Право на глас на жените

Поимот право на глас на жените се однесува на економското и политичкото движење на реформите, со цел да се достигне правото на глас. Модерното движење започнало во Франција во XVIII век од независни и уште постоечки земји. Нов Зеланд беше првата земја, каде жените го добија правото на глас во 1893 година. Меѓутоа, кога тоа се случи Нов Зеланд не беше „држава“ во смисла на независна национална држава, туку повеќе самоуправна колонија. Место со сличен статус, кои на жените им го дадоа правото на глас пред Нов Зеланд беше територијата на Вајоминг (1869). Други можни земји, кои се сметаат за првични земји, што им дале право на глас на жените се Република Корзика, островот на Ман (1881), Островите на Питкерн, Франсвил и Таволара, но нивното постоење како независни држави беше кратко и некои од нив не се сметаа за вистински независни земји. Првата земја на независни нации, која го овозможи правото на глас на жените е Шведска, каде на некои жени дури им беше дозволено да гласаат и за време во ерата на слободата (1718-1771), иако овие права не се однесуваа на сите жени.

Правата на гласање на жените беа воведени во меѓународното право во 1948г., кога ОН ја усвои Универзална декларација за човековите права.

Правото на глас на жените исто така е наведено во Конвенција за елиминирање на сите форми на дискриминација на жените , која беше усвоена од Обединетите Нации во 1979 г.

Историја

Правото на глас на жените им беше даден и повторно одземен повеќепати во различни држави низ светот. Во многу држави правото на глас на жените им беше дадено дури пред општите права на глас, но на многу жени, кои се од различна раса или социјална класа, не им беше дозволено да гласаат.

Во средновековието, во Франција и неколку други европски држави, гласањето за собрание на општината и градот беше дозволена за сопствениците на домаќинство, независно од полот. Правото на глас им беше овозможено на жените во Република Корзика во 1755 г., чиј Устав барал национален претставнички совет, за кое гласале жителите, со барем наполнети 25 год од својот живот. Тоа важело за жените кои биле немажени или вдовици и за мажите. Жените го загубија своето право на глас кога Франција го присвои островот во 1769 г. Корените на моделот на движењето за правото на глас на женската популација можат да се најдат во Франција во 80-ите и 90-ите год на 18-иот век. Според пишувањата на Маркиз де Кондорсе и Олимпија де Гуж, тие го промовирале тоа како право на националните избори.

Во 1756 г., Лидија Чапин Тафт, исто така позната како Лидија Тафт беше жената која легално гласаше во Америка. Сè на сè таа имаше можност да гласа трипати, на една јавна општинска средба во Њу Енгланд , во Оксбрич, Масачусатс, и тоа со консензусот на избирачите. Тоа се случи меѓу 1759г. и 1768 г. за време на Американскиот колонијален период. Њу Џерси им дозволи на жените да гласаат (кои ги имаат истите вредности на сопственоста како и мажите, иако жените кога ќе се омажат ја губат својата сопственост, значи само немажени жени и вдовици можеа да гласаат) - така е наведено во сојузниот Устав од 1776 г., каде зборот „жители“ беше употребен без подредување на полот и расата. Жените од Њу Џерси заедно со "странците... обоените или црнците," го загубија правотo на глас во 1807 г., кога се ограничи ова право само на белите мажи.

Островот Питкерн на жените им го даде правото на давање на својот глас во 1838 г. Различни колонии и држави им одобрија ограничени права на жените во втората половина на XIX век, започнувајќи со Јужна Австралија во 1861г. Во 1871 г., во општината Париз, жените го добија правото на глас, ама повторно им беше одземено по распаѓањето на општината. Во јуни 1944г. од страна на Шарл де Гол жените пак го добија ова право. Во 1886 г. кралството на еден мал остров на Таволара стана република и го воведе правото на глас за жените. Меѓутоа во 1899г. монархијата повторно беше изградена и кралството по неколку години се соедини со Италија. Тихоокеанската колонија Франсвил, прогласи независност во 1889 г. и беше првата земја со сопствена влада која им даде на сите право на глас независно од полот или бојата. Меѓутоа подоцна падна под управа на француската и англиската колонија. Неограниченото право на глас на жените (на жените не им било дозволено да гласаат) во самоуправна колонија со сопствена влада, беше дадено во Нов Зеланд во раните 1890-те год. Како резултат на движењето, предводено од Кејт Шепарт нацрт- законот за правата на глас на жените беше усвоен неколку недели пред општите избори во 1893 г. Колонијата на самоуправата на Јужна Австралија, на жените, им го даде и универзалното право на глас и им дозволи да се постават како кандидатки за пратенички во 1895 г. За тоа се погрижи комонвелтот на Австралија но федералните избори од 1902 г. (освен жените на Абориџините). Првата европска држава која има даде на жените право на глас беше Финска. Административните реформи кои следеа во 1905 г. им дозволи на жените во Финска да гласаат (универзални и исти права на глас) и да се постават како кандидатки на изборите. И така во 1906 г. првите жени во светот, кои беа членки на парламентот беа од Финска, кога во 1907 г. 19 жени го заземаа своето место во Парламентот на Финска, според постигнатиот успех на парламентарните избори во 1907 г.

Во годините пред Првата светска војна (1913), Норвешка и Данска исто така им дадоа правото на глас на жените, а тоа се прошири и во останатите австралиски држави. Во Канада тие го добија оваа право во 1918 (освен во Квебек, каде тоа беше незамисливо до 1940г.), па следеше Руска СФСР, во Англија жени со над 30 години, а во Германија и Полска сите жени добија право на глас. Во 1919 г. Холандија, во 1920 во Америка жените го добија своето заслужено право да гласаат. Во 1926 г. во Турција жените го добија ова право. Во 1928 г. правото на глас им беше дадено на сите жени во Англија, и нивниот глас вредеше исто колку тој на мажите. Тоа важеше за сите жени кои имаа на 21 години. Последна држава која дозволи жените да гласаат е Бутан. Државата тоа го одлучи во 2008 година.

Движење за правото на глас Движењето за оваа право на жените беше едно од најраспространетото со многу учесници и настани од повеќе места. Важна разлика, во Англиското движење беше меѓу оние кои се бореа за да добијат право на глас преку промена на уставот, и оние кои беа повеќе воено настроени. Исто се одвивала и дискусија за тоа каде и припаѓа „местото на жената во општеството“. Оние кои ја воделе кампањата на жените за добивање на глас, велеа дека жените се чувствителни, понежни и повеќе се грижат за послабите членови на општеството, пред сè за децата. Беше претпоставено дека жените, кои би гласале би имале граѓански ефект врз политиката и на пример би се залагале за поголема контрола на алкохолните пијалаци. Тие верувале дека вистинското место за жената е во домот, и таа треба да биде способна да влијае врз законите, што би имало влијание и на тој дом. Други луѓе воделе кампањи и го подражавале мислењето дека мажите и жените треба да ги имаат истите права и дека не постоело такво нешто како „природната улога“ на жената. Исто така имало несогласувања во мислењата на другите гласачи. Други, пак, велат дека на секој возрасен човек треба да му биде дозволено да гласа, независно дали е богат или сиромав и независно од бојата на кожата. Некои борбата за правото на глас на жените ја гледаа како можност за започнување на борба за добивање на право на глас за ниската класа и за црнците.

Во моментот најактуелно е движењето за право на глас на жената во Саудиска Арабија. Движењето навлегува во комплицираната улога на модерните жени во Саудиска Арабија.

Временски преглед на тоа кога жените добија право на глас Датите кои се наведени подолу се годините кога на жените им беше дозволено да учествуваат на избори (со гласање), а не се годините кога на жените им беа овозможени универзалните права на глас без ограничувања.

Држава Година Годишна возраст на гласање Авганистан 1963 18 години Австралија190218 години Австрија191818 години Азербејџан 1921 18 години Алжир 1962 18 години Американска Самоа 1990 18 години Ангвила 1951 18 години Ангола 1975 18 години Андора 1970 18 години Антигва и Барбуда 1951 18 години Аргентина 1947 18 години Аруба н/а 18 години Бангладеш 1972 18 години Барбудос 1950 18 години Бахамите 1960 18 години Бахреин 2002 18 години Белгија 1919 18 години Белиз 1954 18 години Белорусија 1919 18 години Бенин 1956 18 години Бермуди 1944 18 години Боливија 1938 18 години Б и Х 1949 18 години Боцвана 1965 18 години Бразил 1932 16 години Брег на Слоновата Коска 1952 19 години Брунеј 1959 18 години, само при урбаните избори Бугарија 1938 18 години Буркина Фасо 1958 универзално Бурма 1922 18 години Бурунџи 1961 НА Бутан 1953 18 години Валис и Футуна а 18 години Вануату 1975 18 години Венецуела 1946 18 години Виетнам 1946 18 години Габон 1956 21 години Гамбија 1960 18 години Гана 1954 18 години Гвајана 1953 18 години Гватемала 1946 18 години Гвинеа 1958 18 години Гвинеа-Бисао 1977 18 години Германија 1918 18 години Гернзи а 18 години Гибралтар н/а 18 години Гренада 1951 18 години Гренланд н/а 18 години Грузија 1918 18 години Грција 1952 18 години Гуам н/а 18 години Данска 1915 18 години Девствени Острови а 18 години Демократска Република Конго 1967 18 години Доминикана 1951 18 години Доминиканска Република 1942 18 години Египет 1956 18 години Еквадор 1929 18 години Екваторска Гвинеја 1963 18 години Ел Салвадор 1939 18 години Еритреја 1955 18 години Ерменија 1921 18 години Естонија 1918 18 години Етиопија 1955 18 години Замбија 1962 18 години Зимбабве 1957 18 години Израел 1948 18 години Индија 1947 18 години Индонезија 1945 17 години (за омажени жени нема поставена граница) Ирак 1980 18 години Иран 1963 16 години Ирска 1918 18 години Исланд 1915 18 години Италија 1945 18 години (освен за ибори на сенатот каде што минималната старосна граница е 25 години) Јамајка 1944 18 години Јапонија 1945 20 години Јамен 1967 18 години Јордан 1974 18 години Јужна Кореја 1948 19 години Јужно Африканска Република 1930 (бели жени), 1994 (црни жени) 18 години Казахстан 1924 18 години Камбоџа 1955 18 години Камерун 1946 20 години Канада 1917 18 години Џузепе Верди 1975 18 години Катар 1997 18 години Кења 1963 18 години Кина 1949 18 години Кипар 1960 18 години Киргистан 1918 18 години Кирибати 1967 18 години Колумбија 1954 18 години Стопански Комори 1956 18 години Косово(Шиптари) а 18 години Костарика 1949 18 години Куба 1934 16 години Кувајт 2005 НА Лаос 1958 18 години Латвија 1918 18 години Лесното 1965 18 години Либан 1952 21 години (за жени со основно образованје) Либерија 1946 18 години Либија 1964 18 години Литванија 1918 18 години Лихтенштајн 1984 18 години Луксембург 1919 18 години Малдиви 1932 21 години Маврициус 1956 18 години Мозамбик 1975 18 години Мавританија 1961 18 години Мадагаскар 1959 18 години Мајот Н/А 18 години Макао Н/А 18 години Македонија 1945 18 години Малави 1961 18 години Малезија 1957 21 години Мали 1956 18 години Малта 1947 18 години Мароко 1963 18 години Маршалски острови 1979 18 години Мексико 1947 18 години Молдавија 1978 18 години Монако 1962 18 години Молголија 1924 18 години Монтесерат Н/А 18 години Намибија 1989 18 години Науру 1968 20 години Непал 1951 18 години Nggah 1948 18 години Нигерија 1958 18 години Нијуе а 18 години Никарагва 1955 16 години Нов Зеланд 1893 18 години Нова Каледонија a 18 години Норвешка 1913 18 години Норфолк Острови Н/А 18 години Обединетите Арапски Емирати 2006 Н/П години Обединети Држави 1920 18 години Велика Британија 1918 18 години (до 1928 на 30 години) Оман 2003 21 години