Jerzy Łysk

Jerzy Łysk (kasz. Jerzi Łisk; ur. 20 stycznia 1950 w Pucku) – poeta, kompozytor, piosenkarz i animator kultury, znany szczególnie z działalności na niwie kultury kaszubskiej.

Życiorys Urodził się 20 stycznia 1950 r. w Pucku, w rodzinie Stanisława (1926–1970) i Magdaleny z domu Naczke (1926–1986). Rodzicami jego ojca byli: Ksawery Lieske (1885–1969) i Klara z domu Borchmann (1892–1974). Rodzice jego dziadka Ksawerego również nosili nazwisko Lieske. Byli to: Juliusz Lieske i Matylda Lieske z domu Bieschke. Od początku rósł i wychowywał się w domu, który szczególnie w okresie jego dzieciństwa, pełny był kaszubskiej mowy. Jego mieszkańcy tj. rodzice, dziadek Ksawery, babcia Klara i jej siostra Józefina Borchmann oraz ciocia Stefania Lieske (siostra jego ojca) i dwaj wujkowie: Kazimierz Łysk i Jan Łysk (bracia ojca), rozmawiali ze sobą wyłącznie po kaszubsku, więc język ten znany jest mu od kołyski.

Na niwie kultury kaszubskiej czynnie uczestniczył już jako dwunastolatek, tańcząc i śpiewając w latach 1962–1964, między innymi repertuar kaszubski w zespole działającym w Państwowym Ognisku Artystycznym w Pucku, prowadzonym przez Romualda Łukowicza.

Pracę twórczą związaną z kaszubszczyzną rozpoczął od komponowania muzyki do wierszy kaszubskich poetów. Do chwili obecnej skomponował muzykę między innymi do słów: Jana Trepczyka, ks. Leona Heykego, ks. Antoniego Peplińskiego, Stanisława Okonia, Alojzego Nagla, Stanisława Jankego, Jerzego Stachurskiego, Eugeniusza Pryczkowskiego, Marii Boszke oraz własnych. Na początku lat siedemdziesiątych minionego wieku, stworzone przez siebie kaszubskojęzyczne piosenki zaczął prezentować publiczności jako wokalista. Śpiewał je w swoim życiu podczas wielu występów. Występował nie tylko na różnych scenach, między innymi: w Krakowie (Rotunda), w Gdańsku (Teatr „Wybrzeże”, GKK „Rudy Kot”, Morski Dom Kultury), w Bełchatowie (Hala Widowiskowo-Sportowa), w Świeciu (Ośrodek Kultury, Sportu i Rekreacji), ale występował także w takich miejscach: jak np. na promie Polskiej Żeglugi Bałtyckiej „Pomerania”, w ośrodkach wczasowo-wypoczynkowych, szkołach, w hotelach robotniczych, w areszcie śledczym (w Gdańsku) i w więzieniu (Gdańsk-Przeróbka). W latach osiemdziesiątych i na początku lat dziewięćdziesiątych minionego wieku, kaszubskojęzyczne piosenki własnej kompozycji (do słów kaszubskich poetów oraz własnych), śpiewał występując pod egidą GKK „Rudy Kot” w Gdańsku. W 1989 r. Stowarzyszenie Twórcze Gdański Klub Kultury „Rudy Kot” w Gdańsku, wydało w formie książkowej pod redakcją pracownika tego klubu Zdzisława Bejdy, groteskowe, słowno-muzyczne widowisko w III aktach, według opowiadania Alojzego Budzisza w adaptacji Stanisława Jankego i z muzyką Jerzego Łyska, pt. „Jak Kulombószów Krësztof Amerikę wëkrił”. Kaszubskojęzyczne piosenki kompozycji Jerzego Łyska (do słów kaszubskich poetów oraz własnych) w jego wykonaniu, usłyszeć można było na antenie radiowej i telewizyjnej. Po raz pierwszy 8 kaszubskojęzycznych piosenek kompozycji Jerzego Łyska nagranych zostało w jego wykonaniu w 1975 r. na użytek Polskiego Radia w Gdańsku. Zainteresowała się wówczas nimi i doprowadziła do ich nagrania red. Wanda Obniska.

Jerzy Łysk komponował muzykę również do tekstów polskojęzycznych, między innymi jest kompozytorem hymnów szkół: Szkoły Podstawowej w Karwi i Szkoły Podstawowej w Gnieżdżewie. Autorem słów hymnu szkoły w Karwi jest Andrzej Schmidt, a hymnu w Gnieżdżewie Bernard Bolesław Hęćko. W Karwi hymn szkoły śpiewany jest przez jej uczniów od 1989 r., a w Gnieżdżewie od 1993.

W 1992 r. ogłoszony został przez Nasz Tygodnik „Ziemia Pucka”, konkurs na najpopularniejszych mieszkańców Ziemi Puckiej (powiatu puckiego), który trwał kilka miesięcy. Zakończył się on w 1993 r. Po podliczeniu nadesłanych do redakcji NT „Ziemia Pucka” kuponów, okazało się, że Jerzy Łysk znalazł się na drugim miejscu.

Prowadzone przez Jerzego Łyska placówki kultury W latach 1973–1974 – kierował Gminnym Ośrodkiem Kultury (gminy Puck) w Strzelnie. W latach 1975–1976 – kierował placówką kultury w Żelistrzewie. Najpierw nosiła ona nazwę Gminny Ośrodek Kultury (gminy Żelistrzewo) a później w 1976 r. (gdy nie było już gminy Żelistrzewo), zmieniono nazwę na Wiejski Dom Kultury. W latach 1977–1986 – kierował Kaszubskim Domem Kultury w Krokowej.

W kierowanych przez niego placówkach kultury, ważną dla niego sprawą była kultura kaszubska. Na przykład w GOK-u w Strzelnie w czasie gdy był jego kierownikiem, zaczął działać zespół teatralny, przedstawiający kaszubskie widowisko „Ścięcie kani”. Powstał zespół folklorystyczny prezentujący ludowe tańce i piosenki kaszubskie. Zespoły te prowadził Leon Ellwart. Przy placówce tej działał też zespół „Klon”, którego Jerzy Łysk był wokalistą i gitarzystą. Z zespołem tym Jerzy Łysk prezentował publiczności kaszubskojęzyczne piosenki własnej kompozycji, śpiewane w lubianych przez ówczesną młodzież rytmach. W czasie, gdy kierował placówką kultury w Żelistrzewie, zorganizował między innymi: spotkanie z poetą kaszubskim Janem Piepką oraz spotkanie z hafciarką i śpiewaczką ludową Władysławą Wiśniewską. Natomiast, gdy zaczął kierować Kaszubskim Domem Kultury w Krokowej, natychmiast stworzył tam kaszubski zespół muzyczno-wokalny „Kaszëbë”. W KDK organizował spotkania z ciekawymi ludźmi, między innymi: kaszubskim poetą i kompozytorem Jerzym Stachurskim oraz badaczem folkloru Kaszub i Kociewia, dyrygentem i kompozytorem Władysławem Kirsteinem.

Twórczość poetycka W 1980 r. Jerzy Łysk zadebiutował jako poeta wierszem w języku kaszubskim pt. „Wieczórny zwón”, do którego muzykę skomponował Antoni Sutowski, a który zamieszczony został w pokonkursowym zbiorku piosenek nagrodzonych pt. „Lëdze gôdają”, wydanym przez Wojewódzki Ośrodek Kultury w Gdańsku.

Tomiki wierszy „Mój ògródk” (1988 r.) „Stegna” (1991 r.) „Sôł miłosc” (1994 r.) „Malëjã kòlibiónkã” (1996 r.) – wydanie I „Malëjã kòlibiónkã” (1999 r.) – wydanie II poszerzone „Sztëczk sebie” (2005 r.) – wydanie I „Sztëczk sebie„ (2012 r.) – wydanie II

Publikacje (wybrane) „Wieczór Wybrzeża” 28.08.1991 r. – na str. 6, wiersz „Dwiérze” „Pomerania” listopad 1984 r. – na str. 27, wiersze: „Hej! Mòji domôcë” i „Mój ògródk” wrzesień 1985 r. – na str. 22, wiersze: „Zabronióm ce” i „Nëkóm we wid” listopad 1985 r. – na str. 16, wiersz „Zabrónióm ce” grudzień 1986 r. – na str. 15, wiersze: „Dwiérze” i „Stegna” styczeń 1988 r. – na str. 17, wiersz: xxx (Mòją lubòtą) lipiec – sierpień 1988 r. – na str. 50, wiersze: „Zazdrzóny w miniony czas”, „To mdze wszëtkò”, xxx (zamikóm òczë) lipiec – sierpień 1990 r. – na str. 32, wiersze: „Dobëtni kam” i xxx (cemżô strasznô) luty 1992 r. – na str. 27, wiersze: „Malëję kòlebiónkę” i „Òdrzekni mie” czerwiec 2003 r. – na str. 29, wiersze: „Nad zarkã nie darwôsz gùbic łzów”, „Rzekł jem”, „Òpòcuszką jidzesz”, „Nierôz pitóm jô sóm se”, xxx (Ju żes dnie ë noce), xxx (Nad wiôlgą płôchtą zła) wrzesień 2012 r. – na str. 66, wiersz „Wzyc wòjnë w nórt” styczeń 2013 r. – na str. 66, wiersze: „Òdrzeknij mie” i xxx (Pôcorë bòżégò chùchù) „Mój Tygodnik ECHO Ziemi Puckiej” 04.02.1994 r. – na str. 11, wiersz „Zëma” 28.10.1994 r. – na str. 12, wiersz „Sôł miłosc” 07.04.1995 r. – na str. 11, wiersz „Kołysząc nadzieję” wiersz: xxx (Człowieczy czas) „Wiatr od Morza” nr 5, 2000 r. – na str. 9, wiersz „Zazdrzóny w miniony czas” i jego przekład „Zapatrzony w miniony czas” „Ziemia Gdańska” nr 138/1983 r. – na str. 29, „Wieczórni zwón” nr 149-150/1987-1988 – na str. 10, wiersz „Wanożnik A.”, na str. 64, wiersz „Szkòda dôwnëch lôtk” nr 153-154/1989 r. – na str. 87, wiersz „Jak snôżi je ten swiat” nr 153-154/1989 r. – na str. 89, „Jedze Mikòłôj”, przekład wiersza Lecha Miądowicza „Echa Nadmorskie” nr 5, luty 1992 r. – na str. 8, wiersz „Stegna” „Kurier Bytowski” 42/1994 r. – na str. 12, wiersz „Nie zastąpi ce nicht” „Nasz Tygodnik Ziemia Pucka” 10.11.1993 r. – na str.11, wiersz „Zamikóm òczë” 31.12.1993 r. – na str. 2, „Rëbackô kòlęda” 14.01.1994 r. – na str. 11, wiersz „Zëma” „Horyzonty Krakowskie” nr 3-4/1995-96 – na str. 49, wiersz „W smùtnym wspòminkù” „Gazeta Nadmorska” 14.04.1993 r. – na str. 8, wiersze: xxx (człowieczy czas) i „Kołysząc nadzieję” 05.05.1993 r. – na str.8, wiersz „Nie zastąpi ce nikt” 21.05.1993 r. – na str. 8, wiersze: „Nie zastąpi ce nikt” i „Mëmka” 28.05.1993 r. – na str. 8, wiersz „Wieczórni zwón” 04.06.1993 r. – na str. 8, wiersz (piosenka) „Pòwiôstka ò Gùstkù ë Julce” 10.09.1993 r. – na str. 8, wiersz „Jeżlë ni – żôl mie ce” 08.10.1993 r. – na str. 6, wiersz „Jeżlë ni – żôl mie ce” 15.10.1993 r. – na str. 6, wiersz „Jeżlë ni – żôl mie ce” 22.10.1993 r. – na str. 6, wiersz „Nasze stronë” 28.02.2001 r. – na str. 7, wiersz „Sôł miłotã” 19.09.2001 r. – na str. 9, „Pòwiôstka ò Gùstkù ë Julce” 03.10.2001 r. – na str. 9, wiersz „Jesz są lëdze” i jego przekład na polski „Jeszcze są ludzie” 17.10.2001 r. – na str. 9, wiersz: xxx (Zamikóm òczë) i jego przekład na polski: xxx (Zamykam oczy) 07.11.2001 r. – na str. 9, wiersz „Jeżle ni – żôl mie ce” i jego przekład na polski „Jeżeli nie – żal mi ciebie” 21.11.2001 r. – na str. 9, wiersze: „Grëżelk”, „Do mëmczi 14 gromicznika 1986 rokù” i „Òdrzekni mie” oraz ich przekłady na polski: „Grudka”, „Do matki 14 lutego 1986 roku” i „Odpowiedz mi” 19.12.2001 r. – na str. 9, wiersz „Jedze Mikòłôj”, przekład na kaszubski wiersza Lecha Miądowicza 23.01.2002 r. – na str. 9, wiersze: „Zëma”, „A mie czas jic”, „Pòt ë redosc”, „W smutnym wspominku” 06.02.2002 r. – na str. 9, wiersz „Pòt ë redosc” 27.02.2002 r. – na str. 9, wiersze: „Ta mësl so gniôzdo mô ùwité” i xxx (z nadmòrsczich pieglëszcz) oraz ich przekłady: „Ta myśl gniazdo sobie uwiła” i xxx (z nadmorskich plaż) 20.03.2002 r. – na str. 9, wiersz: xxx (Pôcorë bòżégò chùchù) i jego przekład na polski: xxx (Perły bożego tchnienia) 10.04.2002 r. – na str. 9, wiersze: „Kòlibiąc nôdzejã” i „Malëjã kòlibiónkã” oraz ich tłumaczenia na polski: „Kołysząc nadzieję” i „Maluję kołysankę” 24.04.2002 r. – na str. 9, wiersze: „Wieczórny zwón” i wiersz bez tytułu: xxx (Na ósmim piãtrze) 26.06.2002 r. – na str. 9, wiersze: „Wzyc wòjnë w nórt” i „Jak snôżi je ten swiat” „Kurier Nadmorski” 24-30.12.2004 r. – na str. 4, „Jedze Mikòłôj” – przekład na kaszubski wiersza Lecha Miądowicza „Dziennik Bałtycki” 27.01.1989 r. – na str. 5, wiersz „Drzwi” 17.03.1989 r. – na str. 5, wiersz bez tytułu: xxx (z nadmorskich plaż) 08.12.1989 r. – na str. 5, wiersz „Odpowiedz mi” 15.12.1989 r. – na str. 5, wiersz bez tytułu: xxx (okiem superarbitra) 08.06.1990 r. – na str. 5, wiersz „Grudka” 27.07.1990 r. – na str. 5, wiersz bez tytułu: xxx (Zamikóm òczë) i jego przekład: xxx (Zamykam oczy) 02.11.1990 r. – na str. 5, wiersz „Zazdrzóny w miniony czas” i jego przekład na polski: „Zapatrzony w miniony czas” „Ziemia Pucka” Pismo Komitetu Obywatelskiego „S” listopad 1990 r. – na str. 4, wiersz „Zwycięski kamień” – przekład Danuty Nowotarskiej, jego kaszubskiego wiersza „Dobëtni kam” kwiecień – maj 1991 r. – na str. 1, wiersz „Drzwi” „Gwiazda Morza” 25.12.1994 r. i 2.01.1995 r. – na str. 21, wiersze: „Rëbackô kòlęda” i „Sôł miłosc” „Ziemia Pucka” 24.01.1992 r. – na str. 6, wiersz: „Zapatrzony w miniony czas”. 11.03.1992 r. – na str. 6, wiersz: „Maluję kòlebiónkę” i jego przekład na polski: „Maluję kołysankę” 18.03.1992 r. – na str. 2, wiersz: „Maluję kòlebiónkę” i jego przekład na polski: „Maluję kołysankę” (zamieszczono ten wiersz po raz drugi, bo 11.03.1992 r. popełniono błędy drukarskie) „Nasz Tygodnik PUCK” 30.11.1990 r. – na str. 3, wiersz bez tytułu: xxx (ùmiérô dzeckò) „Mój tygodnik Echo Wejherowa” 23.03.1995 r. – na str. 2, wiersz „Kołysząc nadzieję” „Zrzesz Kaszëbskô” marzec – kwiecień 1992 r. – na str. 17, wiersz „Ùmiérô dzeckò”, a na str. 20, wiersz „W smutnym wspominku” marzec 1993 r. – na str. 2, wiersz „Nie zastąpi ce nikt” kwiecień 1993 r. – na str. 4, wiersz Zëma”, a na str. 11, wiersz bez tytułu: xxx (Jak tu bëc dzise wiesołi) „Zsziwk”