Z 5 Express – samochód osobowy klasy średniej produkowany przez czechosłowackie przedsiębiorstwo Zbrojovka Brno w latach 1935–1937. Wyposażony był w silnik dwusuwowy o pojemności 1,5 l, napędzający przednie koła. Łącznie wyprodukowano 375 samochodów.
Historia i opis modelu Od 1933 roku czechosłowackie przedsiębiorstwo zbrojeniowe i przemysłu maszynowego Zbrojovka Brno produkowało samochód klasy niższej średniej Z 4, cechujący się silnikiem dwusuwowym o pojemności jednego litra, napędzającym przednie koła. W połowie lat 30. Zbrojovka zdecydowała poszerzyć swoją ofertę i oprócz małego modelu Z 6 Hurvinek wprowadziła na rynek samochód średniej klasy. Model Z 5, nazwany Express, zadebiutował na salonie samochodowym w Pradze w październiku 1935 roku. Producent tradycyjnie zastosował w nim silnik dwusuwowy, lecz liczbę cylindrów zwiększono do czterech, przez co był to pierwszy czechosłowacki seryjny samochód z dwusuwowym silnikiem w takim układzie. Hasłem reklamowym było: („ekspres naszych szos”). Pierwsze samochody seryjne były wyprodukowane wiosną 1936 roku.
thumb|left|Sylwetka Z 5 thumb|left|Z 5 sedan od tyłu thumb|left|Z 5 roadster od tyłu Konstrukcja samochodu była podobna do Z 4: oparta na ramie, z niezależnym zawieszeniem kół resorowanych poprzecznymi resorami piórowymi, z silnikiem chłodzonym cieczą umieszczonym z przodu. Rozstaw osi wynosił 2875 mm, a rozstaw kół 1150 mm z przodu i 1190 mm z tyłu. Silnik był dwusuwowy, czterocylindrowy, o pojemności 1470 cm³ (średnica cylindra/skok tłoka: 72×90 mm, jak w Z 6). Rozwijał moc 40 KM (30 kW) przy 3200 obr./min. Skrzynia biegów była trzybiegowa mechaniczna, umieszczona przed silnikiem. Z uwagi na większą moc silnika na wszystkich kołach zastosowano hydrauliczne hamulce bębnowe ATE Lockheed zamiast mechanicznych. Opony miały rozmiar 5,25–16. Zastosowano w samochodzie układ centralnego smarowania podwozia. Prędkość maksymalna wynosiła 120 km/h, a średnie zużycie paliwa 11–13 l/100 km.
Samochód dostępny był od początku jako dwudrzwiowy czteromiejscowy sedan oraz kabriolet, o nowoczesnym nadwoziu odpowiadającym opływowej modzie drugiej połowy lat 30. Konstrukcja nadwozia była mieszana, z drewnianą ramą i panelami z blachy stalowej. W 1936 roku doszedł dwumiejscowy sportowy roadster. Sedan kosztował 37 500 koron, kabriolet od 46 000 koron (równowartość ok. 8–10 tys. zł)Przelicznik z 1935 na złote według – cena orientacyjna na rynku lokalnym, nie uwzględnia ceł i podatków., a roadster był jeszcze droższy. Oprócz nadwozi seryjnych, samochody były indywidualnie karosowane ekskluzywnymi nadwoziami na zamówienie, zwłaszcza otwartymi sportowymi, m.in. przez warsztat Zbrojovki w Pradze, warsztat Plachý w Brnie lub firmę Sodomka. W warsztacie Plachý powstał między innymi kabriolet Z 5 podarowany w listopadzie 1936 roku następcy tronu Rumunii Michałowi. Czterodrzwiowy wydłużony sedan pozostał prototypem z uwagi na zakończenie produkcji.
15 października 1936 roku, z uwagi na pogorszenie się sytuacji międzynarodowej związane ze zbrojeniami Niemiec, rząd czechosłowacki zdecydował o zakończeniu produkcji samochodów w Zbrojovce Brno z powodu potrzeby skupienia się zakładów na zwiększonych zamówieniach zbrojeniowych. Wyprodukowane samochody Z 6 były sprzedawane jeszcze do 1938 roku, a od wiosny 1937 roku były także montowane w niewielkiej liczbie z pozostałych części w warsztacie Zbrojovki w centrum wystawowym w Brnie. Wyprodukowano ogółem 357 samochodów Z 5Według wyprodukowano 350.
Uwagi
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Samochody przednionapędowe Kategoria:Samochody Zbrojovka Kategoria:Samochody z lat 30. Kategoria:Sedany