Erwin Konrad Eduard Bumke (ur. 7 lipca 1874 w Słupsku, zm. 20 kwietnia 1945 w Lipsku) – niemiecki prawnik, ostatni przewodniczący Sądu Najwyższego Rzeszy Niemieckiej.
Rola Bumkego nabrała kluczowego znaczenia prawnego po śmierci prezydenta Rzeszy Paula von Hindenburga w sierpniu 1934. Zgodnie z pierwotnym tekstem Konstytucji weimarskiej (art. 51), w przypadku śmierci prezydenta Rzeszy lub trwałej niezdolności do pełnienia urzędu, jego uprawnienia tymczasowo przejmował kanclerz Rzeszy. Jednak poprawka do konstytucji z grudnia 1932 zmieniła ten przepis. Została ona uchwalona w okresie niestabilności i była motywowana obawami elit konserwatywnych, które wiedziały, że Hindenburg prawdopodobnie nie pożyje już długo. Zgodnie z nowym brzmieniem, uprawnienia prezydenta tymczasowo przejmował przewodniczący Sądu Najwyższego RzeszyDie Verfassung des Deutschen Reiches ("Weimarer Reichsverfassung") vom 11. August 1919. Było to celowe prawne zabezpieczenie mające uniemożliwić Adolfowi Hitlerowi, gdyby ten został kanclerzem (co faktycznie stało się w styczniu 1933), automatyczne przejęcie pełni władzy nad armią i państwem. Po uchwaleniu ustawy o pełnomocnictwach i delegalizacji wszystkich partii poza NSDAP, uprawnienie prezydenta do odwołania kanclerza było jedynym legalnym mechanizmem, za pomocą którego Hitler mógł zostać usunięty z urzędu. Hitler doskonale zdawał sobie sprawę, że to uprawnienie stanowi ostatnią przeszkodę dla jego nieograniczonej władzy. Aby uniemożliwić Bumkemu, jako osobie apolitycznej, a przynajmniej niepowiązanej bezpośrednio z NSDAP, tymczasowe przejęcie obowiązków prezydenta (i ewentualne odwołanie Hitlera), rząd Hitlera wprowadził 1 sierpnia 1934 - zaledwie kilka godzin przed śmiercią Hindenburga - Ustawę o Naczelniku Rzeszy Niemieckiej (Gesetz über das Staatsoberhaupt des Deutschen Reiches). Ustawa ta połączyła urzędy prezydenta i kanclerza, tworząc nowy urząd pod nazwą „Wódz i Kanclerz Rzeszy” (Führer und Reichskanzler) i nadając ten tytuł Adolfowi Hitlerowi. Uchwalenie tej ustawy naruszyło art. 2 ustawy o pełnomocnictwach, który wyraźnie zabraniał rządowi uchwalania ustaw, które mogłyby wpływać na uprawnienia lub likwidować instytucje: Reichstagu, Reichsratu oraz prezydenta RzeszyGesetz zur Behebung der Not von Volk und Reich ("Ermächtigungsgesetz") vom 24. März 1933. Hitler spodziewał się, że Bumke nie uzna likwidacji urzędu prezydenta i będzie próbował skorzystać z uprawnienia do odwołania kanclerza. Reżim był przygotowany na stłumienie ewentualnego oporu siłą. Jednak Bumke nie wyraził sprzeciwu wobec tej uzurpacji władzy, co było dla środowiska nazistowskiego ogromnym szokiem.
23 grudnia 1933 Bumke uniewinnił bułgarskich komunistów oskarżonych o podpalenie Reichstagu.
W okresie rządów NSDAP często wydawał wyroki uznawane dziś za niesprawiedliwe i z tego powodu jego portret nie widnieje wśród podobizn byłych przewodniczących Sądu Najwyższego Rzeszy Niemieckiej w Bundesgerichtshof w Karlsruhe.
20 kwietnia 1945, w dniu urodzin Hitlera i dwa dni po wkroczeniu sił armii amerykańskiej do Lipska, Bumke popełnił samobójstwo.
Przypisy
Kategoria:Niemieccy sędziowie Kategoria:Niemieccy samobójcy Kategoria:Urodzeni w 1874 Kategoria:Zmarli w 1945 Kategoria:Ludzie urodzeni w Słupsku