мини| Патријархот Вартоломеј го потпишува томосот за автокефалност на Епифаниј I (облечен во бел клобук) стои зад него. На 5 јануари 2019 година, Вартоломеј I, Цариградскиот вселенскиот патријарх, го потпишал томосот со кој официјално се признава и основа Православната црква на Украина и ѝ се доделува автокефалност (самоуправување). Настаните кои веднаш довеле до доделување на автокефалност биле:
На 11 октомври 2018 година, синодот на Вселенската патријаршија објавил дека „ќе продолжи кон доделување автокефалност на Црквата на Украина“, правејќи ја независна од Руската православна црква. Оваа одлука го натерало Светиот синод на Руската православна црква да ја прекине заедницата со Вселенската патријаршија на 15 октомври 2018 година, што го означило почеток на расколот помеѓу Москвската и Цариградската патријаршија во 2018 година. На 15 декември 2018 година, советот за обединување ја основал Православната црква на Украина. На 5 јануари 2019 година, патријархот Вартоломеј го потпишал томосот за автокефалност на Православната црква на Украина.
Позадина
Цариградскиот вселенски патријарх тврди дека е најистакнат водач и меѓународен претставник на Источната православна црква. Источната православна црква е географски поделена на неколку главно независни местни цркви, секоја со свој водач (патријарх, архиепископ или митрополит).
Набргу откако Украина ја стекна својата независност од СССР, некои нејзини претседатели побарале од Вселенската патријаршија да и даде на Украина црква различна од Московската патријаршија.
Три источни православни цркви во Украина На крајот на 20 век, во Украина постоеле три источни православни јурисдикции:
Украинската православна црква (Московска патријаршија) (УПЦ-МП) која е дел од Руската православна црква, а со тоа е и под Московската патријаршија. Оваа црква била, до 11 октомври 2018 година, единствената православна црква во Украина признаена од другите православни цркви. Украинската автокефална православна црква (УАПК), предводена од митрополитот Макариј, која била независна, која била основана во 1921 година по формирањето на краткотрајната Украинска Народна Република и откако го преживела Советскиот Сојуз и надвор и внатре во земјата. Украинската православна црква – Киевска патријаршија (УПЦ-КП), предводена од киевскиот патријарх Филарет, независна црква која била основана во јули 1992 година. Во јануари 1992 година, откако Украина ја стекнала својата независност од Советскиот Сојуз по распадот, киевскиот митрополит Филарет од УПЦ-МП свикал собрание во Киевскско-печерската лавра што усвоила барање за автокефалност до Московскиот патријарх. After autocephaly, The Ukrainian Week (26 October 2018) The Ecumenical Patriarchate unveiled documents in support of Ukrainian autocephaly, Gazeta.ua (14 September 2018)Московската патријаршија не го прифатила тоа и побарала од Филарет да поднесе оставка. Филарет не поднел оставка и бил суспендиран на 27 мај 1992 година од страна на УПЦ-МП. Епископите лојални на митрополитот Филарет и слична група од Украинската автокефална православна црква организирале обединувачки синод кој се одржал на 25-26 јуни 1992 година. Делегатите се согласиле да формираат комбинирана црква наречена Украинска православна црква - Киевска патријаршија под патријархот што тие го избрале, Мстислав од UAOC. Мстислав никогаш не ја одобрил унијата помеѓу УАПЦ и УПЦ-КП. Филарет билотфрлен на 11 јули 1992 година од страна на Руската православна црква. По смртта на патријархот Мстислав во 1993 година, црквата УПК-КП ја предводел патријархот Владимир. Во јули 1995 година, по смртта на Владимир, Филарет бил избран за шеф на УПЦ-КП со гласови од 160-5. Филарет бил анатемизиран од Руската православна црква во 1997 година.
УАПЦ и УПЦ-КП не биле признати од другите православни цркви и биле сметани за расколнички. Претставниците на РПЦ изјавиле дека анатематизацијата на Филарет е „признаена од сите помесни православни цркви вклучувајќи ја и црквата во Цаиград“. Синодот на Вселенската Патријаршија го признал, во писмото од јули 1992 година до патријархот Алексиј II, отпуштањето на Филарет од страна на РПЦ, и Вселенскиот патријарх ја признал анатемизацијата на Филарет во писмото од април 1997 година до Патриархот Алексеј II.
На 11 октомври 2018 година, екскомуникациите на УАПЦ и УПЦ-КП биле укинати од страна на Вселенската патријаршија, сепак Вселенската патријаршија не ги признала ниту УАПЦ и УПЦ-КП за легитимни и нивните водачи не биле признати како примати на нивните соодветни цркви. Од 15 декември 2018 година, УАПЦ и УПЦ-КП повеќе не постојат и се споиле со двајца митрополити на УПЦ-МП за да ја формираат Православната црква на Украина. УПЦ-МП сè уште постои. УПЦ-МП има 12.064 активни парохии, УПЦ-КП имала 4.807, а УАПЦ имала 1.048.
Вселенска патријаршија и црковната ситуација во Украина Во април 2014 година, Вселенскиот Патријарх зборувал за црковните проблеми во Украина за време на неговата проповед на Цветници и изјавил „Вселенската патријаршија ги препознава тешките предизвици со кои се соочува блажениот украински народ денес“. Во февруари 2015 година, приматот на Канадската Украинска Православна Црква, митрополитот Јуриј (Калишчук), за време на тркалезна маса во агенцијата Укринформ, изјавил дека „[Цариградската Патријаршија] ја следи ситуацијата во Украина и го смета идеалното решение за обединетото „единство во Украина и православието“. Тој додал дека „Цариградската патријаршија го чека барањето и насоките од украинските православни јурисдикции овде, но пред се чека чекор од претседателот на Украина“.
На 6 јуни 2015 година, УАПЦ побарала од Вселенската патријаршија да ја прими „[Украинската автокефална православна црква на Вселенската патријаршија како митропола со правата на самоуправување“. На 24 јуни, Светиот синод на Украинската православна црква (Московска патријаршија), одржан на 24 јуни во Киев, направил изјава за присуството на „двајца епископи на Цариградската патријаршија во Украина [епископот Даниел Памфилонски и епископот Иларион ] и нивната средба со украинското свештенство“. Епископите на Пратеникот на УПК „изразија загриженост“ за активностите на [епископот Памфилонски Даниел и епископот Иларион] на „канонската територија“ на УПК-МП без согласност на архиереите на МПЦ. На 27 јули 2015 година, УПК-КП, по Светиот синод истиот ден, одлучил да побара од Вселенскиот патријарх да го признае нејзиниот автокефален статус.
На 2 февруари 2016 година, московскиот патријарх официјално изјавил дека „важно е веќе да постои заедничко разбирање за потребата од консензус меѓу сите Цркви, исклучувајќи какви било еднострани дејствија при доделувањето автокефалност“. Истиот ден тој предупредил дека „едностраното признавање на расколот [во Украина] неизбежно ќе има [катастрофални последици] за единството на Православната Црква“; во оваа прилика вселенскиот патријарх изјавил: „Сите ние признаваме дека митрополитот Онуфриј е единствениот канонски поглавар на православието во Украина“.
Во јуни 2016 година, Сеправославниот собор во 2016 година се одржал на Крит. Меѓутоа, неколку дена пред да започне, Руската православна црква одбила да учествува. Претходно православните цркви на Грузија, Бугарија и Антиохија исто така одбиле да учествуваат. Едно од наведените прашања бил начинот на прогласување на автономија на православните цркви. На 16 јуни, украинскиот парламент, Врховната Рада, побарал од вселенскиот патријарх Вартоломеј I автокефалност за Православната црква на Украина и со тоа независност од Руската православна црква. На 11 јуни, пред усвојувањето на резолуцијата од парламентот, Московската патријаршија остро ја критикувала жалбата на пратениците. Сепак, советот на Крит не го разгледал и официјално не го коментирал украинското прашање.
На 15 декември 2017 година, Филарет во Киев се состанал со лични претставници на Цариградската патријаршија: Даниел Памфилонски (УПЦ на САД) и епископот Иларион (УПЦ на Канада) и разговарал со нив за прашања од „заемен интерес“.
Состојба на УПЦ-МП од 2014 година Од промената на режимот иницирано преку соборување на претседателот Јанукович во 2014, Претседателот Порошенко и украинскиот парламент изразија сериозна загриженост за „двосмислениот“ став или молкот на црковниот водач и молкот на Руската православна црква и Украинската православна црква (Московска патријаршија) во врска со клучните прашања за националната безбедност. Тие не успеаја да ја поддржат Мајданската револуција на достоинството, со цел, меѓу другото, да го спречат влијанието и мешањето на Москва во внатрешните работи на Украина. Тие не успеаја да ги осудат Руската анексија на Крим и искоренувањето на парохиите на полуостровот. Тие не успеаја да го осудат сепаратистичката, спонзорирана од Москва, војна во Донбас. Резултатот е дека тие беа перципирани како Тројански коњи кои ја следат политичката агенда и интересите на Москва.Вили Футре
Процес на доделување автокефалност
Барање од јуни 2016 година На 16 јуни 2016 година, украинскиот парламент усвоил резолуција со која се апелира до Вселенскиот патријарх „да го признае актот во 1686 за неважечки како усвоен со кршење на светите канони на Православната црква“, „да земе активно учество во надминувањето на црковниот раскол со свикување украински обединувачки собор под покровителство на Вселенската патријаршија, кој би ги решил сите спорни прашања и би ја обединил Украинската православна црква“, и да и додели автокефалност на православната црква во Украина. Истиот ден, Руската православна црква жестоко протестирала против оваа резолуција. На 19 јули, Вселенската патријаршија соопштила дека ќе формира синодна комисија која ќе го „испита“ барањето на украинскиот парламент за доделување автокефалност на Украина. На 1 август 2016 година, архиепископот Јов од Вселенската патријаршија во интервју дадено за Религиозната информативна служба на Украина изјавил дека „Цариград отсекогаш верувал дека територијата на Украина е канонска територија на црквата во Цариград “.
Барање од април 2018 година лево|мини|194x194пкс| Средба на Порошенко со вселенскиот патријарх Вартоломеј I, 9 април 2018 година На 9 април 2018 година, украинскиот претседател Петро Порошенко имал средба во Истанбул со Вселенскиот патријарх за време на која Порошенко „ја истакна важноста на воведувањето на Единствена помесна православна црква во Украина за која се стреми украинскиот народ“. Во тоа време, една статија објавена на промосковската анонимна мрежна страница Унија на православни новинари изјавила дека не е постигнат релевантен напредок во однос на прашањето за местната православна црква за Украина. мини|223x223пкс| Украинскиот претседател Петро Порошенко и Филарет, 16 април 2018 година