Литвански јазик (самонар. lietuvių kalba) — балтички јазик кој претежно се зборува во Литванија, но и во литванските заедници во светот. Тој е службен јазик во Литванија и службен јазик во Европската Унија. Литванскиот јазик како мајчин го зборуваат околу 2.96 милиони жители во Литванија и околу 170.000 во странство. Тој е сличен со летонскиот јазик, бидејќи се од иста јазична група, но не се многу разбирливи помеѓу себе. Литванскиот јазик се пишува со литванска азбука, заснована на латиницата.

Класификација

Литванскиот јазик е еден од двата преживеани балтички јазици, покрај летонскиот јазик. Така, во 19 век исчезнал старопруски јазик, курскиот јазик и судовскиот јазик исчезнале пред старопрускиот. Балтичките јазици формираат посебна група на индоевропски јазици, иако понекогаш се класифицираат со словенските јазици.

Распространетост thumb|300px|Литвански дијалекти. Самогитските се во жолто, црвено и кафеаво, додека аукштајтијските се во зелено, сино и лилаво.

Литванскиот јазик претежно се зборува во Литванија. Исто така, јазикот се зборува од етничките Литванци во Белорусија, Летонија, Полска и Калининградската Област во Русија. Покрај овие околни држави, литванскиот се зборува и во сите литвански заедници во дијаспората. Во Литванија 2.955.200 луѓе го зборуваат литванскиот според приоценката од 1998 година.

Дијалекти

Литванскиот јазик има две големи дијалектни групи: аукшајтијски дијалект и самогитски дијалект. Денес постојат значајни разлики меѓу самогитскиот дијалект и стандардниот литвански јазик. Модерниот самогитски дијалект се оформил во периодот од 13 до 16 век под влијание на курскиот јазик. Двата големи дијалекта се поделени на говори или суп-дијалекти, каде секој дијалект има по 3 говори. Самогитскиот е составен од западен, северен и јужен дијалект, додек аукштајтијскиот е поделен на западен, дајнавски и источен дијалект. Овие дијалекти се составени од говори. Стандардниот литвански е заснован на западно-аукштајтијскиот дијалект, но има влијание и од останатите дијалекти, особено во поглед на зборовниот фонд.

Правопис

Литванскиот јазик користи литванска азбука, заснована на латиницата. Таа е составена од 32 букви.

A Ą B C Č D E ĘĖ F G H I Į Y JK L M N O P R SŠ T U Ų Ū V Z Ža ą b c č d e ęė f g h i į y jk l m n o p r sš t u ų ū v z ž

Литванскиот јазик во голем дел е фонетски јазик, односно како и македонскиот, една буква претставува еден глас. Макрон се користи за да се означи должината на самогласката, но се користат и останати диакрити, кои не се користат многу при пишување.

Самогласки Литванскиот има 12 самогласки.

големи буквиA ĄE Ę ĖI Į YOU Ų Ūмали букви a ą e ę ė i į y o u ų ūМФА Согласки Литванскиот јазик има 20 согласки.

големи буквиB C Č D F G H J K L M N P R S Š T V Z Žмали букви b c č d f g h j k l m n p r s š t v z žМФА

Фонологија

Согласки лабијални забни алвеоларнинепчани меконепчаниносни m n експлозивни безвучни p t k звучни b d ɡфрикативни безвучни (f) s ʃ (x) звучни z ʒ (ɣ)африкативни безвучни ts tʃ звучни dz dʒ апроксимантни ʋ l j вевни r

Самогласки

предницентралнизаднизатворени скоро-затворени затворено-средни отворено-средни скоро-отворени отворени

преднизадни долги кратки долги кратки високи средни ниски

Примери

литвански: lietuviškai (јазик) lietuvių (националност) lietuvis (м), lietuvė (ж) здраво (неформално): labas, (формално): laba diena догледање (неформално): iki! молам: prašau благодарам: ačiū Она: tas (м), ta (ж) Колку (чини)?: kiek kainuoja? да: taip не: ne извини: atsiprašau не разбирам: nesuprantu Дали зборуваш англиски?: Ar kalbate angliškai? Каде е ...?: Kur yra ...? продавница: parduotuvė чај: arbata кафе: kava млеко: pienas Колку? : Kiek? пример: pavyzdys примери: pavyzdžiai слика: nuotrauka

Наводи

Користена литература

Leonardas Dambriūnas, Antanas Klimas, William R. Schmalstieg, Beginner's Lithuanian, Hippocrene Books, 1999, ISBN 0-7818-0678-X. Older editions (copyright 1966) called "Introduction to modern Lithuanian". Remys, Edmund, Review of Modern Lithuanian Grammar, Lithuanian Research and Studies Center, Chicago, 2nd revised edition, 2003.

Zigmas Zinkevičius, "Lietuvių kalbos istorija" ("History of Lithuanian Language") Vol.1, Vilnius: Mokslas, 1984, ISBN 5-420-00102-0. Remys, Edmund, General distinguishing features of various Indo-European languages and their relationship to Lithuanian, Indogermanische Forschungen, Berlin, New York, 2007.

Поврзано Балтички јазици Литванска азбука Литванија Латвиски јазик

Надворешни врски Страница за учење литвански Литванска лингвистика Ethnologue извештај за литванскиот Академски литвански речник Слободен англиско-литвански речник Достапен литвански речник Англиско-литвански-германски речници Литвански двојазичен речник Историска граматика на литванскиот јазик Летонски и литванско со јапонски превод Летно училиште на литвански Литвански часови

* Категорија:Јазици во Полска Категорија:Јазици во Литванија