Брест-Литовскиот договор, познат и како Лебниот мир ( ) или Брестовски договор (, „Брестовски мир“) — договор потпишан на 9 февруари 1918 година помеѓу Украинската Народна Република (УНР) и Централните сили (Германија, Австроунгарија, Отоманско Царство и Бугарија). Со него завршила вмешаноста на Украина во Првата светска војна и Централните сили го признале суверенитетот на УНР. Договорот, кој следел по примирјето на Источниот фронт во декември 1917 година, бил потпишан во Брест-Литовск (денес Брест, Белорусија). Лебниот мир ја фиксирал австроунгарско-украинската граница на линијата од 1914 година и предвидел заедничка комисија за одредување на границата со Полска. Централните сили обезбедиле жито и други стоки од УНР во замена за обезбедување воена помош против болшевиците.
Додека разни преговарачи во Брест-Литовск се обидувале да воспостават општ мир, австроунгарската делегација очајно имала потреба од пристап до украински прехранбени производи за да се справи со катастрофалниот глад што се одвивал меѓу нејзиното воено и цивилно население, избирајќи прво да потпише посебен мир со делегацијата на Украинската Народна Република, испратена од Централната Рада во Киев. Мировната делегација од Советска Русија, предводена од Лев Троцки, не ја признал делегацијата на УНР, туку ја признал делегацијата од Советите на Украинската Народна Република со седиште во Харков. Полските претставници од Конгресна Полска и Австриска Галиција, исто така, се спротивставиле на неколку услови во договорот (особено на отстапувањето на Холм на Украина) и на фактот дека Централните сили избрале да склучат посебен мир со Украина, наместо да изработат општ мировен договор. Како резултат на тоа, преговорите меѓу другите страни пропаднале на 10 февруари, и ситуацијата останала непроменета до 3 март 1918 година додека Централните сили и Советска Русија не го склучат својот посебен Брест-Литовски договор. Фактот дека Австроунгарија го оправдувала признавањето на украинската независност врз основа на национално самоопределување, исто така имала ненамерна последица од стимулирање на националистичкиот сепаратизам меѓу етничките малцинства во рамките на нејзините граници, забрзувајќи го распаѓањето на Австроунгарија во следните девет месеци.
Откако бил потпишан договорот, австро-германските трупи интервенираче во Украина и помогнале во протерувањето на Црвената армија до април 1918 година. Присуството на силите на Централните сили ја поткопало независноста на Радата и довело до воспоставување на Украинска Држава на Хетман Павле Скоропадски. По завршувањето на Првата светска војна и Украинско-советската војна, поранешната територија на УНР била поделена помеѓу Украинската Советска Социјалистичка Република (во состав на Советскиот Сојуз) и независна Полска со Договорот од Рига (1921). Договорот од Рапало (1922) помеѓу Германија и Русија го поништил признавањето на УНР од страна на Германија.
Позадина Поради граѓанските немири во Руската Република што кулминирале со Октомвриската револуција, Третиот Универзал на Украинската Централна Рада (20 ноември 1917 година) го прогласил формирањето на Украинската Народна Република под владата на Генералниот секретаријат на Украина. Потоа биле објавени изборите за Украинското уставотворно собрание што се одржиле на 9 јануари 1918 година, а првото свикување на 22 јануари истата година.
На 17 декември 1917 година, Владимир Ленин, како шеф на Советот на народни комесари, објавил ултиматум во кој ја обвинил Централната рада за дезорганизирање на фронтовските линии, запирање на „сите трупи што влегуваат во регионот на Дон, Урал или на друго место“; засолнување на политички непријатели како што се членовите на Кадетската партија и оние што застанале на страната на Каледин и барање да се „стави крај на обидите за уништување на армиите на Советскиот Сојуз и на Црвената гарда во Украина“. Ленин дал дваесет и четири часа известување до владата за она што тој го нарекол „независна и буржоаска Република Украина“ да одговори. Бидејќи советските армии веќе биле во Украина, владата на Украина морала брзо да дејствува за да го зачува суверенитетот на државата.Украинската Централна Рада изразила желба за мировен договор со странски земји и нејзино признавање низ целиот свет. Бидејќи претставниците на Британското и Францусото Царство не сакале да го признаат украинскиот суверенитет, сметајќи го за дел од нивниот главен сојузник, Руското Царство, договорот дал шанса за одредено признавање во лицето на Централните сили. Германија и Австроунгарија со задоволство ја искористиле можноста да ја доведат Украина како сојузник. Австроунгарија се приближувала кон воена победа на сите фронтови до крајот на 1917 година, но австриското политичко раководство станувало сè поочајно за храна од крајот на 1917 година, со цел да го нахрани своето гладно цивилно население во Цислајтанија и да спречи глад и големи граѓански немири. Во мирно време, Транслејтанија (унгарскиот дел од Хабсбуршката монархија) обезбедувал 65% од увозот на житни култури во Цислејтанија, што е еднакво на 32% од потребите на Австрија; но откако избувнала војната во 1914 година, Унгарија го ставила приоритетот на хранењето на сопственото население, а извозот на унгарско жито и брашно во Австрија паднало на 2,4% од нивниот предвоен просек во 1917 година.
До почетокот на 1918 година, обезбедувањето храна и спречувањето на народниот бунт (како во Русија) доминирале во надворешната политика на Австроунгарија. Ова ја поткопало воената моќ на Хабсбурзите за време на мировните преговори во Брест-Литовск, не само пред нивните непријатели, туку и кон нивните германски сојузници, бидејќи двете Централни сили се обидувале да ја добијат Конгресна Полска. Виена очајно барала пристап до залихите со храна на Украина што е можно поскоро, бидејќи домашната побарувачка за леб и мир се зголемила во текот на зимата 1917-1918 година. Оттука, Чернин го нарекол предложениот договор со Украинците „мир за леб“ (Brotfrieden).
Мировни преговори лево|мини|350x350пкс|Делегати од Украинската Народна Република и Централните сили за време на паузата во преговорите во Брест-Литовск, почетокот на февруари 1918 година Мировните преговори биле иницирани на 3 декември 1917 година од страна на владата на Руската Советска Федеративна Социјалистичка Република, претставена од делегација предводена од Лав Троцки, роден во Украина. Централците и болшевиците го склучиле примирјето на 15 декември 1917 година (2 декември 1917 година според јулијанскиот календар), кое стапило на сила на 17 декември. Од 22 до 26 декември биле донесени неколку резолуции, а на 28 декември 1917 година било потпишано примирје со кое се прекинале непријателствата на фронтовските линии. Советска влада на Украинската Социјалистичка Советска Република била формирана во Харков на 17 декември 1917 година. Конечното потпишување било одложувано од страна на болшевиците со надеж дека ќе се постигне некаков договор со членовите на Антантата.
На 1 јануари 1918 година, украинска делегација, предводена од Всеволод Холубович, пристигнала во Брест-Литовск. Првичната делегација, покрај Никола Љубински, Александар Севрјук и Никола Левицки, го вклучувала и Михајло Полоз. Првично, делегацијата предводена од Троцки во име на Советска Русија ја признала делегацијата на независната Народна Република Украина (УНР) на 10 јануари 1918 година. На 12 јануари 1918 година, австрискиот гроф Отокар Чернин, кој ги претставувал Централните сили, исто така ја признал независната делегација од Украинската Народна Република. Но, Чернин и унгарскиот дипломат Чаки одбиле да разговараат за прашањата на Галиција, Буковина и Подкарпатска Русија, кои ги сметале за внатрешни хабсбуршки работи. Тие ги признале претензиите на Украинската Народна Република кон Холмската губернија (вклучувајќи го и самиот Брест-Литовск, каде што се воделе мировните преговори) и регионот Подлахја, што предизвикало протести од полските засегнати страни. мини|Специјално издание на германскиот весник „Либечки анцајген“ од 9 февруари 1918 година. Насловот вели „ Мир со Украина“. На 20 јануари 1918 година, украинската делегација се вратила во Киев, каде што Централната рада прогласила целосно суверена украинска држава на 25 јануари (датум 22 јануари). Наскоро, нова украинска делегација била испратена во Брест предводена од Александар Севрјук. Во меѓувреме, во неколку градови во Украина се случиле болшевички бунтови, кои повеќе или помалку ја принудиле Украинската народна република, на која ѝ недостасувале организирани воени сили, да побара странска помош. Сепак, ситуацијата за Централните сили била критична, особено за Австроунгарија, која страдала од сериозен недостиг на храна.
На 21 јануари 1918 година, болшевичката руска делегација објавила дека болшевичката Украинска Република на Советите со седиште во Харков ќе присуствува на мировните преговори и почнала да бара тие да бидат признати како единствени претставници на Украина, а не како делегација на Централната рада со седиште во Киев. На 1 февруари 1918 година, на пленарна седница на Конгресот присуствувале болшевичките делегати од Харков , Јухим Медведиев и Васил Шахрај. Но, Централните сили продолжиле да преговараат со делегацијата од Украинската Народна Република како единствени претставници на Украина, сметајќи ја делегацијата од Харков како болшевички трик за да ги спречат Централните сили да го склучат својот договор со УНР. Претходно, Чернин се обидел да не го направи националното самоопределување водечки принцип за време на разговорите, со оглед на ризикот од спречување на австро-полскиот сојуз и стимулирање на националистичкиот сепаратизам во рамките на Хабсбуршкото Царство Сепак, до почетокот на февруари, тој ги исцрпил сите други средства за обезбедување итни залихи од храна и можел да продолжи само со доделување на самоопределување на Украина, признавајќи ги нивните територијални претензии кон Холм и ветувајќи нова автономна рутенска круна во источна Галиција и Буковина; во замена за многу потребниот извоз на жито во Цислејтанија. Опасноста дека народните немири предизвикани од глад во Австрија би можеле да ескалираат во целосна револуција што ќе го загрози самиот опстанок на хабсбуршката држава била поголема од онаа што ја претставувало антагонизирањето на полските националисти, руските и украинските болшевици, германските сојузници и самата потрага на Австрија да ја добие Конгресна Полска како своја награда за војната.
Иако Централната рада морала да се евакуира од Киев на 8 февруари кога главниот град бил освоен од болшевичките сили, бил потпишан мировен договор меѓу Централните сили и Народната Република во ноќта помеѓу 8 и 9 февруари, и покрај протестите на болшевичките делегати од Харков и Москва.
Потписници +Потписници на Брест-Литовскиот договор Украина Германска империја Австро-Унгарија Бугарија Отоманска империја Шеф на делегацијата Олександр Севриук Државен секретар за надворешни работи фон Килман Министер за надворешни работи Чернин Премиер Радославов Голем везир Мехмед Талат Министер за надворешни работи Љубински Обер Ост Хофман Амбасадор Тошев И. Хаки Паша Микола ЛевитскиИ. Стојанович А. Несими Беј Економски советник ОстапенкоТ. АнастасовП. Ганчев Ахмед Изет Паша Во рок од неколку дена од потпишувањето на договорот, армија од над 450.000 луѓе од Централните сили влегла во Украина, а по само еден месец, поголемиот дел од болшевичките трупи ја напуштиле земјата без никаков значителен отпор. Набргу по преземањето на Киев од страна на украинските и германските трупи, Централната рада можела да се врати во Киев на 2 март.
Услови десно|мини|350x350пкс|Завршна седница на потпишувањето на Мировниот протокол во текот на ноќта помеѓу 9 и 10 февруари 1918 година. Од лево: Генерал Бринкман, Микола Љубински, Микола Левицки, Александар Севрјук, генерал Макс Хофман и Сергеј Остапенко