Vaha Halaifonua (ur. 8 lutego 1995) – tongijski rugbysta, zawodnik trzeciej linii młyna; multimedalista polskiej Ekstraligi, drużynowy mistrz Polski oraz reprezentant tego kraju w odmianach piętnasto- i siedmioosobowej. Brat .

Kariera klubowa Pochodzi z Nukuʻalofy, do Europy przeniósł się po osiągnięciu pełnoletności. Trafił do Rumunii, do drużyny . Początkowo występował w zespole do lat 23; wśród seniorów debiutował w czerwcu 2015 roku w Pucharze Króla. W 2016 roku występował zarówno w rozgrywkach pucharowych, jak i ligowych (w meczu trzeciej kolejki został wybrany najlepszym zawodnikiem spotkania z mistrzem kraju Timișoara Saracens). W czasie przerwy zimowej opuścił klub ze stolicy Rumunii.

Trafił do Anglii, do zespołu , gdzie grającym trenerem był wówczas jego kuzyn .

Jeszcze w 2017 roku przeprowadził się do Polski, jednak na przełomie 2017 i 2018 roku występował w zespole w rozgrywkach (piąty poziom rozgrywkowy w Anglii). Zespół ten zajął drugie miejsce w swojej lidze, jednak awansował na wyższy poziom po regionalnych barażach. Dotarł też do przegranego ostatecznie finału pucharu East Midlands Cup.

Halaifonua nie dokończył angielskich rozgrywek. Będąc w Polsce, w charakterze widza wybrał się na mecz Ekstraligi pomiędzy Orkanem Sochaczew i Lechią Gdańsk, jaki w kwietniu 2018 roku rozegrano na stadionie Polonii Warszawa. Po spotkaniu zgłosił się do sztabu drużyny z Sochaczewa, a zaledwie tydzień później nie tylko wystąpił w meczu ligowym tej drużyny z Arką Gdynia, ale też zdobył jedno z przyłożeń. Sam zawodnik przyznawał później, iż nie był świadomy, że w Ekstralidze występowała wówczas także drużyna z Warszawy.

Przed nowym sezonem przeniósł się do warszawskiej Skry, w której występował przez cztery lata. Szybko stał się jednym z liderów drużyny, regularnie zdobywając punkty przez przyłożenie piłki na polu punktowym. W sezonach 2020/2021 i 2021/2022 plasował się w czołówce najlepiej punktujących, zdobywając 82 i 80 punktów, w tym odpowiednio 12 i 10 przyłożeń. W 2022 wywalczył brązowy medal mistrzostw Polski po zwycięstwie w meczu o trzecie miejsce z Lechią Gdańsk. Wzmocniona kolejnymi zawodnikami drużyna z Warszawy do sezonu 2022/2023 przystępowała jako jeden z faworytów, jednak Halaifonua opuścił znaczną część rundy jesiennej z uwagi na kontuzję. Skra na skutek wewnętrznych konfliktów nie rozegrała żadnego ze spotkań rundy wiosennej i została karnie usunięta z ligi. Mimo ofert ze strony Orkana Sochaczew, Lechii Gdańsk i Budo Aleksandrów Łódzki, zawodnik spędził rundę wiosenną na wypożyczeniu w Ogniwie Sopot. W mediach spekulowano o rekordowym w historii polskiej ligi wynagrodzeniu (ponad 2 tys. euro miesięcznie). W barwach sopockiego zespołu zdobył pięć przyłożeń, czym wydatnie pomógł w awansie do finału rozgrywek. W nim Ogniwo musiało jednak uznać wyższość Budo Aleksandrów Łódzki.

Latem 2023 roku wraz z kilkoma innymi zawodnikami Skry przeniósł się do Pogoni Siedlce. Z zespołem tym w sezonie 2023/2024 zdobył brązowy medal mistrzostw Polski, a rok później wywalczył swój pierwszy tytuł mistrzowski oraz jednocześnie pierwszy złoty medal w historii klubu. W finale z Orkanem Sochaczew zdobył jedno z przyłożeń (łącznie w sezonie 9).

Kariera reprezentacyjna We wrześniu 2020 roku Polski Związek Rugby ogłosił, że Halaifonua spełnił wymagania odnośnie długości pobytu w Polsce i został powołany przez selekcjonera Duaine’a Lindsaya do reprezentacji kraju na październikowy mecz Rugby Europe Trophy przeciwko Ukrainie. Spotkanie ostatecznie nie doszło do skutku z uwagi na ujawnione w polskim zespole zakażenia koronawirusem. W maju 2021 roku został powołany przez Andrzeja Kozaka do szerokiej kadry w rugby 7 na lizbońską rundę Grand Prix mistrzostw Europy, jednak ostatecznie nie wziął udziału w tym turnieju.

Ostatecznie w polskiej drużynie narodowej zadebiutował w zespole 15-osobowym, w sparingu z Węgrami we wrześniu 2021 roku, już pod wodzą nowego szkoleniowca Chrisa Hitta. Brał udział w udanej kampanii zespołu w Rugby Europe Trophy zakończonej awansem do wyższej klasy rozgrywkowej po wygranym meczu z Litwą w kwietniu 2022 roku. W spotkaniu tym Halaifonua zdobył swoje pierwsze dwa przyłożenia na arenie międzynarodowej. Trzy miesiące później uczestniczył z kadrą „siódemek” w turnieju Grand Prix Series w Krakowie.

W lutym 2023 roku brał udział w historycznym zwycięstwie Polaków na poziomie Rugby Europe Championship. W czasie tego turnieju był jednym z wyróżniających się zawodników. Dwa przyłożenia w fazie pucharowej (z Niemcami i Belgią) oraz pozytywne statystyki rajdów z piłką (130 m) i odzysków w rucku (2) przyniosły mu nominację do miana gracza turnieju nawet mimo zajęcia przez Polaków ostatniego miejsca.

W 2024 pozostawał kluczowym zawodnikiem polskiej reprezentacji piętnastoosobowej. Brał udział w Rugby Europe Championship 2024, które zakończyło się spadkiem na poziom Trophy. Pomimo tego Halaifonua ponownie wskazywany był przez Rugby Europe jako jeden z czołowych zawodników turnieju – nominowany był do miana najlepszego zawodnika fazy grupowej oraz całych zmagań, jak również został wybrany do drużyny turnieju (choć wyłącznie jako zawodnik rezerwowy). Wskazywano, że był jednym z najskuteczniej szarżujących graczy (w turnieju wykonał 45 takich zagrań).

W czerwcu 2024 roku z zespołem rugby 7 uczestniczył w turnieju drugiej dywizji w Zagrzebiu.

W listopadzie 2025 roku w meczu Rugby Europe Trophy 2025/2026 z Danią rozegrał swój 20. mecz w reprezentacji „piętnastek”. W kwietniu 2026 roku dzięki zwycięstwu nad Szwecją wywalczył z reprezentacją Polski ponowny awans do Rugby Europe Championship.

Statystyki Stan na 11 kwietnia 2026 r. Wynik reprezentacji Polski podany w pierwszej kolejności. Drużyna narodowaRokMeczePunkty202130202231020234102024752025410202620Suma2335 Występy w reprezentacji PolskiLp.DataStadion, miastoPrzeciwnikWynikZdobyte punkty1.11.09.2021Stadion Juvenii, Kraków43:302.13.11.2021Narodowy Stadion Rugby, Gdynia21:1603.20.11.2021Stadion Polonii, Warszawa37:2504.19.02.2022Stadion Markéta, Praga27:1005.19.03.2022, Bruksela11:4106.9.04.2022Stadion Widzewa, Łódź43:1010 (2P)7.4.02.2023Stadionul Arcul de Triumf, Bukareszt27:6708.18.02.2023Narodowy Stadion Rugby, Gdynia21:1509.5.03.2023Narodowy Stadion Rugby, Gdynia18:235 (P)10.18.03.2023Nationaal Rugby Centrum, Amsterdam17:185 (P)11.4.02.2024Narodowy Stadion Rugby, Gdynia8:20012.10.02.2024Estádio Nacional, Oeiras7:54013.17.02.2024Stade du Pachy, Waterloo10:31014.2.03.2024Nationaal Rugby Centrum, Amsterdam7:54015.17.03.2024, Paryż8:34016.16.11.2024Narodowy Stadion Rugby, Gdynia40:135 (P)17.23.11.2024Stadion Markéta, Praga22:15018.12.04.2025Trelleborg Rugby Arena, Trelleborg29:25019.25.10.2025Šiaulių regbio stadionas, Szawle41:85 (P)20.8.11.2025Stadion ROSRRiT, Siedlce47:65 (P)21.22.11.2025Narodowy Stadion Rugby, Gdynia30:32022.28.02.2026Gradski sportski centar, Makarska73:3023.11.04.2026Narodowy Stadion Rugby, Gdynia72:30

Życie osobiste Pochodzi ze związanej z rugby rodziny. Dyscyplinę tę uprawiali jego bracia, spośród których na najwyższym poziomie grał . Występował on w angielskiej Premiership Rugby, zaś z reprezentacją Tonga uczestniczył w Pucharze Świata (2015 i 2019). Narodowe barwy podczas Pucharu Świata w Rugby 2007 reprezentował także kuzyn .

Halaifonua w Anglii poznał Polkę Marię, swoją przyszłą żonę. Po przyjeździe do Polski para zamieszkałą w Piastowie pod Warszawą. W 2023 roku media informowały, że małżonkowie wychowują dwoje małych dzieci. W grudniu tego samego roku zawodnik poinformował w mediach społecznościowych o narodzinach trzeciego dziecka.

Przypisy

Kategoria:Tongijscy zawodnicy rugby union Kategoria:Reprezentanci Polski w rugby union Kategoria:Urodzeni w 1995 Kategoria:Ludzie związani z Nukuʻalofą Kategoria:Rugbyści Orkana Sochaczew Kategoria:Rugbyści Skry Warszawa Kategoria:Rugbyści Ogniwa Sopot Kategoria:Rugbyści Pogoni Siedlce