Jan Wójcik (ur. 8 grudnia 1911 w Bielowach koło Pilzna, zm. 22 stycznia 1954Stanisław Bułat – Historia ks. Jana Wójcika, proboszcza parafii w Grywałdzie (1940-1948) w Pracach Pienińskich, t. 22 (2012) s. 350–353) – polski duchowny rzymskokatolicki, ofiara represji stalinowskich.
Życiorys Był synem Józefa i Katarzyny z domu Świątek. Po maturze wstąpił do Seminarium Duchownego w Tarnowie, gdzie ukończył studia filozoficzno-teologiczne. Święcenia kapłańskie przyjął w 1935 roku z rąk biskupa Franciszka Lisowskiego. Po święceniach pełnił posługę jako wikariusz w Chorzelowie, Jodłowej, Jurkowie oraz Chomranicach. Latem 1940 został wyznaczony na administratora parafii w GrywałdzieFilip Musiał – Milsza mi śmierć niż współpraca w Biuletynie Instytutu Pamięci Narodowej nr 7 (102) lipiec 2009 s. 45–48.
W trakcie okupacji niemieckiej, ks. Wójcik udzielał pomocy osobom pochodzenia żydowskiego w tym między innymi Izaakowi Wildowi i jego żonie Helenie, którym wystawił metrykę chrztu, chroniąc ich przed wysiedleniem do getta. Udzielał również wsparcia w wyżywieniu i ubraniu oraz pomocy finansowej, Herskowi Gelbowi, który zbiegł w trakcie masowej egzekucji Żydów w lesie w Przeczycy. Wspierał także polską partyzantkę, między innymi przekazując jej pieniądze, a podwładnym ppor. Adama Winnickiego pseud. „Pazur”, przekazując pięćdziesiąt kożuchów.
Jesienią 1946 był inicjatorem założenia Gminnej Spółdzielni „Samopomoc Chłopska” w Krościenku z siedzibą w Grywałdzie w której pełnił funkcję prezesa Rady Nadzorczej. W sierpniu 1947 na własną prośbę został przeniesiony do Łosiów-Klimkówki, gdzie pełnił funkcję rektora kaplicy. Latem 1948 został wikariuszem parafii w Wietrzchowicach.
Aresztowanie 19 października 1948 został aresztowany przez funkcjonariuszy urzędu bezpieczeństwa za rzekome nadużycia w Spółdzielni w Grywałdzie. 20 października został poddany śledztwu przez funkcjonariuszy Urzędu Bezpieczeństwa w Krakowie i przyznał się do udzielania pomocy materialnej „bandzie Ognia” (oddział Józefa Kurasia pseud. „Ogień”). Faktyczny charakter kontaktów ks. Jana Wójcika z żołnierzami Zgrupowania Partyzanckiego „Błyskawica”, pozostaje nieznanyFunkcjonariusze krakowskiego UB, w dzienniku archiwalnym byłego WUBP, przy adnotacji odnoszącej się do akt ks. Wójcika, zapisali „czł[onek] nieleg[alnej] org[anizacji]”, a w toku śledztwa, ostatecznie zdecydowano się na przypisanie duchownemu udziału wyłącznie w „aferze finansowej”. W konsekwencji śledztwa, został oskarżony o niedopełnienie obowiązków przez zaniechanie prowadzenia bądź prowadzenie w nieprawidłowy sposób ksiąg rachunkowych spółdzielni oraz przywłaszczenie ponad 200 tys. zł na jej szkodę. Ks. Jan Wójcik nie przyznał się do stawianych mu zarzutów i złożył wyczerpujące wyjaśnienia. 9 marca 1949 został skazany wyrokiem Sądu Okręgowego w Krakowie na 9 lat więzienia i 5 lat utraty praw obywatelskich. Wyrok odbywał w więzieniach w Krakowie, Nowym Wiśniczu, Ośrodku Pracy Więźniów w Dębie oraz Jaworzanie i w Rzeszowie.
W 1952 w związku z ogłoszoną amnestią, funkcjonariusze Sekcji V Wydziału WUBP w Krakowie, podjęli nieudaną próbę werbunku ks. Jana Wójcika w charakterze tajnego współpracownika.
W trakcie osadzenia, władze więzienne sformułowały o nim negatywną opinię, podkreślając jego wrogi stosunek do władzy ludowej oraz negatywny stosunek do ustroju Polski Ludowej, szkodliwy wpływ religijny na współwięźniów i brak skruchy. W lutym 1953 Sąd Powiatowy dla Miasta Krakowa złagodził wyrok ks. Jana Wójcika do 5 lat i 4 miesięcy. Już wcześniej, ks. Jan Wójcik, ze względu na pogarszający się stan zdrowia, składał prośby o warunkowe zwolnienie z przyczyn zdrowotnych, pierwszą w lutym 1952 i drugą w sierpniu 1953. Zdaniem ks. Krzysztofa Talarka, biografa ks. Jana Wójcika, dopiero 2 stycznia 1954 udzielono mu przerwy w odbywaniu kary, ze względów zdrowotnych (wyrok ks. Jana Wójcika miał zakończyć się 20 lutego 1954 po złagodzeniu kary na mocy amnestii) o czym jednak nie ma wzmianki w aktach sprawy sądowej.
Po zwolnieniu z więzienia, ks. Jan Wójcik zamieszkał u rodziny w Bielawach. Zmarł 22 stycznia 1954 w 20 dni po opuszczeniu więzienia. Został pochowany w rodzinnym grobowcu na cmentarzu w Pilźnie.
Upamiętnienie Ks. Jan Wójcik doczekał się biogramów w Leksykonie duchowieństwa represjonowanego w PRL w latach 1945–1989, t. 1, pod red. Jerzego Myszora, Warszawa 2002Autorem biogramu pt. Wójcik Jan (1911–1954), kapłan diecezji tarnowskiej w opracowaniu, był ks. Krzysztof Talar oraz Słowniku biograficznym kapłanów diecezji tarnowskiej 1786–1985, t. 4 autorstwa Adama Nowaka.
Kilku autorów poświęciło mu również osobne artykuły, w tym Filip Musiał, artykuł pt. Milsza mi śmierć niż współpraca w Biuletynie Instytutu Pamięci Narodowej nr 7 (102) lipiec 2009 oraz Stanisław Bułat, artykuł pt. Historia ks. Jana Wójcika, proboszcza parafii w Grywałdzie (1940–1948) w Pracach Pienińskich, t. 22 (2012).
Uwagi
Przypisy
Kategoria:Polscy działacze spółdzielczy Kategoria:Polscy duchowni katoliccy – ofiary represji komunistycznych Kategoria:Urodzeni w 1911 Kategoria:Zmarli w 1954