мини|Егзекуција на убијците на Александар II Смртната казна — законска казна во Русија, која моментално не се користи поради мораториум и не се извршени смртни казни или егзекуции од 2 август 1996 година. Русија има имплицитен мораториум во сила откако бил воспоставен од претседателот Борис Елцин во 1996 година, а потоа експлицитно утврден од Уставниот суд на Русија во 1999 година и афирмиран во 2009 година.
Историја
Средновековна Русија Ибн Фадлан, кој имал контакт со Русите околу 921 година, известил дека тие ги погубувале крадците со бесење.
Во средновековна Русија, смртната казна била релативно ретка и дури била забранета во многу, ако не и во повеќето, руски кнежевства. Руска правда, создадена на почетокот на 11 век, не ја пропишувала смртната казна, туку дозволувала крвна одмазда, практика што подоцна ја укинале синовите на Јарослав Мудриот.
Еден од првите правни документи што наликувале на современ кривичен законик бил донесен во 1398 година, во кој се споменувало едно смртно кривично дело: кражба извршена по две претходни пресуди (ран претходник на сегашните законот со трикратно предупредување кој постои во неколку американски држави). Судебник од 1497 година значително го проширил овој список, споменувајќи три специјализирани случаи на кражба (оние извршени во црква, кражба на коњ или, како порано, со две предупредувања), како и палеж и велепредавство. Трендот на зголемување на бројот на смртни злосторства продолжил: во 1649 година, овој список вклучувал 63 злосторства, бројка што речиси се дуплирала за време на владеењето на Петар Велики. Методите на егзекуција биле исклучително сурови според современите стандарди и вклучувале давење, закопување жив и сипување течен метал во грлото.
Царска Русија За време на владеењето на Алексеј I Романов (1645–1676), се случиле 7.000 егзекуции исклучиво поради фалсификување монети.
Во 1698 година, Петар Велики погубил 1.166 учесници во Стрелцовото востание. мини|350x350пкс|„Утрото на погубувањето на Стрелците“ од Василиј Иванович Суриков Елисавета Петровна () не ги делела ставовите на нејзиниот татко Петар за смртната казна и официјално ја суспендирала во 1745 година, ефикасно донесувајќи мораториум. Ова траело 11 години, по што смртната казна повторно била дозволена, по значителното противење на мораториумот и од благородништвото и, делумно од царицата.
Првата јавна изјава за ова прашање што била и сериозна и силна произлегла од Катерина Велика, чии либерални ставови биле во согласност со нејзиното прифаќање на просветителството. Во нејзиниот Наказ од 1767 година, царицата изразила презир кон смртната казна, сметајќи ја за несоодветна, додавајќи: „Во повеќето случаи, смртната казна не е ниту корисна ниту потребна“. Сепак, експлицитен исклучок сепак бил дозволен за случајот на некој што, дури и додека бил осуден и затворен, „сè уште има средства и моќ да предизвика јавни немири“. Овој специфичен исклучок се однесувал на бунтовниците од Пугачовото востание во 1775 година; претходно таа го погубила Василиј Мирович во 1764 година и четворица сторители на „немирите од чумата“ од 1771 година.
Во согласност со ставот на Катерина, следните неколку децении означиле промена во јавната перцепција против смртната казна; за време на владеењето на нејзиниот внук Александар I (1801–1825), само 84 лица биле погубени. Во 1824 година, самото постоење на таква казна била меѓу причините за одбивањето на законодавното тело да одобри нова верзија на Кривичниот законик. Само една година подоцна, декабристичкото востание не успеало, а судот осудил 36 од бунтовниците на смрт. Одлуката на Николај I да ги ублажила сите освен пет казни што било типично за тоа време. Ваквите ублажувања биле повторлива карактеристика на руското правосудство: на пример, во 1820 година, на командантот на полкот Семјоновски му била ублажена смртната казна по бунтот на неговата единица. Слично на тоа, смртните казни за водачите на летонското селско востание од 1802 година подоцна биле ублажени. Царицата Катерина, исто така, ублажила 54 смртни казни за учесниците во Јајчкото козачко востание од 1772 година. Понатаму, откако Павле I станал цар во 1796 година, била донесена општа амнестија, вклучително и за учесниците во Кошќушковото востание од 1794 година, вклучувајќи го и самиот Кошќушко. Дури и по Пугачевото востание, од 12.438 лица испитани од тајни комисии, само 48 биле официјално погубени; сепак, илјадници други бунтовници биле погубени по брза постапка од страна на владини трупи.
Во периодот 1826–1905 година, 1.397 лица биле осудени на смрт, од кои 894 биле погубени. Во периодот 1905–1913 година, 6.871 биле осудени, а 2.981 биле погубени. Во периодот 1866–1891 година, 134 биле осудени на смрт за политички злосторства, од кои 44 биле погубени. +Смртна казна во доцната Руска Империја Години Осудени Извршени 1875–1880 114 1881–1885 71 1886–1890 76 1891–1895 47 1896–1900 78 1901–1905 93 1905 година 72 10 1906–1907 2.608 1.283 1908 година 1.741 825 1909 година 1.435 543 1910 година 434 129 1911 година 237 58 1912 година 229 108 1913 година 115 25 До крајот на 1890-тите, смртната казна скоро никогаш не се извршувала, туку била заменета со 10 до 15 години затвор со тешка работа, иако сè уште се извршувала за велепредавство (на пример, Александар Улјанов бил обесен во 1887 година).
Смртната казна била применета за време на Првата светска војна, особено во случајот на полковникот Мјасоедов и тројца негови соработници, кои биле погрешно погубени како наводни германски шпиони. Во војната биле погубени и 92 бунтовнички војници за време на Божиќните битки во јануари 1917 година.
Руска Република Смртната казна официјално била забранета на 12 март 1917 година, по Февруарската револуција и воспоставувањето на Руската Република. На 12 мај 1917 година, смртната казна станала применлива за војниците на фронтот.
Руска СССР и Советскиот Сојуз мини|286x286пкс|Предлогот на Лаврентиј Берија од 29 јануари 1942 година за егзекуција на 46 генерали. Резолуцијата на Јосиф Сталин: „Да се стрелаат сите наведени на списокот. – Ј. Ст.“. По преземањето на власта, болшевиците првично ја укинале смртната казна. Сепак, оваа мерка била кратко на сила и траела девет месеци. Неофицијалните егзекуции на разни опозициски личности, вклучувајќи ги и либералните лидери како Кокошкин и Шингарев, започнале уште во јануари 1918 година, а во февруари советската влада донела декрет дека непријателските агенти можат да бидат стрелани на лице место. Адмиралот Шастни бил првиот официјално погубен од Револуционерниот трибунал во јули 1918 година. Болшевиците широко користеле бесења и стрелања како дел од таканаречениот Црвен терор.
Смртната казна повторно била укината во 1920 година, само за да биде вратена четири месеци подоцна. Законот од 1922 година последователно дозволила смртна казна за 34 кривични дела, од кои 11 беа контрареволуционерни; дури и чинот на преминување граници можело да резултира со смртна казна.
За време на владеењето на Јосиф Сталин, списокот на смртни злосторства значително се проширил за да вклучи нејасни прекршоци како што се „давање каква било помош на меѓународната буржоазија“. По убиството на Сергеј Киров во 1934 година, смртната казна била дополнително поедноставена, забранувајќи жалби и наложувајќи итно извршување по пресудата за оние обвинети за „терористички акти“.
Употребата на смртна казна го достигнала својот врв за време на Големата чистка во 1930-тите. За да се забрзаат судењата, биле создадени тројки на НКВД, кои изрекле околу 82% од сите политички казни. Точниот број на егзекуции е предмет на дебата. Архивските истражувања сугерираат бројки помеѓу 700.000 и 800.000. Официјалните извештаи до Никита Хрушчов наведуваат 642.980 смртни казни во 1954 година,Письмо Генерального прокурора СССР Р.А. Руденко, Министра внутренних дел СССР С.Н. Круглова и Министра юстиции СССР К.П. Горшенина 1-му секретарю ЦК КПСС Н.С. Хрущеву о пересмотре дел на осужденных за контрреволюционные преступления. Реабилитация: как это было. Документы Президиума ЦК КПСС и другие материалы. В 3-х томах. Vol. 1. pp. 103-105. и 688.503 во 1956 година, од кои 681.692 се случиле во периодот 1937–1938 година.Доклад комиссии ЦК КПСС президиуму ЦК КПСС по установлению причин массовых репрессий против членов и кандидатов в члены ЦК ВКП(б), избранных на ХVII съезде партии, 09.02.1956
Проценките за егзекуциите за време на Втората светска војна варираат; Григориј Ф. Кривошеев проценил на 135.000, додека Новаја Газета објавила 284.333 смртни казни, од кои 157.593 биле егзекутирани. Одделно, францускиот историчар Никола Верт изјави дека само воените трибунали осудиле на смрт 183.780 лица. +Поединци осудени на смрт од воени трибунали 1940 година 1941 година 1942 година 1943 година 1944 година 1945 година 1946 година 1947 година 1948 година 1949 година 1950 година 1951 година 1952 година 1953 година 1.492 50.016 75.871 22.163 16.481 10.400 5.165 1.201 0 0 549 442 0 0 За време на Втората светска војна, советските власти донеле посебен декрет, Указ 43 од 19 април 1943 година, со кој се пропишувал јавно бесење како форма на егзекуција за воени злосторства. Директната примена на бојното поле на овие специфични трибунали била ограничена. Во 1943 година, овие судови анализирале 843 случаи, што довело до егзекуција на 815 лица од повеќе од 1.000 судени. Во 1944 година, тие суделе само 888 лица. Сепак, одредбите од овој декрет се прошириле многу подалеку од овие непосредни теренски трибунали, влијаејќи на општата советска јуриспруденција. Според оваа поширока примена, најмалку 81.780 лица биле осудени, а огромното мнозинство од овие лица не биле егзекутирани и последователно биле амнестирани во 1955 година. Понатаму, декретот обезбедил правна основа за јавни судења од висок профил насочени кон заробени нацистички воени злосторници и нивните сојузници. Во овие специфични постапки, им било судено на 253 лица, што довело до 81 егзекуција. Слично на тоа, декретот ги поткрепил гонењата на високо рангирани советски соработници, особено личности како Власов, Краснов и Семенов.
Смртната казна повторно била укината на 26 мај 1947 година, а најстрогата казна станала 25 години затвор, пред да биде вратена на 12 мај 1950 година,Peter Hodgkinson and William A. Schabas, Capital Punishment: Strategies for Abolition (Cambridge University Press, 2004) p274The Soviet Penal System in the USSR and the SBZ/GDR Retrieved 3 April 2010. прво за предавство и шпионажа, а потоа и за убиство со умисла. Вкупно 839.772 лица биле официјално осудени за контрареволуционерна активност помеѓу 1918 и 1953 година. +Поединци осудени на смрт за контрареволуционерна активност 1918 година 1919 година 1920 година 1921 година 1922 година 1923 година 1924 година 1925 година 1926 година 1927 година 1928 година 1929 година 1930 година 1931 година 6.185 3.456 16.068 9.701 1.962 414 2.550 2.433 990 2.363 869 2.109 20.201 1.481 1932 година 1933 година 1934 година 1935 година 1936 година 1937 година 1938 година 1939 година 1940 година 1941 година 1942 година 1943 година 1944 година 1945 година 2.728 2.154 2.056 1.229 1.118 353.074 328.618 2.601 1.863 23.726 20.193 3.877 3.110 2.308 1946 година 1947 година 1948 година 1949 година 1950 година 1951 година 1952 година 1953 година 1954 година 1955 година 1956 година 1957 година 1958 година 2.273 898 0 0 468 1.602 1.611 300 79 40 31 50 83 Во раните 1960-ти, смртната казна била дополнително проширена за да вклучи кривични дела од економска природа, како што се фалсификување, нелегални трансакции со валута и поткуп.
Помеѓу 1961 и 1991 година, 14.953 лица биле осудени на смрт во Руската СФСР. Истовремено, во Советскиот Сојуз како целина биле изречени 33.329 смртни казни од 1954 до 1991 година.