HMS Repulse – brytyjski krążownik liniowy, jeden z dwóch okrętów typu Renown, w służbie Royal Navy od 1916 roku.
Brał udział w działaniach obu wojen światowych. Podczas pierwszej uczestniczył w tylko jednym starciu: II bitwie koło Helgolandu 17 listopada 1917 roku. W listopadzie 1918 roku przyjmował płynącą na internowanie niemiecką Hochseeflotte. W okresie międzywojennym, wraz z bliźniaczym „Renownem” był poddawany licznym modyfikacjom, co przyniosło obu okrętom żartobliwe nazwy „Repair” i „Refit” („Naprawa” i „Przeróbka”). Pełnił też funkcje reprezentacyjne, między innymi był jednym z okrętów Special Service Squadron w wokółziemskim rejsie w latach 1923–1924. W czasie wojny domowej w Hiszpanii operował na tamtejszych wodach w ramach patroli nieinterwencji.
Podczas II wojny światowej działał początkowo na wodach europejskich, uczestniczył między innymi w kampanii norweskiej i pościgu za „Bismarckiem”. Pod koniec 1941 roku został wysłany na Daleki Wschód, gdzie wraz z pancernikiem „Prince of Wales” utworzył Force Z, mający w zamyśle powstrzymać japoński ekspansjonizm w rejonie Azji Południowo-Wschodniej. 10 grudnia 1941 roku oba okręty zostały zatopione przez japońskie samoloty bombowo-torpedowe w bitwie pod Kuantanem. Wrak „Repulse” pozostał na dnie Morza Południowochińskiego jako grobowiec 513 marynarzy.
Zamówienie i budowa 26 sierpnia 1914 roku, wkrótce po wybuchu I wojny światowej, wstrzymano budowę dwóch, planowanych jako szósta i siódma jednostka serii, pancerników typu Revenge, dla których zaplanowano nazwy „Renown” i „Repulse”. Pod koniec tegoż roku admirał John Fisher, pełniący wówczas funkcję pierwszego lorda morskiego brytyjskiej Admiralicji, zaproponował użycie zgromadzonych materiałów do konstrukcji dwóch okrętów promowanej przez niego klasy krążowników liniowych. Budowa została zatwierdzona przez rząd 28 grudnia 1914 roku, częściowo pod wrażeniem sukcesu starszych krążowników liniowych w bitwie koło Falklandów, szczegółowe plany opracowano w ciągu następnych tygodni i oficjalnie zatwierdzono 22 kwietnia 1915 roku.
Prace konstrukcyjne nad przyszłym „Repulse” miała prowadzić stocznia Palmers w Greenock, ale nie dysponowała ona pochylnią o wystarczających rozmiarach. W związku z tym kontrakt na budowę przeniesiono do stoczni John Brown & Co. w Clydebank. Stępkę położono uroczyście 25 stycznia 1915 roku, w 74. urodziny Fishera. Prace prowadzono w szybkim tempie, co doprowadziło do wodowania jednostki już 8 stycznia 1916 roku. Nazwa „Repulse” została użyta po raz jedenasty w historii Royal Navy. Łacińskie motto jednostki brzmiało „Qui Tangit Frangitur” („Kto mnie ruszy, będzie zniszczony”).
Po zakończeniu prac wykończeniowych, 15 sierpnia 1916 roku rozpoczęto . 18 sierpnia przeprowadzono próbne strzelania z dział wszystkich kalibrów i tę datę uznaje się za dzień przyjęcia okrętu do służby. Po krótkim dokowaniu w Portsmouth rozpoczęto szkolenie załogi, w trakcie którego przeprowadzono dodatkowe próby prędkości. „Repulse” dołączył do Grand Fleet 21 września 1916 roku, stając się okrętem flagowym 1. Eskadry Krążowników Liniowych (1st Battlecruiser Squadron). Koszt budowy okrętu wyniósł 2 627 401 ówczesnych funtów.
Opis konstrukcji thumb|Rzut boczny „Repulse” według stanu na 1919 r.
Długość całkowita „Repulse” wynosiła 242,23 m (między pionami 228,77 m, na konstrukcyjnej linii wodnej 240 m), szerokość maksymalna 27,39 m, zaś projektowane zanurzenie przy wyporności konstrukcyjnej 26 500 ton angielskich (ts) od 7,63 m na dziobie do 7,93 m na rufie (rzeczywiste wahało się w granicach 7,8 – 8,2 m przy faktycznej wyporności konstrukcyjnej 26 584 ts). Według projektu wyporność pełna miała wynieść 30 100 ts, w rzeczywistości po wejściu do służby osiągnęła 31 592 ts. Kadłub, wykonany ze stali o podwyższonej wytrzymałości na rozciąganie (High Tensile – HT) miał konstrukcję nitowaną, opartą na wzdłużno-poprzecznym układzie wiązań, był podzielony na 18 przedziałów wodoszczelnych i miał podwójne dno na prawie całej długości. Pokład zewnętrzny nie otrzymał deskowania, jedynie ryflowanie powierzchni w ciągach komunikacyjnych dla zapobieżenia poślizgom.
Napęd okrętu stanowiły cztery (dwa zdwojone) zespoły turbin parowych Brown-Curtis, każdy składający się z turbiny wysokiego i niskiego ciśnienia. Były one rozmieszczone w dwóch przedziałach maszynowni, położonych obok siebie na śródokręciu i przedzielonych wzdłużną grodzią wodoszczelną. Każdy z zespołów poruszał bezpośrednio (bez przekładni redukcyjnych) wał napędowy z trójłopatowymi śrubami średnicy 4,12 m. Łączna moc układu na wałach wynosiła 112 000 shp przy 275 obrotach na minutę (do 120 000 shp z przeforsowaniem), co według projektu miało zapewnić prędkość maksymalną 31,5 węzła. Na próbach prędkości, przeprowadzonych 15 sierpnia 1916 roku na mili pomiarowej Arran, „Repulse” osiągnął 31,73 węzła przy mocy 118 913 shp, 275 obrotach na minutę i zmierzonej wyporności 29 900 ts. Parę do turbin dostarczały 42 opalane wyłącznie paliwem płynnym kotły wodnorurkowe typu Babcock & Wilcox, z opłomkami o dużej średnicy, o ciśnieniu roboczym 16,5 at i maksymalnym 20 at, umieszczone w sześciu kotłowniach. Instalacja elektryczna o napięciu 220 V była zasilana przez cztery generatory o łącznej mocy 750 kW. Okręt miał pojedynczy ster płytowy. Maksymalny zapas paliwa, 4000 ts, pozwalał uzyskać zasięg 3650 mil morskich przy prędkości ekonomicznej 10 węzłów.
thumb|left|„Repulse” (na pierwszym planie) i „Renown” podczas strzelania z dział artylerii głównej w trakcie manewrów w latach 20. Zdjęcie wykonano z pokładu krążownika liniowego „Hood” Głównym uzbrojeniem artyleryjskim krążownika było sześć dział BL 15 inch Mk I kalibru 381 mm (15 cali) o długości lufy 42 kalibry, rozmieszczonych w trzech dwudziałowych wieżach, dwóch Mk I i jednej Mk I* (według niektórych źródeł były to trzy wieże Mk I*), dwóch na dziobie, w superpozycji, trzeciej na rufie. Były to najbardziej rozpowszechnione i uważane za najlepsze ciężkie działa Royal Navy. Mogły wystrzeliwać pociski przeciwpancerne lub burzące o masie 879 kg na maksymalną odległość 24 370 m z prędkością wylotową 749 m/s przy maksymalnym kącie podniesienia 20° i szybkostrzelności do 2 strzałów na minutę z każdej lufy. Do kierowania ich ogniem służyły dwa dalocelowniki, na szczycie głównego stanowiska dowodzenia oraz na platformie na przednim maszcie. Każda z wież miała także własny integralny dalmierz o bazie 30 lub 15 stóp (9,14 lub 4,57 m). Artylerię średniego kalibru, przeznaczoną do zwalczania torpedowców i niszczycieli, tworzyło 17 dział BL 4 inch Mk IX kal. 102 mm (4 cale), na pięciu potrójnych podstawach Mk I z osłonami przeciwodłamkowymi oraz dwóch pojedynczych łożach P Mk XII. Pocisk do nich miał masę 14,06 kg i był wystrzeliwany z prędkością początkową 805 m/s na maksymalną odległość 12 660 m przy kącie podniesienia 30°. Potrójne podstawy były zainstalowane po bokach dziobowej nadbudówki oraz w osi symetrii okrętu: pomiędzy tylnym kominem a masztem głównym i w superpozycji na dwóch pokładach rufowej nadbudówki. Działa pojedyncze umieszczono po bokach drugiej wieży artyleryjskiej głównego kalibru („B”). Pierwotne uzbrojenie przeciwlotnicze okrętu składało się z dwóch dział QF 3 inch 20 cwt Mk I kal. 76 mm (3 cale) na podstawach HA Mk II, na pokładzie po bokach tylnego komina. Przy szybkostrzelności do 20 strzałów na minutę mogły one wystrzeliwać pocisk o masie 7,94 kg z prędkością początkową 617 m/s, maksymalna donośność w poziomie wynosiła 11 810 m, zaś pułap 7770 m. Ponadto w chwili wejścia do linii okręt dysponował dwoma podwodnymi wyrzutniami torpedowymi kal. 533 mm z zapasem dziesięciu torped Mk II, miał też cztery 3-funtowe działa salutacyjne oraz pięć karabinów maszynowych Maxim kal. 7,62 mm.
Pierwotne opancerzenie okrętu stanowił pas burtowy na linii wodnej na śródokręciu grubości 152 mm (6 cali), o długości 140,91 m i wysokości 2,74 m, rozciągający się pomiędzy osiami pierwszej i trzeciej wieży artyleryjskiej. Poza tym obszarem jego grubość zmniejszała się: w kierunku dziobu do 102 mm, rufy do 76 mm. Chroniony obszar zamknięty był poprzecznymi grodziami pancernymi: dziobową o grubości 102 mm i rufową 76 mm. Za pasem burtowym znajdowały się skosy pancerza o grubości 51 mm, zaś burta powyżej niego była pokryta płytami pancernymi grubości 38 mm. Opancerzenie poziome stanowiły dwa pokłady: główny grubości do 76 mm oraz dolny do 64 mm. Bojowe stanowisko dowodzenia miało pancerz grubości do 254 mm. Wieże artyleryjskie miały ściany czołowe 229 mm, tylne 279 mm, boczne 178 do 229 mm, dach 108 mm, zaś ich barbety grubość do 178 mm. Ochronę części podwodnej zapewniały integralne bąble przeciwtorpedowe. Całość płyt pancernych wykonana była ze stali Kruppa: pionowe KC (Krupp Cemented – utwardzanej powierzchniowo) i KNC (Krupp Non-Cemented), poziome ze stali HT.
W chwili wejścia do służby załoga liczyła 1181 oficerów, podoficerów i marynarzy. W czasie jej trwania, wraz z kolejnymi modyfikacjami, zmieniała się, a w momencie zatonięcia okrętu wynosiła 1309 osób.
Modernizacje thumb|„Repulse” w czasie wokółziemskiego rejsu lat 1923–1924. Widoczne platformy startowe na wieżach artyleryjskich i powiększony pas pancerza burtowego W ciągu swej długiej służby „Repulse”, podobnie jak „Renown”, był wielokrotnie modernizowany, wykorzystywano go również do testowania różnych nowinek technicznych. W związku z tym bliźniacze jednostki zyskały wśród marynarzy żartobliwe nazwy „Repair” i „Refit” („Naprawa” i „Przeróbka”)Leszek A. Wieliczko: Bohaterowie Kuantanu. Część I.. Już w 1916 roku podwyższono przedni komin, aby zmniejszyć zadymianie pomostu bojowego. Opierając się na doświadczeniach bitwy jutlandzkiej, w której Royal Navy straciła w wyniku eksplozji trzy krążowniki liniowe, opracowano projekt wzmocnienia opancerzenia pozostałych jednostek tej klasy. Prace stoczniowe na „Repulse” przeprowadzono na przełomie lat 1916–1917, powiększając grubość pancerza w najbardziej newralgicznych punktach: rejonie komór amunicyjnych i maszyny sterowej. W drugiej połowie 1917 roku na drugiej wieży okrętu zainstalowano, po raz pierwszy na tak dużej jednostce Royal Navy, platformę startową dla samolotu. Pierwszy start myśliwca Sopwith Pup, pilotowanego przez majora Fredericka J. Rutlanda, odbył się 1 października 1917 roku, w pobliżu wysepki w estuarium Firth of Forth. Później wyposażenie lotnicze uzupełniono o drugą platformę, na rufowej wieży artyleryjskiej oraz cztery samoloty: dwa myśliwskie i dwa rozpoznawcze. Te ostatnie, dwumiejscowe, wymagały do startu powiększonej platformy. Pierwsze próby startu z „Repulse”, przeprowadzone w kwietniu 1918 roku, okazały się nieudane, lecz później, po dopracowaniu platformy na wieżach „Australii”, zainstalowano taką samą również na „Repulse”.
Od grudnia 1918 do stycznia 1921 roku na okręcie przeprowadzono prace stoczniowe, mające ponownie wzmocnić ochronę pancerną kadłuba. W ich trakcie zainstalowano w miejscu dotychczasowego pasa pancernego grubszy (do 229 mm), zdjęty z przebudowywanego na lotniskowiec nieukończonego ex-chilijskiego pancernika „Almirante Cochrane”. Zdemontowany pancerz 152 mm przeniesiono wyżej na burtę, w wyniku czego zaślepiono dolny rząd iluminatorów na śródokręciu, co odtąd odróżniało „Repulse” od bliźniaczego „Renowna”. Powiększono również bąble przeciwtorpedowe, co zwiększyło szerokość okrętu do 30,81 m. Zdemontowano podwodne wyrzutnie torpedowe, instalując w zamian cztery stałe zdwojone zespoły wyrzutni nawodnych, po dwa na burtę pod pokładem śródokręcia. Według niektórych źródeł oba pojedyncze działa kal. 102 mm wymieniono na 3-calowe armaty przeciwlotnicze. W tym samym czasie odeskowano pokład. Koszt modernizacji przekroczył 800 000 funtów.