Кнежевството Србија () — една од раните средновековни држави на Србите, сместена во западните предели на Југоисточна Европа. Постоела од 8 век до околу 969–971 година и била управувана од династијата Властимировиќ. Нејзиниот прв владетел познат по име бил Вишеслав кој започнал да владее околу 780 година. Додека дотогаш, почнувајќи од 680–681 година, бугарската држава ги зазела земјите на исток, Властимир се спротивставил и ја поразил бугарската војска во тригодишна војна (839–842), а двете сили живееле во мир неколку децении. Тројцата синови на Властимир успеале заедно да владеат со Србија, иако не долго; Србија станала клучен дел во борбата за моќ меѓу Византијците и Бугарите, претежно сојузници со Византијците, што исто така резултирало со големи династички војни во период од три децении. Кнежевството било припоено во 924 година од Симеон I и било подложено на бугарска власт до 927 година кога српскиот кнез Часлав бил воспоставен како владетел на српската земја и обединил неколку српски региони, станувајќи најмоќниот владетел на династијата Властимировиќ.

Важен процес во овој период било христијанизацијата на Србите, завршено со воспоставувањето на христијанството како држава-религија во втората половина на 9 век, а потоа и со основањето на првите српски епархии. Кнежевството било припоено од Византијците во 969–971 и владеел како Катепанат Рас. Главните информации за историјата на кнежевството и династијата Властимировиќ се запишани во современото историско дело De Administrando Imperio (напишано 948–949).

Заднина

Словените (Склавини) се населиле низ целиот Балкан во текот на 6 и 7 век, со што го означиле крајот на рановизантиското владеење во тие региони. Историјата на раното средновековно српско кнежевство и династијата Властимировиќ е запишана во делото De Administrando Imperio (За управувањето со царството), составена од византискиот цар Константин VII Порфирогенит (р. 913–959). Делото го споменува првиот српски владетел, без име (познат конвенционално како „ Непознат архон“), кој ги предводел белите Срби во југоисточна Европа и ја добил заштитата на царот Ираклиј (р. 610–641), пред бугарската инвазија (680). Српскиот владетел бил наречен „Кнез (архон) на Србија“ (αρχων Σερβλίας). Во „За управувањето со царството“ се споменува дека овој владетел бил наследен од син, следен од внук, а историчарите генерално ги прифаќаат извештаите за наследување на принцовите од истото семејство, но нивните имиња се непознати до доаѓањето на Вишеслав ( 780-800).

Вишеслав, Радослав и Просигој (околу 780–830) лево|мини| Словенските кнежевства во околу. 814 н.е. Времето и околностите на првите тројца српски владетели се речиси непознати. Првиот од династијата познат по име бил Вишеслав, кој го започнал своето владеење околу 780 година, како современик на Карло Велики (768–814). Србите во тоа време биле организирани во жупи, конфедерација на селски заедници (приближно еквивалент на округ), на чело со локален жупан (магистрат или гувернер); власта била наследна, а жупанот му се потчинувал на српскиот кнез, и бил должен да му помага во војна. Според „За управувањето со царството“, „крстена Србија“ (во историографијата погрешно позната како Рашка ), ги вклучувала населените градови (καστρα/кастра) Достиника (Δεστινίκον), Цернабускеј (Τζερναβουσκέη), Мегирет (Μεγυρέτους), Дрезнеик (Δρεσνεήκ), Лесник (Λεσνήκ) и Салинс (Σαληνές), додека „малата земја“ (хориον/хорион) на Босна (Βοσωνα), дел од Србија, ги имала градовите Катара (Κατερα) и Десник (Δέσνηκ). Другите земји (или кнежевства) населени со Срби што биле споменати ги вклучувале „земјите“ Паганија, Захумлје и Травунија, додека „земјата“ Дукља ја држеле Византијците (се претпоставува дека била населена и со Срби). Со оглед на големата територија, Србите најверојатно пристигнале како мала воена елита која успеала да организира и асимилира други веќе населени и побројни Словени. Тие се граничиле со „Србија“ на север. Точните граници на раната српска држава не се позјати.

Иако Вишеслав се споменува само по име, „За управувањето со царството“ споменува дека Србите му служеле на византискиот цар и дека во тоа време биле во мир со Бугарите, чии соседи биле и со кои имале заедничка граница. Првото Бугарско Царство, под Телериг, планирала да колонизира некои од нивните земји со повеќе Словени од соседните Берзити, бидејќи претходната бугарска експанзија предизвикала масовни словенски преселби и депопулација на Бугарија - во 762 година, повеќе од 200.000 луѓе побегнале во византиска територија и биле преместени во Мала Азија. Бугарите биле поразени во 774 година, откако Константин V дознал за нивниот планиран напад. Во 783 година, во Византија се случило големо словенско востание, кое се протегало од Македонија до Пелопонез, кое потоа било задушено од византискиот патрик Ставракиј.

Вишеслав бил наследен од неговиот син Радослав, потоа од неговиот внук Просигој, и еден од овие двајца најверојатно владеел за време на востанието на Људевит Посавски против Франките (819–822); според Кралските франкиски анали на Ајнхард, напишани во 822 година, Људевит заминал од своето седиште во Сисак кај Србите (што некои историчари веруваат дека бил некаде во западна Босна), при што Ајнхард споменал дека за Србите „Се вели дека држат голем дел од Далмација“ (ad Sorabos, quae natio magnam Dalmatiae partem obtinere dicitur ). . Според Живковиќ, употребата на терминот Далмација во Кралските франкиски анали да се однесува и на земјата во која владееле Србите, како и на земјите под власта на хрватскиот војвода, веројатно била одраз на територијалните аспирации на Франките кон целиот област на поранешната римска провинција Далмација. Иако опишаните граници означуваат голема површина, тоа е главно планински и непристапен терен, солиден со високите венци на Динаридите. Во овој регион, Србите се населиле во само мали, изолирани и меѓусебно далечни речни долини, карстни полиња и плодни басени. Тие делови од територијата имале плодно земјиште, погодно за земјоделство, додека тешко достапните предели и некои планински предели останале ненаселени. Правнукот на Вишеслав, Властимир, го започнал своето владеење во 830-тите, и тој е најстариот српски владетел за кој има позначајни податоци.

Спротивставување на бугарската експанзија (805–829) На исток, Бугарското Царство се засилило. Во 805 година Крум ги освоил Браничевци, Тимочани и Ободри на исток од Србија и ги протерал нивните племенски поглавари и ги заменил со администратори назначени од централната власт. Во 815 година, Бугарите и Византијците потпишале 30-годишен мировен договор, но во 818 година, за време на владеењето на Омуртаг (814–836), Браничевци и Тимочани заедно со другите племиња на границите се побуниле и се отцепиле од Бугарија, главно поради административната реформа која им одзела голем дел од нивната локална власт. Тимочаните го напуштиле општеството (здружението, сојузот ) на Бугарското Царство и побарале, заедно со Дунавските ободрити и Гудушчани, заштита од светиот римски цар Лудвиг Побожниот (р. 813–840) и се сретнале со него во неговиот дворец во Херстал. Тимочаните мигрирале на територијата на Франките, некаде во Долна Панонија, а последен пат биле споменати во 819 година, кога биле убедени од Људевит да му се придружат во борбата против Франките. Дунавските Ободрити останале во Банат и им се спротивставувале на Бугарите до 824 година кога ништо повеќе не се слушало за нив. Крум испратил пратеници кај Франките и побарал да се одреди точната граница помеѓу нив, а преговорите траеле до 826 година, кога Франките го занемариле. Бугарите одговориле со потчинување на Словените што живееле во Панонија. Тогаш Бугарите испратиле бродови по реката Драва и, во 828 година, ја опустошиле Горна Панонија северно од Драва. Имало повеќе борби и во 829 година, и во тоа време Бугарите ги освоиле сите свои поранешни словенски сојузници.Einhard, year 827

Бугарското Царство имало општа политика на проширување во која најпрво наметнувала плаќање данок на соседниот народ и обврска за обезбедување воена помош во форма на сојуз (општество), оставајќи им внатрешна самоуправа и локални владетели, и кога ќе истечела потребата за ваков однос, тие го прекинувале самоуправувањето на споменатиот народ и ја наметнувале својата директна и апсолутна власт, интегрирајќи го целосно во бугарскиот политички и културен систем.

Властимир, Мутимир и Првослав (830–892) десно|мини| Царот Василиј I примаделегации на Хрвати и Срби. Властимир го наследил својот татко Просигој во 830 година. Тој ги обединил српските племиња во околината. Србите биле вознемирени и најверојатно се консолидирале поради ширењето на Бугарското Царство кон нивните граници со бугарското освојување на соседните Словени, и веројатно се обиделе да ја прекинат бугарската експанзија на југ (во Македонија). Царот Теофил (р. 829–842) бил признат како номинален сузерен (владетел) на Србите, и најверојатно ги охрабрил да ги спречат Бугарите. Триесетгодишниот мировен договор меѓу Византијците и Бугарите, потпишан во 815 година, сè уште бил на сила.

Според Константин VII, Србите и Бугарите живееле мирно како соседи до бугарската инвазија во 839 година (во последните години на Теофил). Не е познато што точно ја поттикнало војната, бидејќи Порфирогенит не дава јасен одговор; дали тоа било резултат на српско-бугарските односи, т.е., бугарското освојување на југоисток, или резултат на византиско-бугарското ривалство, во кое Србија била во сојуз со Византијците. Според Порфирогенит, Бугарите сакале да го продолжат освојувањето на словенските земји и да ги потчинат Србите. Бугарскиот цар Пресијан I (р. 836–852) започнал инвазија на српска територија во 839 година, што довело до војна која траела три години, во која силите на Властимир успеале да го протераат Пресијан од Србија; Пресијан изгубил голем број од своите луѓе и не остварил територијални придобивки. Србите имале предност во шумите и клисурите. Поразот на Бугарите, кои станале една од поголемите сили во 9 век, покажува дека Србија била организирана држава, целосно способна да ги брани своите граници и поседувала многу висока воена и административна организација. Денеска не е познато дали Србија во времето на Властимир имала фортификациски одбранбен систем и дали имала развиено воени структури со јасно дефинирани улоги на жупан. По победата над Бугарите, статусот на Властимир се зголемил, а според Фине тој продолжил да се шири на запад, освојувајќи ја Босна и Херцеговина (позната како Хум). Во меѓувреме; Браничево, Морава, Тимок, Вардар и Подримлје биле окупирани од Бугарите. Властимир ја оженил својата ќерка за Краина, син на локален жупан од Требиње, Белоје, во околу. 847/848. Со овој брак Властимир ја подигнал титулата Краина во архонт . Така, семејството Белоевиќ имало право да владее со Травунија.

По смртта на Властимир владеењето било поделено на неговите тројца синови: Мутимир, Стројимир и Гојник. Браќата уште еднаш ги поразиле Бугарите 853-854, и дури успеале да го заробат на бугарскиот кнез Владимир, син на царот Борис. После тоа, Србите и Бугарите склучиле мир. Во наредниот период била завршена христијанизацијата на Србите . До 870-тите Србите биле крстени и ја основале Рашката епархија (спомната на Четвртиот собор во Цариград, 878–880), по наредба на царот Василиј I. Мутимир ја задржал заедницата со Источната црква (Цариград) кога папата Јован VIII го поканил да ја признае јурисдикцијата на епископијата Сирмиум. Србите и Бугарите ја прифатиле старословенската литургија наместо грчката. Некаде откако ги поразил Бугарите, Мутимир ги избркал своите браќа, кои побегнале во Бугарија. Во својот двор го задржал синот на Гопник, Петар Гојниковиќ, но тој успеал да побегне во Хрватска. Мутимир владеел до 890 година, а го наследил неговиот син Прибислав Мутимировиќ. Меѓутоа, Прибислав бил соборен од Петар кој се вратил од прогонството во Хрватска во 892.

Петар, Павле и Захарија (892–927)