Fiorella Mannoia (ur. 4 kwietnia 1954 w Rzymie) – włoska piosenkarka i autorka tekstów, uznawana za jedną z najważniejszych wokalistek włoskiej muzyki popularnej. Karierę muzyczną rozpoczęła w 1968 roku, zyskując rozgłos w latach 80. XX wieku. Jest wielokrotną laureatką nagrody Targa Tenco – najbardziej prestiżowego wyróżnienia we włoskiej muzyce autorskiej.
Życiorys Dzieciństwo i kariera filmowa Fiorella Mannoia urodziła się w Rzymie jako córka włoskiego kaskadera filmowego Luigiego Mannoi. Jej ojciec pochodził z Sycylii, a matka z regionu Marche. Podobnie jak jej rodzeństwo – brat Maurizio i siostra Patrizia – od dzieciństwa pracowała w przemyśle filmowym jako kaskaderka, kontynuując rodzinną tradycję.
Debiutowała w kinematografii w wieku 13 lat, występując w roli dublerki w filmie Non cantare, spara! (1968). Przez lata była stałą dublerką znanych aktorek, w tym Moniki Vitti w filmach takich jak Amore mio aiutami oraz Candice Bergen w filmie The Hunting Party. W latach 70. pojawiła się również w kilku włoskich westernach, w tym w Un colt in mano al diavolo (1972), E il terzo giorno arrivò il corvo (1973) i Sei bounty killers per una strage (1973).
Debiut muzyczny Debiut muzyczny Mannoi nastąpił w 1968 roku podczas Festiwalu w Castrocaro, gdzie wykonała utwór „Un bambino sul leone” autorstwa Adriano Celentano. Dzięki temu zdobyła kontrakt płytowy z wytwórnią Carisch, dla której nagrała swój pierwszy singel „Ho saputo che partivi” z piosenką „Le ciliegie” na stronie B. W tym samym roku wzięła udział w festiwalu Un disco per l'estate, emitowanym przez RAI, wykonując „Gente qua, gente là”. W 1972 roku wydała swój debiutancki album Mannoia Foresi & co. dla wytwórni RCA Italiana.
Przełomem w karierze artystki był rok 1980, kiedy nagrała z Pierangelem Bertolim duet „Pescatore”. Utwór ten przyniósł jej rozpoznawalność i otworzył drogę do dalszych sukcesów.
Przełom w karierze: lata 80. W latach 80. Mannoia czterokrotnie uczestniczyła w Festiwalu Piosenki Włoskiej w San Remo. Jej pierwsze festiwalowe utwory, „Caffè nero bollente” (1981) i „Come si cambia” (1984), zajęły odpowiednio 11. i 14. miejsce. Kluczowe dla jej sukcesu okazały się jednak kolejne dwa udziały: w 1987 roku z piosenką „Quello che le donne non dicono”, napisaną specjalnie dla niej przez Enrica Ruggeriego, oraz w 1988 roku z utworem „Le notti di maggio” autorstwa Ivano Fossatiego. Oba utwory zdobyły prestiżową Nagrodę Krytyków.
W 1988 roku wydała album Canzoni per parlare, zawierający kompozycje czołowych włoskich autorów piosenek, w tym Fossatiego, Ruggeriego, Rona i Riccardo Cocciante. Od tego momentu rozpoczęła się stała współpraca z producentem i gitarzystą Piero Fabrizim, który współpracował z nią przy większości jej albumów.
Lata 90. i sukces międzynarodowy W latach 90. Mannoia umocniła swoją pozycję jako jedna z najważniejszych wokalistek włoskiej muzyki. W 1989 roku wydała album Di terra e di vento, zawierający włoskojęzyczną wersję utworu „O Que Será” brazylijskiego kompozytora Chico Buarque, którą wykonała w duecie z Ivano Fossatim. W 1992 roku ukazał się album I treni a vapore, zawierający m.in. piosenkę „Il cielo d'Irlanda” Massima Buboli, która stała się jedną z najbardziej znanych piosenek artystki.
W 1994 roku na albumie Gente comune wykonała utwór „Il culo del mondo” w duecie z brazylijskim piosenkarzem Caetano Veloso.
Status jednej z czołowych interpretatorek włoskiej muzyki ugruntowała w 1999 roku pierwszym albumem koncertowym Certe piccole voci, który zdobył status podwójnej platyny ze sprzedażą ponad 200 tysięcy kopii. Album zawierał popularne wykonanie piosenki „Sally” Vasco Rossi.
Dalsza kariera i działalność w XXI wieku W 2000 roku Mannoia została zaproszona jako gospodyni (Super Host) jubileuszowej, 50. edycji festiwalu w San Remo.
Sukces komercyjny i artystyczny powtórzyła w 2001 roku albumem Fragile oraz w 2002 roku podwójnym albumem koncertowym In tour, zarejestrowanym wspólnie z Francesco De Gregori, Pino Daniele i Ronem.
W 2005 roku została odznaczona tytułem Ufficiale dell'Ordine al Merito della Repubblica Italiana (Oficer Orderu Zasługi Republiki Włoskiej) przez prezydenta Carlo Azeglio Ciampi.
W 2006 roku wydała tematyczny album Onda tropicale, całkowicie poświęcony muzyce brazylijskiej, na którym nagrała duety z artystami takimi jak Chico Buarque, Caetano Veloso, Gilberto Gil, Milton Nascimento i Djavanem. Album zawierał sześć piosenek przetłumaczonych na włoski (przez Piero Fabriziego) i pięć w oryginalnym języku portugalskim.
W 2009 roku wydała wspólnie z Noemi singel „L'amore si odia”, który osiągnął 300 tysięcy pobrań.
W 2017 roku powróciła na festiwal w San Remo – już piąty raz w karierze – z utworem „Che sia benedetta”, zajmując drugie miejsce w konkursie. Według źródeł prasowych, był to powrót artystki trzydzieści pięć lat po jej pierwszym udziale z piosenką „Caffè nero bollente”.
W 2021 roku prowadziła program specjalny „La musica che gira intorno” (Muzyka wszędzie wokół), emitowany w dwóch odcinkach w styczniu na RAI 1. W latach 2021–2022 prowadziła na antenie RAI 3 program telewizyjny „La versione di Fiorella”, inspirowany historycznym programem RAI 1 „Almanacco del giorno dopo”.
W 2024 roku powróciła na scenę festiwalu w San Remo z piosenką „Mariposa”, zajmując 15. miejsce. Utwór stanowił hymn o prawach kobiet i przeciwko przemocy wobec kobiet, zdobywając Nagrodę Sergio Bardottiego za najlepszy tekst. Piosenka została następnie umieszczona na albumie Disobbedire, wydanym w listopadzie 2024.
Życie prywatne Od 2006 roku Mannoia jest w związku z muzykiem i producentem Carlo Di Francesco, który jest od niej młodszy o 26 lat. Pobrali się 22 lutego 2021 roku w ceremonii cywilnej.
Mannoia jest bezdzietna. Wielokrotnie zabierała głos w sprawie macierzyństwa, podkreślając, że brak potomstwa nie umniejsza wartości kobiety.
Działalność społeczna Mannoia aktywnie angażuje się w kwestie społeczne. W 2020 roku była jedną z sygnatariuszek wspólnego apelu włoskich artystów do parlamentu o wsparcie dla branży muzycznej dotkniętej pandemią COVID-19.
Wspiera fundację Una Nessuna Centomila, organizację zajmującą się prawami kobiet i przemocą wobec kobiet. Mannoia aktywnie wspiera organizację humanitarną Emergency, skupiającą się na udzielaniu pomocy medycznej ofiarom wojen i nędzy, oraz Fundację Veronesi w walce z rakiem.
Nagrody i wyróżnienia W trakcie swojej kariery Fiorella Mannoia wygrała Targę Tenco pięć razy jako najlepsza wokalistka. W 2021 roku otrzymała specjalne wyróżnienie Premio Tenco za całokształt twórczości, za długoletnią karierę artystyczną i zaangażowanie społeczne.
Pełna lista nagród:
1987 – festiwal w San Remo: Nagroda Krytyków za „Quello che le donne non dicono” 1988 – festiwal w San Remo: Nagroda Krytyków za „Le notti di maggio” 1988 – Targa Tenco: najlepsza wokalistka za album Canzoni per parlare 1990 – Targa Tenco: najlepsza wokalistka za album Di terra e di vento 1995 – Targa Tenco: najlepsza wokalistka za album Gente comune 1999 – Targa Tenco: najlepsza wokalistka za album Certe piccole voci 2004 – Targa Tenco: najlepsza wokalistka za album Concerti 2005 – Order Zasługi Republiki Włoskiej: Ufficiale dell'Ordine al Merito della Repubblica Italiana, nadany przez prezydenta Carlo Azeglio Ciampiego 2006 – Oscar Kapitoliński (Prize Simpatia/Oscar Capitolino) za solidarność 2021 – Premio Tenco (nagroda za całą karierę) 2024 – festiwal w San Remo: Nagroda Sergio Bardottiego za najlepszy tekst za „Mariposa”
Dyskografia Albumy studyjne Rok Tytuł Wytwórnia 1972 Mannoia Foresi & co. RCA Italiana 1982 Fiorella Mannoia CGD 1985 Momento delicato Ariston 1986 Fiorella Mannoia Ariston 1988 Canzoni per parlare DDD 1989 Di terra e di vento Epic 1992 I treni a vapore Sony 1994 Gente comune Sony 1997 Belle speranze Sony 2001 Fragile Sony 2006 Onda tropicale Sony 2008 Il movimento del dare Sony 2009 Ho imparato a sognare Sony 2019 Personale Sony 2020 Padroni di niente Sony 2024 Disobbedire Columbia
Filmografia Rok Tytuł Rola 1972 Il magnifico west Mary 1972 La chiamavano Verità Kelnerka 1973 Un colt in mano al diavolo Grace Scott 1973 E il terzo giorno arrivò il corvo Sally Kennedy 1973 Sei bounty killers per una strage Rossella 2003 Prima dammi un bacio Irene 2016 7 minuti Ornella
Przypisy
Kategoria:Włoskie piosenkarki Kategoria:Urodzeni w 1954 Kategoria:Ludzie urodzeni w Rzymie Kategoria:Odznaczeni Orderem Zasługi Republiki Włoskiej