Ulica Władysława Sikorskiego w Braniewie – najdłuższa ulica BraniewaPomiar na podstawie pomiaru na Google Maps: długość ulicy to 2,8 km. Również wg Geoportal 360 ul. Sikorskiego rozciąga się do końca miejscowości, tj. do granicy z m. Prątnik., jedna z najważniejszych arterii komunikacyjnych miasta, jest w całości częścią drogi krajowej nr 54. Do 1945 roku ulica nosiła nazwę MalzstraßeHeimatseite der Kreisgemeinschaft Braunsberg/Ostpreussen e.V., Braunsberg (Ermland) – geistige Hauptstadt des Ermlands, z opisu na mapie miasta. W czasach Polski Ludowej natomiast była to najpierw ul. Wandy Wasilewskiej, w latach 1947–1990 ul. gen. ŚwierczewskiegoStanisław Achremczyk, Alojzy Szorc, Braniewo, Olsztyn 1995, s. 264.. Współczesna nazwa ulica Sikorskiego została wprowadzona z dniem 1 grudnia 1990Uchwała nr VI/36A/90 Rady Miejskiej w Braniewie z dnia 22 sierpnia 1990 roku w sprawie zmiany nazw ulic miasta Braniewa (§ 3 Uchwała wchodzi w życie z dniem 1 grudnia 1990 roku.).

Historia lewo|mały|Zaznaczona ul. Sikorskiego na mapie z pocz. XX w. (Военная энциклопедия Сытин, 1911–1915) lewo|mały|Ul. Sikorskiego na mapie z 1940 Pierwotna nazwa ulica Malzstraße pochodziła od niem. słowa Malz oznaczającego słód, gdyż przy tej ulicy położone były budynki słodowni, w których słodowano zboża. Słód ten następnie wykorzystywano w procesie warzenia piwa. Bogata tradycja warzenia tegoż napoju w Braniewie sięga do XVI wieku, a miasto słynęło na całej Warmii z powodu jego znakomitości. Jedną z pierwszych słodowni przy tej ulicy Lutterberg wymienia w 1782, przy okazji jej sprzedaży przez miasto Johannowi CzodrowskiemuAugustin Lutterberg, Zur Baugeschichte der Altstadt Braunsberg, ZGAE, XIX, 1916, s. 696.

Malzstraße była ulicą wysuniętą na południe poza mury Starego Miasta i wchodziła pierwotnie w skład Fromborskiego Przedmieścia. Zapewne z powodu jej oddalenia od centrum w czasie epidemii cholery funkcjonował przy tej ulicy lazaret dla osób chorych (zobacz: dżuma na Warmii 1708–1711)Augustin Lutterberg, Zur Baugeschichte der Altstadt Braunsberg, ZGAE, XIX, 1916, s. 699.

Do czasu otworzenia bram miejskich w Braniewie oprócz stodół słodowników znajdowało się przy Malzstraße zaledwie kilka domów. Gdy w 1772 otwarto na stałe bramy miasta, nastąpił ożywiony rozwój przedmieść, w tym Fromborskiego Przedmieścia, a wraz z nimi rozwój tejże ulicy.

W 1845 roku ulicom w Braniewie nadawano urzędowe nazwy; wówczas Malzstraße zachowała swą zwyczajową, acz ugruntowaną dotychczasową nazwęAugustin Lutterberg, Zur Baugeschichte der Altstadt Braunsberg, ZGAE, XIX, 1916, s. 711.

Z ulicą Sikorskiego wiąże się również historia wodociągów miejskich w średniowiecznym Braniewie. Otóż wzdłuż tej ulicy – za domami po zachodniej stronie – poprowadzony był kunszt wodny (rurociąg) w celu zaopatrzenia ludności Starego Miasta w niezbędną wodę pitną. Woda spiętrzana była na cieku wodnym Czerwony Rów na zaporze zbudowanej w odległości ok. 2 km na południowy zachód od miasta. Tam postawiono groblę tworząc zbiornik wodny Pfeifengrund (Staw Rurowy), z którego woda płynęła drewnianymi rurami do położonego niżej miasta.

Do początku XX w. ulica Sikorskiego była znacznie krótsza, miała zaledwie kilkaset metrów i kończyła się w okolicach obecnego skrzyżowania z ulicami Mielczarskiego i Stefczyka. Znaczne ożywienie dla tego obrzeża miasta przyniosło wybudowanie kolei nadzalewowej (1897–1899), gdyż jedna z jej stacji – Braniewo Brama (Braunsberg Obertor) – umiejscowiona została przy południowym krańcu ówczesnej ulicy. Od tamtego też czasu ulicę przecina linia kolejowa na przejeździe kolejowo-drogowym. Już przed II wojną światową przejazd ten był wyposażony w zapory (szlabany), którymi sterowanie odbywało się z budynku stacji ObertorDie Haffuferbahn von Hans Preuschoff, Ermlandbuch 1983, s. 247.

Kolejne zmiany w rozwoju tej arterii komunikacyjnej przyniosły lata 30. XX w., gdy w 1933 na skutek przejęcia władzy przez narodowych socjalistów (machtergreifung) roku Republika Weimarska przeobraziła się w totalitarne państwo, znane jako III Rzesza. 16 marca 1935 wprowadzono w III Rzeszy obowiązkową służbę wojskową, ale przygotowania do militaryzacji państwa rozpoczęły się znacznie wcześniej. Już od stycznia 1933 władze Okręgu Wojskowego w Królewcu rozpoczęły poufne rozmowy z burmistrzem Braniewa Ludwigiem Kayserem w sprawie rozbudowy fortyfikacji Trójkąta Lidzbarskiego aż do Zalewu Wiślanego i utworzenia w mieście garnizonu wojskowego. W poufne pertraktacje włączona została przełożona generalna Zgromadzenia Sióstr św. Katarzyny Arcadia Schmalenbach, gdyż teren wzdłuż szosy do Lasu Miejskiego (Stadtwald Chaussee), na którym planowano budowę koszar, należał do klasztoruDas erste der tausend Jahre. Erinnerungen von Ludwig Kayser. Erster Bürgermeister von 1929–1935 und letzter demokratischer Bürgermeister der Stadt Braunsberg (Ostpreußen). Po odkupieniu ziemi od zakonu, w 1934 rozpoczęto wznoszenie tajemniczych budynków, które wkrótce okazały się wielkim kompleksem koszarowym. W 1935, po wybudowaniu nowych koszar, Braniewo stało się na powrót dużym garnizonowym miastem. Powiększył się też obszar miasta w kierunku południowym, a wraz z tym wzrosła również znacznie długość ówczesnej Malzstraße.

Ponadto w latach 1937/1938 roku oddano do użytku odcinek autostrady Reichsautobahn Berlin-Królewiec, przebiegający na południe od miasta, i ulica Sikorskiego zyskała znów na znaczeniu, gdyż stanowiła odtąd jeden z łączników miasta z nową autostradą III Rzeszy (podczas gdy wcześnie prowadziła jedynie do pobliskich miejscowości)Na mapie w książce Военная энциклопедия Сытина (1911-1915) skrzyżowanie z dwoma podrzędnymi drogami prowadzącymi do Zawierza (Zagern) oraz do Chruściela ledwo jest uchwytne.

W czerwcu 1997 skrzyżowanie, będące początkiem ul. Sikorskiego, zostało zastąpione rondemBraniewskie rondo. W... „kółko Macieju” [w:] IKAT. Gazeta Braniewska, nr 51 15 grudnia 1997, s. 2. Z inicjatywy Teodory Dębińskiej-Grudzińskiej (1921–2010), żołnierza 2 Korpusu PSZ Armii Andersa, uchwałą Rady Miejskiej w Braniewie z dnia 6 maja 1998 roku rondu zostało nadane imię generała Władysława AndersaUchwała Rady Miejskiej w Braniewie nr LXV/219/98 z dnia 6 maja 1998 r. w sprawie nadania rondu w Braniewie imienia generała Władysława Andersa.

Na początku listopada 2001, z powodu zmniejszenia się natężenia ruchu pociągów Kolei Nadzalewowej, a także szukania oszczędności na kolei, zmieniona została kategoria przejazdu kolejowego na ul. Sikorskiego ze strzeżonego na niestrzeżony. Wiązało się to z likwidacją rogatek (zapór) w tym miejscu, które zastąpił znak B-20 (STOP)Braniewo. Ciężarówka zderzyła się z pociągiem. Przewidzieliśmy ten wypadek [w:] Gazeta Olsztyńska. Dziennik Elbląski, 15 listopada 2001, s. 3.

21 września 2004 miasto nawiedziło trzęsienie ziemiPierwszy wstrząs o sile 4,8 stopnia w skali Richtera o godz. 13.06, drugi o godz. 15.35 był silniejszy – osiągnął 5,2 stopnia w skali Richtera. IKAT. Gazet Braniewska, nr 39 (401), 24–30 września 2004, s. 1, 3. Braniewo było wówczas najbliżej epicentrum (ok. 100 km) położonym po polskiej stronie granicy miastem. Uszkodzeniu i niebezpiecznemu przechyleniu uległ wówczas 25-metrowy ceglany komin przy ulicy Sikorskiego przy budynku byłej mleczarni. Ewakuowanych zostało 5 rodzin z pobliskiego domu przy ul. Sikorskiego, a komin w trybie pilnym rozebrano do ok. 1/4 wysokości i tak prezentuje się współcześnie jako pamiątka tamtego zdarzeniaTwój Filar 4/7/2004 Kwartalnik Pomorskiej Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa Jakie skutki trzęsienia ziemi?, s. 16–18Zbigniew Zembaty, Robert Jankowski, Andrzej Cholewicki, Jarosław Szulc Trzęsienia ziemi w Polsce w 2004 roku, Biblioteka Cyfrowa Politechniki Krakowskiej, s. 120Olsztyn: znowu zadrżało [w:] trybuna Śląska, 24 września 2004, nr 225, s. 8.

Współcześnie ul. Sikorskiego rozpoczyna się od ronda gen. Andersa i prowadzi do granic administracyjnych miasta, stanowiąc najdłuższą arterię komunikacyjną miasta o długości ponad 2,8 km.

Ważniejsze obiekty Liceum Ogólnokształcące im. Feliksa Nowowiejskiego w Braniewie 30-metrowa prostopadłościenna wieża ciśnień ze schroniskiem młodzieżowym (niezachowana) Cmentarz św. Katarzyny w Braniewie 9 Brygada Kawalerii Pancernej

Galeria zdjęć

Zobacz też Ulice i place w Braniewie

Uwagi

Przypisy

Sikorskiego Sikorskiego