Edwin Roman Paryski (ur. 2 kwietnia 1907 w Pittsburghu, zm. 2 marca 1982 we Wrocławiu) – polski bakteriolog, lekarz ftyzjatra, dyrektor Sanatorium im. Tytusa Chałubińskiego w Zakopanem oraz lekarz Armii Krajowej.
Życiorys Edwin Roman Paryski urodził się w Pittsburghu w Stanach Zjednoczonych jako syn polskich imigrantów Michała Panka Paryskiego, nauczyciela, księgarza, dziennikarza i wydawcy oraz Marty z Dejewskich. W domu Paryskich spotykali się działacze polonijni i polscy patriociJ. Janczy, „Wielcy zapomniani lekarze. Edwin Roman Paryski (1907–1982)”, „Tatry”, 2013, nr 4, s. 120.. Stryj, Antoni Paryski, był działaczem polonijnym, drukarzem i wydawcąA. Starczewski, „Rodzina Paryskich”, „Tatry”, 2014, nr 1, s. 112..
W latach 1913–1921 uczęszczał do szkoły publicznej w Pittsburghu, a w latach 1921–1924 do Kolegium prowadzonego przez Związek Narodowy Polski w Cambridge Springs. W 1926 rozpoczął na Uniwersytecie Michigan studia lekarskie. Rok później powrócił na stałe do Polski. Studia ukończył w 1932 na Uniwersytecie Jagiellońskim. W tym samym roku podjął pracę w Sanatorium Polskiego Czerwonego Krzyża w Zakopanem. Od 1935 był asystentem, a od 1938 ordynatoremJ. Janczy, s. 120..
Był związany zawodowo z Teodorem Białynickim-Birulą. Zapraszano go na spotkania u Witkacego, w których jednak nie uczestniczyłA. Starczewski, „Rodzina Paryskich…”, s. 114..
Podczas II wojny światowej pracował na oddziale zakaźnym szpitala miejskiego w Zakopanem. Wstąpił do Armii Krajowej, gdzie używał pseudonimów „Lekarz” i „Ryś”. Był jednym z najaktywniejszych członków komórki kontrwywiadu S-3.Z. Ryn, „Zakopiańskie placówki służby zdrowia podczas okupacji hitlerowskiej”, „Przegląd Lekarski”, 1981, nr 1, s. 116. Pomagał rannym i chorym partyzantom, ratując wiele osób przed aresztowaniemJ. Janczy, „Wielcy zapomniani lekarze…”, s. 122–123..
Po wojnie zorganizował oddział gruźliczy szpitala miejskiego w „Warszawiance” oraz sanatorium w pensjonacie „Pod Blachą”J. Krzyżanowski, „Świat lekarski polski”, „Śląska Gazeta Lekarska”, 1945, nr 1–3, s. 28..
W 1949 uzyskał stopień doktora nauk medycznych na podstawie pracy Wartość praktyczna badań bakteriologicznych przy gruźlicy płuc. W tym samym roku opracował pierwszą w Polsce i jedną z pierwszych na świecie metodę oznaczania oporności prątków gruźlicy na streptomycynęJ. Janczy, „Wielcy zapomniani lekarze…”, s. 121.. W 1952 zdobył II stopień specjalizacji z ftyzjatriiK. Pichulowa, „Wspomnienie pośmiertne…”, „Pneumonologia Polska”, 1983, nr 3, s. 191..
W końcu lat 50. został członkiem Rady Naukowej Instytutu Gruźlicy. Uczestniczył w pracach Komisji Mikrobiologicznej i współtworzył skrypt Bakteriologiczne metody diagnostyki gruźlicy, który odegrał istotną rolę w standaryzacji diagnostyki gruźlicy w PolsceK. Pichulowa, s. 192..
W latach 1953–1966 kierował Sanatorium im. Tytusa Chałubińskiego w Zakopanem jako jego dyrektor, a prowadzone przez niego laboratorium bakteriologiczne stało się znaczącą placówką naukową w kraju i za granicąJ. Janczy, s. 120–121..
Przetłumaczył na język angielski ponad 100 prac polskich badaczyR. Talewski, „Portrety zakopiańskich lekarzy”, Zakopane 1985, s. 86..
Ostatnie miesiące życia spędził u córki we Wrocławiu. Pochowany został na Cmentarzu Osobowickim.
Odznaczenia Odznaka honorowa „Za wzorową pracę w służbie zdrowia” (1953)J. Janczy, s. 123. Złoty Krzyż Zasługi (1955) Medal 10-lecia Polski Ludowej (1955) Odznaczenie im. Janka Krasickiego (1959)K. Starczewska, „Wspomnienie”, „Gazeta Wyborcza”, 17 IV 2007, s. 16. Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1968) odznaka II stopnia oraz tytuł członka honorowego nadane przez Polskie Towarzystwo FtyzjopneumonologiczneK. Pichulowa, „Wspomnienie pośmiertne…”, Pneumonologia Polska, 1983, nr 3, s. 192.
Przypisy
Bibliografia Janczy J., „Wielcy zapomniani lekarze. Edwin Roman Paryski (1907–1982)”, „Tatry”, 2013, nr 4. Starczewski A., „Rodzina Paryskich”, „Tatry”, 2014, nr 1. Pichulowa K., „Wspomnienie pośmiertne…”, „Pneumonologia Polska”, 1983, nr 3. Talewski R., „Portrety zakopiańskich lekarzy”, Zakopane 1985. Krzyżanowski J., „Świat lekarski polski”, „Śląska Gazeta Lekarska”, 1945, nr 1–3. Ryn Z., „Zakopiańskie placówki służby zdrowia podczas okupacji hitlerowskiej”, „Przegląd Lekarski”, 1981, nr 1.
Kategoria:Absolwenci Wydziału Lekarskiego Uniwersytetu Jagiellońskiego Edwin Roman Paryski Kategoria:Ludzie urodzeni w Pittsburghu Kategoria:Ludzie związani z Zakopanem Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Medalem 10-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni odznaczeniem im. Janka Krasickiego Kategoria:Odznaczeni odznaką honorową „Za wzorową pracę w służbie zdrowia” Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Edwin Roman Paryski Kategoria:Polscy bakteriolodzy Kategoria:Polscy lekarze Kategoria:Urodzeni w 1907 Kategoria:Zmarli w 1982