Босна и Херцеговина паднала под австроунгарска власт паднала во 1878 година, кога Берлинскиот конгрес ја одобрил окупацијата на Босанскиот Вилает, која официјално останала како дел од Отоманското Царство. Три децении подоцна, во 1908 година, Австроунгарија ја предизвикала Босанската криза со формално припојување на окупираната зона.

Историја Окупација

По Руско-турската војна (1877-1878), во јуни и јули 1878 година Берлинскиот конгрес бил свикан од Големите сили. Како резултат на Берлинскиот конгрес, Босна и Херцеговина останала под суверенит на Отоманското Царство но де факто била отстапена на Австроунгарија, која исто така го добила правото и над Новопазарскиот санџак. Според член 25:

Провинциите Босна и Херцеговина ќе бидат окупирани и управувани од Австроунгарија. Владата на Австроунгарија, не сака да ја преземе администрацијата на Новопазарскиот санџак, кој се протега меѓу Србија и Црна Гора во правец југоисток, на другата страна на Митровица и отоманската администрација ќе продолжи да ги извршува своите функции таму. Сепак, со цел да се обезбеди одржување на новата политичка состојба, како и слободата и безбедноста на комуникациите, Австроунгарија го задржува правото да чува гарнизони и да има воени и трговски патишта во целиот овој дел на Босанскиот ВилаетModern History Sourcebook: The Treaty of Berlin, 1878—Excerpts on the Balkans hosted by Fordham University.

Австроунгарската армија ангажирала големи напори за мобилизација за да се подготви за напад врз Босна и Херцеговина, до крајот на јуни 1878 година, командувајќи со сила 82.113 војници, 13.313 коњи и 112 топови во VI, VII, XX, и XVIII пешадиски дивизии, како и задна армија во Кралство Далмација. Примарниот командант бил Јосип Филиповиќ; XVIII-та пешадиска дивизија била под команда на Стјепан Јовановиќ, додека командата во Далмација под Гаврило Родиќ. Окупацијата на Босна и Херцеговина започнала на 29 јули 1878 година и завршила на 20 октомври.

Отоманската војска во Босна и Херцеговина во тоа време се состоела од околу 40.000 војници со 77 топови, кои заедно со локалните милиции стигнувала до бројка од околу 93.000. Австроунгарските трупи повремено се среќавале со жесток отпор од елементите на муслиманското и православното население, а значајни битки се случиле во близина на Читлук, Столац, Ливно и Клобук. И покрај успесите во Маглај и Тузла, Сараево било окупирано во октомври 1878 година. Австроунгарските жртви изнесувале над 5.000, а неочекуваното насилство во кампањата довело до обвинувања меѓу командантите и политичките водачи . Остриот отпор од муслиманите се очекувал кога босанските муслимани ќе го изгубат својот привилегиран статус врз основа на нивната религија.

Тензиите останале во одредени делови на земјата (особено во Херцеговина) и се случила масовна емиграција на претежно муслимански дисиденти. Меѓутоа, состојбата на релативната стабилност била постигната доволно брзо, а австроунгарските власти успеале да започнат со бројни социјални и административни реформи со цел да ја направат Босна и Херцеговина во своја модерна колонија. Со цел да се воспостави покраината како стабилен политички модел кој би помогнал да се распадне зголемувањето на јужнословенскиот национализам, Хабсбуршката влада многу ги кодирала законите, воведувала нови политички практики и, генерално, обезбедувала модернизација.

Етнички односи

Муслимани Австроунгарската администрација се залагала за идејата на плуралистичка и мултиконфесионална босанска нација. Заедничкиот кралски министер за финансии и администратор на Босна, Бенјамин Калај го одобрил босанскиот национализам во форма на Бошњаштво, со цел да инспирира кај босанскиот народ „чувство дека тие припаѓаат на голема и моќна нација“ и ги сметал Босанците „кои зборуваат на босанскиот јазик и се поделени во три религии со еднакви права“. Помеѓу 1861 и 1869 година, Топал Осман-паша, османлиски Гранд везир се обидел да го стори истото.

Од една страна, овие политики се обиделе да ја изолираат Босна и Херцеговина од своите иредентистички соседи (православна Србија, католичка Хрватска и муслиманско Отоманско Царство) и да ги маргинализираат веќе циркулирачките идеи за српската и хрватската националност меѓу православните и католичките заедници во Босна . Од друга страна, хабсбуршките администратори прецизно ги искористиле постоечките идеи за националноста (особено босанскиот фолклор и симболизам), со цел да ја промовираат сопствената верзија на Бошњаштво, кој се совпаднал со лојалноста кон хабсбуршката држава. Хабсбуршките политики најдобро се опишуваат не како антинационални, туку како зачувување на сопствениот стил на про-царски национализам. Оваа политика имала мешани резултати. Генерално, повеќето српски и хрватски политичари конечно ја игнорирале или се спротивставиле на политиката, но српските и хрватските политичари, исто така, се обиделе и не успеале да ја обезбедат верноста на изборните единици кај босанските муслимани. Во исто време, австроунгарските официјални претставници активно ја промовирале Босна и Херцеговина како нова земја на хабсбуршката круна. Хабсбуршките власти објавиле бројни изложби за босанската историја, фолклор и археологија, а уметниците како Алфонс Муха го претставиле босанскиот павилјон на Париската изложба од 1900 година.

Идејата за обединета јужнословенска држава (која вообичаено се очекува да биде предводена од независно Кралство Србија) станала популарна политичка идеологија во регионот во тоа време, вклучувајќи ја и Босна и Херцеговина.

Одредени муслимански кругови во Босна и Херцеговина започнале да го објавуваат весникот Бошњак. Овој весник предизвикал жестоки реакции во Босна и Херцеговина, Хрватска и Србија. Весникот ја поддржал политиката на Калај, чија цел била зајакнување на австроунгарското владеење во окупираната Босна и Херцеговина. Иако политиката на Калај не била широко прифатена дури и кај муслиманите, Бошњак сепак ги претставувал националните аспирации на некои муслимани во Босна и Херцеговина.

Политиката на Калај конечно била поразена во 1896 и 1899 година, кога Босанските Срби и муслиманите повикале на верска и образовна автономија. Политиката на Калај имала потенцијал да се спротивстави на хрватските и српските национални аспирации, но по 1899 и 1900 година неговата политика за промовирање на босанскиот идентитет немала значителен ефект.

По смртта на Калај, неговата политика била напуштена. До 1905 година, национализмот бил составен фактор на босанската политика, при што националните политички партии соодветствувле на трите групи кои доминирале на изборите.

Наскоро откако Австроунгарија ја окупирала Босна и Херцеговина во 1878 година, владата ги презела религиозните активности и установите на подрачјето под нејзин суверенитет. Австроунгарските власти издале регулативи кои муслиманското свештенство, кои им одговарале исклучиво на нив.

Ова требало да ги изолира босанските муслимани од Отоманското Царство и нејзиното свештенство, кои биле подредени на султанот. Муслиманите во голема мера биле незадоволни од нивниот нов статус и формирале муслиманска политичка опозиција. Оваа муслиманска опозиција барала, прво, муслиманска верска автономија од Австроунгарија, но подоцна, тие побарале автономија од Отоманското Царство. Муслиманската опозиција се обидела да се усогласи со Србите, кои исто така барале верска и образовна автономија. Но, нерешените аграрни односи меѓу муслиманското раководство и Србите претставувале пречка за секој далекусежен сојуз. Унијата што ја формирале била само тактичка. Подоцна, муслиманското раководство го истакнало отоманскиот суверенитет над Босна и Херцеговина и побарало право да ја организираат својата религиозна активност под покровителство на Шејх ал-Ислам на Отоманското Царство.

Со смртта на Калај во 1903 година, ситуацијата во Босна и Херцеговина била либерализирана. Националните движења во Босна и Херцеговина биле трансформирани во политички партии. Муслиманите ја основале Муслиманската национална организација (МНО) во 1906 година, Србите ја формирале Српската национална организација (СНО) во 1907 година, а Хрватите ја формирале Хрватската национална унија (ХНЗ) во 1908 година. Друга значајна хрватска партија, иако помалку застапена, била Хрватската католичка асоцијација (HKU).

МНО ја сметала Босна и Херцеговина за дел од Отоманското Царство до падот на Австроунгарија во 1918 година. Тие сметале дека Австроунгарија е европска земја која е распоредена за контрола на Босна и Херцеговина. Нивната главна цел била да се постигне муслиманска верска автономија и да се одржат аграрните односи што биле во сила во тоа време. Во 1909 година ја постигнале својата религиозна автономија.

Срби Австроунгарските власти потпишале договор со Цариградската патријаршија со која царот се здобил со контрола над Српската православна црква во Босна и Херцеговина, во замена за годишен надомест. Србите во голема мера не се согласувале со австроунгарската контрола врз нивните верски институции и организирале борба за стекнување на нивната верска автономија. Борбата била завршена во нивна корист во 1905 година. По стекнувањето верска автономија, Србите се собрале во околу четири политички групи, од кои три станале значајни. Значајните групи станале познати по имињата на нивните официјални весници, Српска реч, Народ и одаџабина на Петар Кочиќ и Дан. Подоцна тие побарале единство под една партија, која им била одобрена, па ја основале Српската народна организација.. Како релативно мнозинство, Србите биле доминантен политички фактор и како такви барале автономија на Босна и Херцеговина од Отоманското Царство и Австроунгарија. Српската политика во Босна и Херцеговина доминирала во трите фракции собрани околу трите весници. Главниот проблем на српската граѓанска политика била аграрната реакција. Српските селани барале да бидат ослободени од феудалните односи, а од друга страна сакале да ја одржат соработката со Организацијата на муслиманските народи во остварувањето на националните аспирации. Групата која се собирала околу весникот „Народ и одаџабина“ на Кочиќ, целосно се залагала за српското селанство против муслиманите, со цел да ја смени аграрната позиција на селаните. Групата на Кочиќ, исто така, забранила каква било соработка со австриско-унгарските власти. Групата собрана околу Димитријевиќ, исто така, се залагала за радикална промена на аграрните односи и го критикувала српското граѓанско водство за запоставување на селанството, но тие се залагале за соработка со австроунгарските власти во промената на аграрните односи. Главната цел на српската политика во Босна и Херцеговина била отстранувањето на австроунгарската власт во Босна и Херцеговина и анексијата на Босна и Херцеговина од Кралство Србија. Нивните цели, сепак, не претставувале пречка за економска соработка со австроунгарските власти.

Хрвати