O deporte é unha actividade física, lúdica e mental que está suxeita a unha serie de determinadas regras. Algúns deportes practícanse con vehículos. Neste caso é máis importante a destreza e a concentración que a actividade física. Xeralmente practícase un deporte para divertirse, mais existen competicións nas que os deportistas xogan para ver quen é o mellor. Os deportes poden ser colectivos ou individuais: nos colectivos, xógase en equipo, e nos individuais, xoga unha persoa contra outra (ou outras).
É posíbel que os deportes nacesen na prehistoria, aínda que isto non está demostrado. O que si está demostrado é que moitas civilizacións antigas practicaban deportes, como a azteca, a exipcia, a grega, a chinesa, a aborixe australiana, ou a romana. De feito, os Xogos Olímpicos teñen a súa orixe na cidade Olimpia da antiga Grecia.
En 2013, a Asemblea Xeral das Nacións Unidas declarou o 6 de abril como o Día Internacional do Deporte para o Desenvolvemento e a Paz . Con esta celebración preténdese recoñecer o papel do deporte na adopción de hábitos de vida saudables.
Definicións miniatura|upright|Campionato do Mundo de Piragüismo en Vaxholm, Suecia, en 1938. O termo "deporte" ten a súa raíz na palabra do francés antigo desport que significa "entretemento, pracer físico ou mental"Ronald Hubscher (s.d.), L'histoire en mouvements, Paris, Armand Colin, 1992, páxina 58 (chapitre « le sport : un objet mal identifié »).. Anteriormente, pode estar relacionado co latín «portus», como en transporte, exportación, importación, deportación, etc., que simplemente designaba un porto, un lugar de paso marítimo. Ao outro lado do Canal da Mancha, «desport» convértese en «sport» e elimina do seu campo o concepto xeral de lecer para centrarse unicamente nas actividades físicas e mentais. O alemán tamén admite o termo «sport» e a súa definición inglesa en 1831; Francia utilízao por primeira vez en 1828.Dauzat Albert (s.d.), Nouveau dictionnaire étymologique et historique, Paris, Larousse, 1971, p.709., pero nese momento asóciase esencialmente coas carreiras de cabalos e as apostas nestas carreiras de cabalos (véxase o xornal Le Sport). Con todo, a fronteira entre xogos e deportes non está moi clara. A Federación Francesa de Xadrez fundada en 1921 recibiu así unha acreditación deportiva do Ministerio de Mocidade e Deportes en 2000, pero só porque era unha federación «asociada» ao Comité Nacional Olímpico e Deportivo Francés (CNOSF)Orde do 19 de xaneiro de 2000 do conselleiro competente en materia de Deportes (Boletín Oficial da Consellería de Xuventude e Deportes do 29 de febreiro do 2000).).. Algunhas prácticas tradicionais tamén son problemáticas: deporte ou xogo? A pregunta segue aberta.
O deporte moderno defínese por catro elementos indispensables: a implementación dunha ou máis calidades físicas: actividades de resistencia, forza, coordinación, destreza, flexibilidade, precisión, etc.; unha actividade institucionalizada, cuxas regras tenden a ser idénticas en todo o planeta; unha práctica orientada principalmente á competición; unha práctica federada (baixo a tutela dunha federación deportiva).
Estes alicerces, que pon de relevo principalmente a organización das diferentes disciplinas deportivas, non exclúen en absoluto prácticas como o deporte-lecer, o deporte-aventura, o deporte-saúde, o deporte escolar ou a educación física e deportiva. Aínda que o deporte de competición é predominante, existen outras formas de práctica que pon máis de relevo o pracer, a saúde, a educación ou o desenvolvemento.Isabelle Queval, S'accomplir ou se dépasser, Essai sur le sport contemporain, NRF éditions Gallimard..
O Consello de Europa propón así a seguinte definición na súa «Carta Europea do Deporte» (artigo 2.1) (2001): «Deporte» significa todas as formas de actividades físicas que, mediante a participación organizada ou non, teñan como obxectivo a expresión ou a mellora da condición física e mental, o desenvolvemento das relacións sociais ou a consecución de resultados na competición a todos os niveis».Consello de Europa, Carta Europea do Deporte revisada 16 de maio de 2001) . thumb|upright|O Comité Olímpico Internacional recoñece algúns xogos de mesa como deportes, incluído o xadrez. thumb|upright|Salto de obstáculos, un deporte de Hípica A definición precisa do que separa un deporte doutras actividades de lecer varía segundo as fontes. O máis parecido a un acordo internacional sobre unha definición proporciónao a Asociación Mundial de Federacións Deportivas Internacionais (GAISF), que é a asociación de todas as federacións deportivas internacionais máis importantes (incluíndo o fútbol, o atletismo, o ciclismo, o tenis, os deportes ecuestres, e máis), e é, por tanto, o representante de facto do deporte internacional.
A GAISF utiliza os seguintes criterios, determinando que un deporte debe: ter un elemento de competición non ser prexudicial para ningún ser vivo non depender do equipamento fornecido por un único provedor (excluíndo os xogos patentados como o fútbol praia) non depender de ningún elemento de "sorte" especificamente deseñado no deporte.
Tamén recoñecen que o deporte pode ser principalmente físico (como rugby ou atletismo), principalmente mental (como xadrez ou go), predominantemente motorizado (como Fórmula 1 ou motonáutica), principalmente de coordinación (como deportes de billar), ou principalmente con animais, como deportes ecuestres.
A inclusión dos deportes mentais dentro das definicións de deporte non foi aceptada universalmente, o que deu lugar a desafíos legais por parte dos órganos de goberno no que respecta á denegación do financiamento dispoñible para os deportes. Aínda que a GAISF recoñece un pequeno número de deportes mentais, non está aberto a admitir máis deportes mentais.
Aumentou a aplicación do termo "deporte" a un conxunto máis amplo de retos non físicos como os videoxogos, tamén chamados esports (de "deportes electrónicos"), especialmente debido á gran escala de participación e competición organizada, pero estes non están amplamente recoñecidos polas organizacións deportivas convencionais. Segundo o Consello de Europa, Carta Europea do Deporte, artigo 2.i, Enténdese por deporte toda forma de actividade física que, mediante unha participación casual ou organizada, ten por obxecto expresar ou mellorar a aptitude física e o benestar mental, formar relacións sociais ou obter resultados na competición a todos os niveis. Competición miniatura|upright|O plusmarquista de 100 metros Usain Bolt (de amarelo) e outros corredores, Moscova, 2013. Existen opinións opostas sobre a necesidade da competición como elemento definitorio dun deporte, xa que case todos os deportes profesionais implican a competición, e os organismos reitores esixen a competición como requisito previo para o recoñecemento por parte do Comité Olímpico Internacional (COI) ou a GAISF.
Outros organismos avogan por ampliar a definición de deporte para incluír toda a actividade física. Por exemplo, o Consello de Europa inclúe todas as formas de exercicio físico, incluídas as que se compiten só por diversión.
Para ampliar a participación e reducir o impacto da perda nos participantes menos capacitados, introduciuse a actividade física non competitiva en eventos tradicionalmente competitivos como o «día do deporte» escolar, aínda que este tipo de medidas adoitan ser controvertidas.
Nos eventos competitivos, os participantes cualifícanse ou clasifican en función do seu "resultado" e a miúdo divídense en grupos de rendemento comparable, (por exemplo, sexo, peso e idade). A medición do resultado pode ser obxectiva ou subxectiva, e corríxese con "hándicaps" ou penalizacións. Nunha carreira, por exemplo, o tempo para completar o percorrido é unha medida obxectiva. En ximnasia ou submarinismo o resultado decídeo un panel de xuíces, e por tanto é subxectivo. Hai moitos matices entre o boxeo e as artes marciais mixtas, onde a vitoria é asignada polos xuíces se ningún dos competidores perdeu ao final do tempo do combate.
Debate historiográfico A cuestión da historia do deporte enfróntase a un debate que opón dúas teses.
Para unha corrente de pensamento, o deporte é un fenómeno universal, que sempre existiu e en todas partes en formas moi diversas. Sería unha «invariante cultural» (en palabras de Frédéric Baillette, profesor e director da revista Quasimodo). Esta tese foi defendida en 1991 polo médico francés Jean-Paul Escande (Les avatars du sport moderne, en Ardoino, Brohm, Anthropologie du sport, Perspectives critiques, 1991).. Esta tese está implicitamente apoiada por aqueles que falan de «deporte antigo», «deporte medieval», etc. O medievalista estadounidense Charles Homer Haskins é o primeiro historiador en utilizar o termo «deporte» no contexto dun estudo sobre a Idade Media no seu libro The Latin Literature of Sport (1927). A principios do século XXI, Wolfgang Decker (Instituto de Historia do Deporte da Escola Superior de Deportes de Colonia) e Jean-Paul Thuillier (director do Departamento de Ciencias Antigas da École normale supérieure) opinan que: «Contrariamente ao que a miúdo se cree, o deporte non naceu en Olimpia, nin se extinguiu na Ática ou no Peloponeso. «Exipto ofrécenos numerosas escenas deportivas, entre outras de loita, desde o século III antes da nosa era, e os romanos, herdeiros dos etruscos en moitos aspectos e en particular neste campo, talvez crearon o deporte moderno, cos seus espectáculos de masas, os seus poderosos clubs e as súas colosais apostas financeiras».Wolfgang Decker e Jean-Paul Thuillier, Le sport dans l'Antiquité. Égypte, Grèce, Rome, Éditions A&J Picard, 2004.
Para outra escola de pensamento, o deporte é un fenómeno que apareceu nun momento concreto da historia e nun contexto concreto: dentro da elite social da Inglaterra industrial do século XIX. Esta tese foi desenvolvida en particular en 1921 polo escritor alemán Heinz Risse (Soziologie des Sports, Berlín, 1921 e Sociologie du sport, Presses universitaires de Rennes, 1991) quen cre que "está equivocado mirar o pasado coas nosas formas de pensar actuais e imaxinar que as prácticas que sabemos que se "semellan" se poden parecer". Esta tese está apoiada notablemente polo historiador francés Roger Chartier e polos sociólogos Norbert EliasRoger Chartier, « Le sport ou la libération contrôlée des émotions », avant-propos à Norbert Elias et Eric Dunning, Sport et civilisation la violence maîtrisée, Paris, Fayard, 1994. e Pierre Bourdieu.Pierre Bourdieu, « Comment peut-on être sportif ? » dans Questions de sociologie, Éditions de Minuit, 1984, p.173-195. (Pierre Bourdieu e Roger Chartier, Le sociologue et l'historien, Agone & Raisons d'agir, 2010, p. 85. En 2000, o historiador do deporte Philippe Lyotard (Universidade de Montpellier) considerou que «hai unha ruptura moi clara entre o deporte moderno e o deporte antigo: é o concepto de marca (e, por tanto, de rendemento). A marca e o rendemento expresan unha visión do mundo que é profundamente diferente entre os gregos e os modernos. A cultura do corpo é diferente. Para os gregos, esta cultura é ritual, cultural, de inspiración relixiosa, para os modernos, o corpo é unha máquina de rendemento».