Софија Торма (26 септември 1832 - 14 ноември 1899) — унгарски археолог, антрополог и палеонтолог.

Живот и работа Торма била родена во Чичокерештур, округ Бистрица-Насдауд, Австро-Унгарија (денес Кристешти Цицелуи, округ Бистрица-Насауд, Романија). По смртта на нејзините родители, таа се преселила со својата сестра во Сашварош, сега во Романија, каде што почнала да ги проучува фармите за полжави што ги пронашла во округот Хунедоара.

Торма била претежно самообразована. Во 1875 година, Флорис Ромер, кој некои го сметаат за татко на унгарската археологија, ја охрабрил да започне со сопствени ископувања на древната населба Тордос (денешен Турдаш), покрај реката Муреш. Симболите и ракописите на глинените предмети што ги пронашла за време на ископувањето во округот Хуњад станале археолошка сензација. Таа, исто така, пронашла артефакти од културата Тордос стара 6.000 до 7.000 години, од кои некои биле покриени со симболи на Винчанската култура. Според Гизела,

Софија Торма била првата што ја открила неолитската култура на Тордос, привлекувајќи внимание кон врската помеѓу знаците на Тордос и асирско-вавилонската писменост, пенетрацијата на сумерската литература низ Југоисточна Европа. Таа работела во Тордос дваесет години, повеќе од триесет години пред откривањето на внимателно собраните, исклучително вредни наоди и дисертации за нив, бидејќи културата Винча-Тордос била истражена дури во 1908 година.

Торма имала сериозни финансиски проблеми предизвикани од нејзините самофинансирани ископувања. Таа, исто така, се борела со археолозите во нејзината земја, кои „ја исмејувале и ја игнорирале, како жена и аматер во областа на археологијата, како и нејзините револуционерни идеи и напори“. Сепак, нејзините наоди и дела нашле прифаќање кај странските истражувачи со кои долго имала преписки.

Нејзиното најпознато дело, „Етнографска аналогија“, било објавено во Јена, Германија, во 1894 година. Торма одиграла важна улога во основањето на Националниот музеј на трансилванската историја на Колошвар (денешен Клуж-Напока). Во својот тестамент, таа ја оставила својата колекција од 10.387 археолошки предмети на Музејот на медали и антиквитети на Националниот музеј на Трансилванија. На 24 мај 1899 година, само неколку месеци пред нејзината смрт, таа станала првата жена именувана за почесен доктор на Универзитетот Колошвари, денес познат како Универзитет Бабеш-Болјаи.

Торма починала во Сашварош (денешно Ораштије), на 14 ноември 1899 година.

Наводи

Извори

The life work of Zsófia Torma in the Transylvanian Values Collection

Надворешни врски Coltofean, Laura. 2017. Zsófia Torma: A pioneer of prehistoric archaeology in nineteenth-century Transylvania. In: Cs. Szabó, V. Rusu-Bolindeț, G. T. Rustoiu, M. Gligor (eds.): Adalbert Cserni and His Contemporaries. The Pioneers of Alba Iulia and Beyond. Mega Publishing House, Cluj-Napoca, 2017: 327-354. Coltofean, Laura. 2015. Object Photography in 19th Century Archaeology. The Photographs of Zsófia Torma's Archaeological Collection. Brukenthal. Acta musei X.1: 35-48. Coltofean, Laura. 2015. Importanța ediției a opta a Congrès international dꞌanthropologie et dꞌarchéologie préhistoriques în dezvoltarea arheologiei preistorice în Transilvania secolului al XIX-lea / The Importance of CIAAP 1876 in the Development of Prehistoric Archaeology in 19th Century Transylvania. In: ArheoVest, Nr. III / No. III: In Memoriam Florin Medeleț (1943-2005), Interdisciplinaritate în Arheologie [Interdisciplinarity in Archaeology], Timişoara, 28 noiembrie 2015 / 28 November 2015, Vol. 2: Metode Interdisciplinare și Istorie [Interdisciplinary Methods and History]: 1035-1055. Coltofean, Laura. 2014. Unveiling Zsófia Torma. The Diary of a Woman, an Archaeologist and a Visionary. In: Marler, Joan (ed.), Fifty Years of Tărtăria Excavations. Festschrift in Honor of Gheorghe Lazarovici on the Occasion of His 73rd Birthday. Sebastopol: 258-273. Coltofean, Laura. 2012. When Passion is Stronger than Death… Zsófia Torma’s Reflections. Brukenthalia. Romanian Cultural History Review 2: 67-77.

Категорија:Палеонтолози Категорија:Починати во 1899 година Категорија:Родени во 1832 година