Jezioro Anawatapta () – mityczne, święte jezioro w buddyjskich pismach i praktykach, położone na północ od Himalajów. Uważane było za źródło czterech wielkich rzek Azji. Jego nazwa oznacza „jezioro bez gorąca” lub „jezioro bez problemów”. Chociaż jego dokładna lokalizacja nie może zostać zidentyfikowana, jezioro zajmuje ważne miejsce w pismach buddyjskich ze względu na przypisywane mu cudowne właściwości lecznicze.
Charakterystyka i geografia thumb|250px|Jezioro Anawatapta na japońskiej mapie świata (1710) W wierzeniach buddyjskich jest postrzegane jako pierwotne źródło całej wody na kontynencie, a tym samym jest kluczowe dla podtrzymania wszelkiego życia. Jezioro to miało byc świętą siedzibą bóstwa wodnego – smoka-ducha Nāga.
Jezioro Anawatapta miało mieć kwadratowy kształt, otoczony górami, które osłaniały je przed słońcem i deszczem, tak że jego wody nigdy nie były wystawione na działanie Słońca ani Księżyca. Woda w jeziorze miała być krystalicznie czysta.
Jezioro Anawatapta było rzekomo źródłem czterech wielkich rzek: Gangesu (Ganga) – wypływającego ze złotej bramy słonia na wschodnim krańcu jeziora. Sindhu (Indus) – opuszczającego jezioro przez srebrną bramę wołu na południowym brzegu. Vaksu (Amu-daria lub Oksus) – biorącego początek przez bramę konia na zachodzie. Sity (rzeka Tarym) – zaczynającego się przy bramie lwa na północnym brzegu.
Znaczenie religijne i historyczne Jezioro Anawatapta było uważane za obdarzone cudownymi mocami uzdrawiającymi, które miały usuwać ludzkie grzechy. Woda z jeziora była używana w królewskich ceremoniach konsekracyjnych, ponieważ wierzono, że obdarza ona władcę boskością. W III wieku p.n.e. cesarz Aśoka (268–235 p.n.e.) z dynastii Maurjów w Indiach kazał codziennie przynosić sobie wodę z jeziora do własnego użytku oraz jako dary dla swoich najbardziej uczonych wyznawców. Aśoka użył tej wody również do królewskiej konsekracji, wysyłając ją królowi Tissie ze Sri Lanki. Obaj królowie przyjęli tytuł Dewanampija (Umiłowany przez bogów).
Wczesne teksty buddyjskie przypisują wodzie jeziora różne właściwości. Jeden z nich opisuje, jak , matka Buddy, została tam zabrana, aby ją obmyć i oczyścić. Następnie została ubrana w boskie szaty i kwiaty, po czym poczęła Buddę. Scena ta jest przedstawiona na rzeźbie w Amarawati we wschodnich Indiach już w II wieku.
Nawiązania w architekturze Uważa się, że świątynia Neak Pean i zbiornik (baraj) Jayatataka w Angkorze w Kambodży odtwarzały jezioro Anawatapta. Współczesne inskrypcje podają, że kompleks ten jest repliką świętego jeziora himalajskiego, a pielgrzymi mogli przeprawić się przez zbiornik do świątyni, aby się modlić i użyć wody do zmycia grzechów.
W świątyni Neak Pean woda wypływa z pysków wołu, konia, lwa i słonia, symbolizujących cztery źródła rzek wypływających z jeziora Anawatapta.
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Kosmologia buddyjska