Andrzej Stanisław Dziembowski (ur. 23 grudnia 1974) – polski biolog molekularny, biochemik i genetyk, profesor nauk biologicznych, kierownik Laboratorium Biologii RNA – ERA Chairs Group w Międzynarodowym Instytucie Biologii Molekularnej i Komórkowej w Warszawie (IIMCB)Badania – Laboratorium Biologii RNA – Grupa ERA Chairs – IIMCB [dostęp 2026-02-18]. oraz profesor na Wydziale Biologii Uniwersytetu WarszawskiegoBiogram na stronie radon.nauka.gov.pl [dostęp 2026-02-18].. Jego badania koncentrują się na posttranskrypcyjnej regulacji ekspresji genów, mechanizmach metabolizmu RNA oraz funkcjonowaniu kompleksów enzymatycznych degradujących RNA u organizmów eukariotycznych. W dorobku ma liczne publikacje w czasopismach naukowych takich jak Cell, Nature, Nature Communications, czy Science Advances oraz granty, m.in. ERC Advanced GrantProf. Andrzej Dziembowski z prestiżowym ERC Advanced Grant – IIMCB [dostęp 2026-02-18]..

Życiorys W okresie szkolnym był stypendystą Krajowego Funduszu na rzecz Dzieci. W 1998 r. ukończył Międzywydziałowe Indywidualne Studia Matematyczno-Przyrodnicze na Uniwersytecie WarszawskimAndrzej Dziembowski biogram in Laboratory of RNA Biology – ERA Chairs Group at IIMCB.

W 2002 r. uzyskał stopień doktora na Wydziale Biologii Uniwersytetu Warszawskiego na podstawie rozprawy doktorskiej pt. Rola degradosomu mitochondrialnego w obróbce i degradacji RNA w mitochondriach drożdży Saccharomyces cerevisiae, przygotowanej pod kierunkiem prof. . Praca doktorska została wyróżniona Nagrodą Prezesa Rady Ministrów.

W latach 2002–2006 przebywał na stypendium podoktorskim w Centre national de la recherche scientifique (CNRS) we Francji. W tym czasie jego badania koncentrowały się na analizie dużych kompleksów białkowych zaangażowanych w metabolizm RNA występujących u drożdży Saccharomyces cerevisiae i Schizosaccharomyces pombe.

Po zakończeniu stażu rozpoczął samodzielną działalność badawczą w Instytucie Genetyki i Biotechnologii na Wydziale Biologii Uniwersytetu Warszawskiego oraz kierował niezależnym laboratorium badawczym w Instytucie Biochemii i Biofizyki PAN. W tym czasie otrzymał finansowanie m.in. z grantu EMBOTrzej Polacy otrzymali prestiżowe granty EMBO | Nauka w Polsce [dostęp 2026-02-18]. oraz grantu Szóstego Programu Ramowego UEBiogram A.Dziembowskiego w portalu Forum Akademickie..

W czerwcu 2009 r. uzyskał stopień doktora habilitowanego. Badania stanowiące podstawę postępowania habilitacyjnego zostały wyróżnione Nagrodą Prezesa Rady Ministrów.

W 2014 r. uzyskał tytuł profesora oraz otrzymał nagrodę Fundacji na rzecz Nauki Polskiej (FNP) za badania nad egzorybonukleazamihttps://archiwalna.fnp.org.pl/en/prof-andrzej-dziembowski-laureat-nagrody-fnp-2018/ [dostęp 2026-02-18]..

Od 2019 r. prowadzi Laboratorium Biologii RNA – ERA Chairs Group (Katedra Europejskiej Przestrzeni Badawczej) w Międzynarodowym Instytucie Biologii Molekularnej i Komórkowej w WarszawieProf. Andrzej Dziembowski will lead the new laboratory at IIMCB [dostęp 2026-02-18].. Kierowane przez niego laboratorium skupia się m.in. na analizie mechanizmów regulujących stabilność mRNAOpis Laboratorium Biologii RNA – Grupa ERA Chairs na stronie IIMCB .

Działalność naukowa Prof. Andrzej Dziembowski prowadzi badania naukowe nad posttranskrypcyjną regulacją ekspresji genów u organizmów wielokomórkowych. Jego zespół wykorzystuje modele zwierzęce, metody transkryptomiczne oraz eksperymenty biochemiczne do badania mechanizmów metabolizmu RNA, w tym kontroli stabilności transkryptów oraz działania kompleksów enzymatycznych odpowiedzialnych za degradację RNA.

Wraz z zespołem opisał szereg mechanizmów związanych z metabolizmem RNA. Badania te przyczyniają się do lepszego zrozumienia mechanizmów chorób człowieka oraz rozwoju technologii terapeutycznych opartych na mRNA. Inne osiągnięcia jego grupy to Opisanie rodziny niekanonicznych polimeraz poli(A) TENT5 oraz wyjaśnienie roli urydylacji w ograniczaniu aktywności retrotranspozonów. Jego badania obejmują także metabolizm syntetycznych cząsteczek mRNA oraz rozwój metod bezpośredniego sekwencjonowania ogonów poli(A).

Granty i wyróżnienia W 2001 r. otrzymał Stypendium dla Młodych Naukowców FNP.

Dwukrotnie otrzymał Nagrodę Prezesa Rady Ministrów – w 2002 r. za pracę doktorską oraz w 2010 r. za rozprawę habilitacyjną.

W 2012 r. uzyskał grant Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych dla młodych badaczy (ERC Starting Grant) na realizację projektu dotyczącego regulacji ekspresji genów przez niekanoniczne polimerazy poli(A) i poli(U)Dwa ERC Advanced Grants dla polskich naukowców – Fundacja na rzecz Polskiej Nauki [dostęp 2026-03-05]ERC Advanced na badania w kierunku nowej generacji terapii mRNA | Polska Akademia Nauk [dostęp 2026-02-18]..

W 2013 r. został odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski. W tym samym roku otrzymał:

Nagrodę Narodowego Centrum Nauki za wybitne osiągnięcia naukowe (odkrycie mechanizmu działania głównej rybonukleazy organizmów eukariotycznych – kompleksu egzosomu oraz poznanie funkcji genu C16orf57, którego mutacje powodują poikilodermę z neutropenią)Laureaci Nagrody Narodowego Centrum Nauki w 2013 r. [dostęp 2026-02-18].. Nagrodę im. Jakuba Karola Parnasa przyznawaną przez Polskie Towarzystwo Biochemiczne za pracę naukową zatytułowaną C16orf57, a gene mutated in poikiloderma with neutropenia, encodes a putative phosphodiesterase responsible for the U6 snRNA 3' end modificationPolskie Towarzystwo Biochemiczne – Nagroda im. Jakuba Karola Parnasa [dostęp 2026-02-19].

W 2018 r. otrzymał Nagrodą FNP za wyjaśnianie funkcji kluczowych enzymów degradujących RNA, których dysfunkcja prowadzi do stanów patologicznychDziembowski, Gałęski, Pachucki i Snyder – laureatami Nagrody FNP | Nauka w Polsce [dostęp 2026-02-19]..

W 2021 r. ponownie otrzymał Nagrodę im. Jana Karola Parnasa za najlepszy polski oryginalny artykuł biochemiczny, a także Nagrodę Prezesa Rady Ministrów za wybitne osiągnięcia naukoweNagroda Prezesa Rady Ministrów dla prof. A. Dziembowskiego – IIMCB [dostęp 2026-02-18]..

W 2023 r. otrzymał grant przyznawany przez Europejską Radę ds. Badań Naukowych (ERC Advanced Grant) na realizację projektu „Principles of endogenous and therapeutic mRNA turnover in vivo” (ViveRNA), dotyczącego mechanizmów przetwarzania i stabilności mRNA oraz możliwości ich wykorzystania w terapiach opartych na mRNA. Był to pierwszy w Polsce grant ERC Advanced Grant przyznany w obszarze nauk o życiu. W tym samym roku otrzymał Nagrodę Ministra Edukacji i Nauki za znaczące osiągnięcia w zakresie działalności naukowejNagroda Ministra Edukacji i Nauki dla prof. Andrzeja Dziembowskiego – IIMCB [dostęp 2026-02-19]..

Członkostwa W latach 2011-2016 był członkiem Akademii Młodych Uczonych PANCzłonkowie AMU poprzednich kadencji [dostęp 2026-02-19].. W 2020 r. został wybrany na członka korespondenta PANDziembowski, Andrzej, [w:] Członkowie Polskiej Akademii Nauk [online], PAN [dostęp 2026-02-18]., a w 2022 r. na członka Academia EuropaeaAcademy of Europe: Dziembowski Andrzej [online], www.ae-info.org [dostęp 2026-02-18].. Od 2019 r. jest również członkiem Europejskiej Organizacji Biologii Molekularnej (EMBO)Kolejnych dwóch biologów molekularnych z Polski w EMBO [w] Forum Akademickie [online] [dostęp 2026-02-19]..

W 2025 r. został wybrany do Rady Dyrektorów RNA Society na kadencję 2025–2026, organizacji promującej badania i edukację w obszarze biologii RNAProf. Andrzej Dziembowski w kierownictwie RNA Society – IIMCB [dostęp 2026-02-18]..

Publikacje Prof. Dziembowski jest autorem licznych publikacji naukowych w Nature, Cell, Nature Communications, Nature Structural & Molecular Biology, Science Advances, Genes and Development, Molecular Cell, EMBO Journal, EMBO Reports i in.Andrzej Dziembowski – profil na portalu ResearchGate.

Życie prywatne Jest synem astrofizyka prof. Wojciecha Dziembowskiego i Anny Dziembowskiej, z domu Jaśkowskiej. Jego bratem jest Stefan DziembowskiWojciech Andrzej Dziembowski – prabook.com – World Biographical Encyclopedia [dostęp 2026-02-18]..

Przypisy

Linki zewnętrzne Strona Laboratorium Biologii RNA – Grupa ERA Chairs prowadzonego przez prof. A. Dziembowskiego (ang.) Strona Zakładu Embriologii Instytutu Biologii Rozwoju i Nauk Biomedycznych na Wydziale Biologii UW, której pracownikiem jest prof. A. Dziembowski Strona Pracowni Biologii RNA i Genomiki Funkcjonalnej prowadzonej przez prof. A. Dziembowskiego

Kategoria:Polscy genetycy Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wydziału Biologii Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Pracownicy Instytutu Biochemii i Biofizyki PAN Kategoria:Laureaci Nagrody Fundacji na rzecz Nauki Polskiej – nauki o życiu i o Ziemi Kategoria:Członkowie Akademii Młodych Uczonych Polskiej Akademii Nauk Kategoria:Członkowie korespondenci PAN Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Absolwenci Wydziału Biologii Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Stypendyści Funduszu Zdolni Kategoria:Urodzeni w 1974 Kategoria:Członkowie Academia Europaea Kategoria:Laureaci Nagrody Narodowego Centrum Nauki