astronómicas, o termo elementos pesados (ou metais) refírese a todos os elementos químicos excepto o hidróxeno e o helio. A formación do Sol puido ser desencadeada por ondas de choque dunha ou máis supernovas próximas. Esta levantouse debido á grande abundancia de elementos pesados no sistema solar, como o ouro e o uranio, en relación coas abundancias destes elementos na chamada Poboación II de estrelas, sendo estas pobres en elementos pesados. Estes elementos poderían ter sido producidos por reaccións nucleares ou endotérmicas durante unha supernova, ou por transmutación mediante a absorción de neutróns dentro dunha estrela masiva de segunda xeración.
O Sol é de lonxe o obxecto máis brillante do ceo, cunha magnitude aparente de −26,74. É uns 13000 millóns de veces máis brillante que a segunda estrela máis luminosa, Sirius, que ten unha magnitude aparente de −1,46. A distancia media do centro do Sol ao centro da Terra é de aproximadamente 1unidade astronómica (uns 150 millóns de quilómetros), aínda que a distancia varía a medida que a Terra se move dende o perihelio en xaneiro ata afelio en xullo. A esta distancia media, a luz viaxa dende o horizonte do Sol ata o horizonte terrestre nuns 8 minutos e 19 segundos, mentres que a luz dos puntos máis próximos do Sol e da Terra tarda uns dous segundos menos.
O Sol non ten un límite definido e nas súas partes exteriores a súa densidade diminúe exponencialmente ao aumentar a distancia do seu centro. Non obstante, para fins de medición, considérase que o raio solar é a distancia desde o seu centro ata o bordo da fotosfera, a superficie visible aparente do Sol. En base a esta medición, o Sol é unha esfera case perfecta cun achatamento estimado de 9millonésimas, o que significa que o seu diámetro polar difire do seu diámetro ecuatorial en só 10 quilómetros. O efecto das mareas dos planetas é débil e non afecta significativamente a forma do Sol. O Sol xira máis rápido no seu ecuador que nos seus polos . Esta rotación diferencial é causada polo movemento convectivo debido ao transporte de calor e o efecto Coriolis producido pola rotación do Sol. Nun marco de referencia definido polas estrelas, o período de rotación é de aproximadamente 25,6 días no ecuador e 33,5días nos polos. Visto desde a Terra na súa órbita arredor do Sol, o período de rotación aparente do Sol no seu ecuador é duns 28días. Visto desde un punto de vista sobre o seu polo norte, o Sol xira en sentido antihorario ao redor do seu eixe de xiro. Composición
O Sol está composto principalmente polos elementos químicos hidróxeno e helio; que representan o 74,9% e o 23,8% da masa do Sol na fotosfera, respectivamente. Todos os elementos máis pesados, chamados metais na astronomía, constitúen menos do 2% da masa, sendo os máis abundantes o osíxeno (aproximadamente o 1% da masa do Sol), o carbono (0,3%), neon (0,2%) e ferro (0,2%).
O Sol herdou a súa composición química do medio interestelar a través do cal se formou. O hidróxeno e o helio do Sol foron producidos trala nucleosíntese do big-bang, nos primeiros 20 minutos da creación do universo, e os elementos máis pesados foron creados pola nucleosíntese estelar en xeracións de estrelas que completaron a súa evolución estelar e devolveron. o seu material ao medio interestelar antes da formación do Sol. A composición química da fotosfera adoita considerarse representativa da composición do sistema solar primordial. Non obstante, desde que se formou o Sol, algúns dos helios e elementos pesados asentáronse gravitacionalmente desde a fotosfera. Polo tanto, na fotosfera actual, a fracción de helio redúcese, e a metalicidade é só un 84% da que era na fase protoestelar (antes de que comezase a fusión nuclear no núcleo). Crese que a composición protoestelar do Sol foi un 71,1% de hidróxeno, un 27,4% de helio e un 1,5% de elementos máis pesados.
Hoxe en día a fusión nuclear no núcleo do Sol modificou a composición mediante a conversión do hidróxeno en helio, polo que agora a parte máis interna do Sol é máis ou menos un 60 % de helio, xunto coa abundancia de elementos máis pesados que non foron alterados. Debido a que a calor se transfire desde o centro do Sol por radiación no canto de por convección, ningún dos produtos de fusión do núcleo chegou á fotosfera.
Desde que se formou o Sol, o principal proceso de fusión implicou a fusión de hidróxeno en helio. Durante os últimos 4.600 millóns de anos, a cantidade de helio e a súa localización no Sol cambiou gradualmente. Dentro do núcleo, a proporción de helio aumentou dun 24% a un 60% debido á fusión, e parte do helio e algún dos elementos pesados asentáronse desde a fotosfera cara ao centro do Sol debido á gravidade. As proporcións dos elementos máis pesados non cambian. A calor transfírese cara ao exterior desde o núcleo do Sol por radiación no canto de por convección, polo que os produtos de fusión non son expulsados cara ao exterior, pola calor, e permanecen no núcleo polo que gradualmente comezou a formarse un núcleo interno de helio que non se pode fusionar porque actualmente o núcleo do Sol non está o suficientemente quente nin denso para fusionar o helio. Na fotosfera actual, a fracción de helio redúcese, a metalicidade é só o 84% do que era na fase protoestelar (antes de que comezase a fusión nuclear no núcleo). No futuro, o helio seguirá acumulándose no núcleo, e nuns 5 billóns de anos esta acumulación gradual fará que o Sol saia da secuencia principal e se converta nunha xigante vermella..Iben, I Jnr (1965) "Stellar Evolution. II. The Evolution of a 3 M_{sun} Star from the Main Sequence Through Core Helium Burning". (Astrophysical Journal, vol. 142, p. 1447)