thumb|upright|Siedziba CCTV (Dzielnica Chaoyang) mały Pekin (; ) – stolica Chińskiej Republiki Ludowej oraz jedno z czterech miast wydzielonych, podlegające bezpośrednio władzom kraju. Od północy, zachodu i południa graniczy z prowincją Hebei, a od wschodu z miastem wydzielonym Tiencin.
Pekin jest drugim, po Szanghaju, miastem Chińskiej Republiki Ludowej pod względem liczby ludności. Miasto wydzielone o powierzchni 16 406 km² liczyło w 2020 roku ok. 21,8 mln mieszkańców.
Miasto pełni funkcję największego ośrodka politycznego, oświatowego i kulturalnego kraju. Wielki ośrodek gospodarczy z rozwiniętym przemysłem maszynowym, samochodowym, taboru kolejowego, elektronicznym, chemicznym, rafineryjnym, spożywczym, włókienniczym. Krzyżują się tu ważne linie kolejowe i drogi samochodowe. W mieście znajduje się ambasada RP.
Nazwa Nazwa Běijīng znaczy dosłownie „Północna Stolica”. Stolice państw Azji Wschodniej często mają w swojej nazwie wyraz stolica. Przykładami mogą być: Nankin, dawna stolica Chin (znaczy Południowa Stolica), Tokio w Japonii oraz Tonkin (obecnie Hanoi) w Wietnamie (obydwie nazwy miast znaczą Wschodnia Stolica). Również dawna stolica Japonii, Kioto po przetłumaczeniu daje nazwę Stolica.
Nazwa Pekinu była wiele razy zmieniana. Między 1928 a 1949 rokiem miasto nazywało się Beiping (), co oznaczało Północny Pokój.
Yanjing () to nieoficjalna nazwa miasta, używana podczas panowania dynastii Zhou. Obecnie tę nazwę nosi miejscowe piwo. Marco Polo w swoich relacjach nazwał Pekin z mongolska Cambaluc ().
Geografia i klimat Ukształtowanie powierzchni Wzgórza dominują w północnej, północno-zachodniej i zachodniej części aglomeracji. Na północ od miasta ciągnie się pasmo Yan Shan, oddzielające Nizinę Chińską od południowej Mandżurii i Wyżyny Mongolskiej. Przez góry przechodzi kilka ważnych przełęczy: na płn.-zach. od Pekinu – Juyong (zob. Badaling), na płn.-wsch. – Gubei, i na wschód, nad morzem – Shanhai; szlaki z nich prowadzące zbiegają się w mieście, stanowiącym strategiczne skrzyżowanie dróg.
Zachodnią część miasta zajmują góry Jundu; wspólnie z Yan Shan tworzą półksiężyc, otwarty na południe i południowy wschód, na Nizinę Chińską, i w tej „zatoce” (zwanej przez geologów „Zatoką Pekinu”) usytuowane jest miasto. Leży ono u północnego wierzchołka ogromnego trójkąta Niziny Chińskiej, którego wschodnią krawędź wyznacza brzeg morski, zachodnią – góry Taihang Shan, a południowa jest otwarta na dolinę Huang He.
Przez centrum miasta nie przepływa żadna duża rzeka, leży ono pomiędzy Yongding He i Chaobai He. Yongding płynie z gór Shaanxi, przez południowo-zachodnie przedmieścia (pod mostem Marco Polo) i dalej na południe, koło Tiencinu łącząc się z Wielkim Kanałem (który łączył stolicę z miastem Hangzhou). Chaobai wypływa ze zbiornika Miyun, w którym łączą się rzeki Chao i Bai, a który jest głównym źródłem słodkiej wody dla miasta, i płynie północno-wschodnim skrajem miasta.
Podaje się następujące współrzędne Pekinu: 39°54′20″ szerokości geograficznej północnej i 116°23′29″ długości geograficznej wschodniej. Miasto jest jednak bardzo rozległe. Kolejne etapy rozszerzania się stolicy wyznaczają obwodnice, zwane ring roads. Plac Tian’anmen przylega od południa do Zakazanego Miasta. Na zachód od placu znajduje się kompleks rządowy Zhongnanhai, gdzie mieszkają najwyżsi przedstawiciele władz państwowych. Przez środkową część miasta, ze wschodu na zachód, biegnie ulica Chang’an.
Klimat Klimat metropolii jest kontynentalny typu monsunowego, nieco cieplejszy w zimie niż innych obszarów Chin położonych na tej samej szerokości geograficznej, ze względu na góry, które osłaniają miasto od północy od zimnych mas powietrza. Średnia temperatura roczna wynosi 13 °C. Pekińska zima jest długa i zaczyna się z końcem października, a kończy w marcu; w tym okresie dominują zimne masy kontynentalnego powietrza z północy. Przez około pięć miesięcy średnia temperatura miesięczna spada poniżej 10 °C, a przymrozki występują przez 132 dni w roku. Średnia miesięczna najzimniejszego miesiąca (stycznia) to –4 °C. Po krótkiej, wietrznej wiośnie następuje gorące, wilgotne lato (najgorętszy miesiąc to lipiec, średnia miesięczna 26 °C). Jesień jest krótka, ale przyjemna i słoneczna. Większość opadów spada w lecie: o ile roczna średnia to 635 mm, to średnia lipca – 230 mm. Dni deszczowych jest 80 w roku, a średnia wilgotność powietrza wynosi 57%. Charakterystyczne dla Pekinu są bardzo znaczne różnice opadów z roku na rok, i okresowe burze pyłowe nadciągające znad Mongolii Wewnętrznej w kwietniu i maju.
Mieszkańcy Pekinu cierpią z powodu dużego zanieczyszczenia powietrza, które szczególnie latem powoduje powstawanie smogu. Zanieczyszczenia te są skutkiem dużej koncentracji przemysłu i transportu. Plagą metropolii stał się piasek, nawiewany z pustynnych rejonów północnej i północno-zachodniej części ChRL. Jednak w ostatnich dwóch dekadach poczyniono pewne postępy w celu zmniejszenia zanieczyszczenia.
Historia thumb|upright|Most Marco Polo (wygląd pierwotny)
Wczesna historia Pierwsze ślady człowieka w rejonie dzisiejszego miasta związane są z zespołem jaskiń Zhoukoudian, gdzie znaleziono szczątki człowieka pekińskiego, liczące około 550 tysięcy lat. Historia samego miasta jest bardzo długa i sięga I tysiąclecia p.n.e., kiedy za czasów panowania dynastii Zhou odnotowuje się istnienie miasta Ji na terenie dzisiejszego Pekinu, które w okresie walczących królestw zostało stolicą państwa Yan. Na początku IV wieku powstały pierwsze zabudowania Świątyni Tanzhe, która obecnie jest najstarszym sakralnym obiektem w Pekinie. Na początku VII wieku za czasów panowania dynastii Sui rozpoczęto właściwe prace na Wielkim Kanale. W czasach dynastii Tang miasto, wówczas nazwane Youzhou, zostało podzielone na 28 otoczonych murem dzielnic mieszkalnych strzeżonych przez wartowników, w nocy zaś obowiązywała godzina policyjna. W trakcie następnych wieków miasto podupadło, zaś liczni poeci pisali poematy na temat upadającego miasta. Aż do czasów panowania dynastii Liao Pekin miał znaczenie strategiczne jako twierdza. W IX wieku miasto zostało jedną ze stolic państwa Kitanów pod nazwą Nanjing (południowa stolica). Z tego okresu pochodzi meczet Niujie, najstarsza świątynia muzułmańska w stolicy. W 1153 roku cesarz z dynastii Jin przeniósł stolicę państwa Jin do dzisiejszego Pekinu i zmienił nazwę na Zhongdu (centralna stolica). Po raz pierwszy w swojej historii Pekin stał się polityczną stolicą wielkiej dynastii. Miasto zostało otoczone murami, do którego można było dostać się przez 13 bram, zaś pozostałości z tego okresu można obecnie obejrzeć w Muzeum murów miejskich Liao i Jin. Prawdopodobnie z okresu panowania tej dynastii pochodzi zespół jezior Shichahai. Pod koniec XII wieku ukończono Most Marco Polo. 31 maja 1215 roku siły zbrojne Mongołów pod wodzą Czyngis-chana zniszczyły miasto urządzając krwawą rzeź jego mieszkańców. W 1267 roku wnuk Czyngis-chana, Kubilaj odbudował miasto, które stało się stolicą jego imperium. Nadał mu nazwę Dadu (大都), co oznacza Wielka Stolica. Kubilaj wolał umieścić swoją stolicę w Pekinie, niż w środkowej części Chin, ponieważ miasto było ośrodkiem handlowym. Kubilaj chciał także, aby jego imperium przypominało Chiny. Był to prawdziwy początek współczesnej roli miasta, które z uwagi na awans na polityczne centrum całego kraju, zostało drastycznie przebudowane i odbudowane. Marco Polo podczas swoich podróży nazwał miasto Cambaluc (spolszczenia: Chanbałyk, Kanbałyk). Dadu była położona w dzisiejszej północnej części miasta, gdzie do dziś zachowały się fragmenty murów miejskich i wież strażniczych. Nowo odbudowane Dadu było prostokątnym miastem o obwodzie ponad 30 kilometrów, z regularnym układem na wzór szachownicy. Szersze ulice były szerokie na 24 kroki, zaś wąskie uliczki miały połowę tej szerokości. Z tego okresu pochodzą m.in. Wieża Dzwonu, Wieża Bębna i Akademia Cesarska.
XV – XIX wiek thumb|Mapa Pekinu w czasach dynastii Ming i Qing
W początkowym okresie dynastii Ming, stolica znajdowała się w Nankinie, a Pekin nosił nazwę Beiping (北平, Północny Pokój). W 1403 r. cesarz Yongle przeniósł stolicę na północ i zmienił nazwę miasta na Beijing co oznacza Północna Stolica. Za czasów panowania cesarza Yongle znacznie rozbudowano miasto. W latach 1406–1420 ukończono kompleks pałacowy Zakazane Miasto i kompleks sakralny Świątynia Nieba. W 1417 roku powstały Plac Niebiańskiego Spokoju i Brama Niebiańskiego Spokoju. Mury miejskie ukończono w 1419 roku, zaś w 1421 roku Bramę na Wprost Słońca. Wewnętrzny mur miejski otaczał tzw. wewnętrzne miasto (tj. obszar wokół Zakazanego Miasta), na którym były skupione instytucje usługujące cesarzowi m.in. centralne biura rządowe i różne departamenty zajmujące się imperialnymi potrzebami, takie jak magazyn ryżu i soli. Wewnętrzny mur miejski w momencie wybudowania miał 24 km długości i 20 m grubości oraz 15 m wysokości. Mur zewnętrzny, który dobudowano do południowych krańców murów wewnętrznych, ukończono w połowie XVI wieku za czasów panowania cesarza Jiajing. Łączna długość zewnętrznych fortyfikacji wyniosła 60 km. Zewnętrzne mury miejskie miały 7 bram, zaś wewnętrzne 9. Miasto posiadało trzy fosy: istniejącą do dzisiaj pałacową (wokół Zakazanego Miasta), cesarską (wzdłuż wewnętrznych murów miejskich) oraz południową (wokół murów zewnętrznych). 7 sierpnia 1461 roku doszło w mieście do rebelii Cao Qina. Przez obszar obecnych północnych dzielnic Pekinu, przechodzi wybudowany w okresie dynastii Ming system fortyfikacji wchodzący w skład Wielkiego Muru Chińskiego. W latach 1638–1640 wzniesiono twierdzę Wanping. Za czasów panowania dynastii Qing miasto zachowało swój kształt w obrębie murów, jednakże w XVII-XVIII wieku na północny zachód od centrum wybudowano kompleks parkowo-pałacowy Yuanmingyuan, Rezydencję księcia Gonga oraz Pałac Letni przy jeziorze Kunming. Podczas II wojny opiumiowej połączone wojska brytyjsko-francuskie zdobyły Pekin i doszczętnie zniszczyły Stary Pałac Letni. Obecny Uniwersytet Pekiński został założony w 1898 roku pod nazwą Cesarski Uniwersytet w Pekinie. W 1899 roku została uruchomiona pierwsza w mieście linia tramwajowa o długości 7,5 km spod bramy Yongdingmen do Majiapu w dystrykcie Fengtai. Jednakże w roku następnym została zniszczona podczas Powstania Boxerów. Podczas powstania w 1900 roku oraz w trakcie walk i w czasie okupacji, miasto doznało wielu zniszczeń.
XX wiek thumb|Widok na mury miejskie, bramę Chongwen i tzw. miasto zewnętrzne w 1906 r. thumb|Mauzoleum Mao Zedonga