мини|250п|Електрохемиски оксидирано железо (’рѓа) Железни оксиди — хемиски соединенија сочинети од железо и кислород. Разликуваме неколку железни оксиди. Честопати тие се нестехиометриски. Оксихидроксидите се сродна класа на соединенија, од кои најпозната е ’рѓата.
Железните оксиди и хидроксиди се широто распространети во природата и играат важна улога во мноштво геолошки и биолошки процеси. Се користат како железни руди, пигменти, катализатори и термит, а присутни се и во хемоглобинот. Тие се евтини и долготрајни пигменти во боите и премазите. Ваквите бои се жолта, портокалова, црвена, кафеава и црна боја со земјеста нијанса. Кога се користат во прехранбени бои носат Е-број E172.
Стехимоетрии мини|250п|Пигмент од железен оксид. Кафеавата боја покажува дека железото е во оксидациска состојба +3. Железните оксиди се состојат од железа Fe(II), Fe(III) или обете. Заземаат октоедарска или тетраедарска геометрија. Само неколку оксиди се значајни на земјината површинна, меѓу кои виститот, магнетитот и хематитот.
Оксиди на FeII FeO: железо(II) оксид, вистит Мешани оксиди на FeII и FeIII Fe3O4: железо(II,III) оксид, магнетит Fe4O5 Fe5O6 Fe5O7 Fe25O32 Fe13O19 Оксиди на FeIII Fe2O3: железо(III) оксид α-Fe2O3: алфа-фаза, хематит β-Fe2O3: бета-фаза γ-Fe2O3: гама-фаза, магхемит ε-Fe2O3: епсилон-фаза
Топлинско ширење +Жел. оксидCTE (× 10−6 °C−1)Fe2O314,9Fe3O4>9,2FeO12,1
Оксихидроксиди
гетит (α-FeOOH), акаганеит (β-FeOOH), лепидокрокит (γ-FeOOH), фероксихит (δ-FeOOH), ферихидрит (Fe5HO8 · 4 H2O прибл., или 5 Fe2O3 · 9 H2O, подобро пресрочен како FeOOH · 0,4 H2O) FeOOH со пиритна структура под висок притисок. Штом ќе започне дехидрацијата, оваа фаза може да образува FeO2Hx (0 < x < 1). зелена ’рѓа (FeFeOH3x + y − z (A−)z каде A− is Cl− или 0,5 )
Реакции Во високите печки и сродните погони железните оксиди се претвораат во метал. Типични редуктивни агенси се разните облици на јаглерод. Претставителната реакција почнува со темен оксид:
Во природата Железото е складирано во многу организми во облик на феритин, железест оксид сместен во растворувачка белковинска обвивка.
Некои видови бактерии како Shewanella oneidensis, Geobacter sulfurreducens и Geobacter metallireducens се служат со железни оксиди како завршни елетронски акцептори.
Примена Речиси сите железни руди се оксиди, па така овие материјали се важни претходници на железниот метал и неговите бројни легури.
Железните оксиди се важни пигменти на различни бои (црна, црвена, жолта). Нивните предности се во тоа што се евтини, силно обоени и нетоксични.
Магнетитот е составница на магнетните ленти за снимање.
Поврзано Кислородна катастрофа Лимонит ’Рѓеста боја
Наводи
Надворешни врски
Пигменти од железни оксиди — статистика и информации Џебен водич за хемиски опасности, CDC – NIOSH
Оксиди Категорија:Преоднометални оксиди