Regiment piechoty koronnej starosty szczurowieckiego Aleksandra Cetnera – oddział koronny autoramentu cudzoziemskiego wojska I Rzeczypospolitej przełomu XVII i XVIII wieku (okresu wojny polsko-tureckiej 1683–1699 i wielkiej wojny północnej).
Formowania i zmiany organizacyjne W pierwszej połowie XVII wieku w armii I Rzeczypospolitej zaczęto na większą skalę tworzyć oddziały autoramentu cudzoziemskiego. Jego podstawę stanowiła piechota w swojej masie organizowana według wzorów niemieckich i zwana potocznie „ludem ognistym”. Podstawową jednostką organizacyjną i taktyczną piechoty był regiment. Na jego czele stał szef regimentu – pułkownik (oberszter). Regiment formowany był systemem wolnego bębna. Składał się ze sztabu i kilku rot z małą primaplaną. Podstawową jednostka obrachunkową była porcja.
W XVII wieku wojska Rzeczypospolitej prowadziły działania wojenne na kilku frontach. Walczyły z wojskami szwedzkimi, powstańcami Chmielnickiego, Carstwem Moskiewskim, Tatarami Chanatu Krymskiego i Imperium Osmańskim.
W obliczu nowej wojny z Turcją, do której Polska przystąpiła w 1883 w sojuszu zaczepno-odpornym z cesarstwem, sejm uchwałą z 17 kwietnia określił liczebność armii koronnej na 36000 porcji, w tym piechoty na 12870 stawek żołdu. W wyprawie pod Wiedeń miało wziąć udział 36 jednostek piechoty cudzoziemskiego autoramentu. Wojska koronne ześrodkowały się pod Krakowem. Stąd 15 sierpnia wyruszyły w dwóch kolumnach na południe. Całością dowodził król Jan III Sobieski. W odsieczy wiedeńskiej wziął udział też regiment starosty szczurowieckiego Aleksandra Cetnera liczący 237 porcji. Faktyczne dowództwo sprawował nad nim mjr Kurtz.
W 1686 król Jan Sobieski zorganizował kolejne uderzenie na Mołdawię. Armia była gotowa do działań z początkiem lipca. W tym czasie, liczący 188 porcji regiment starosty szczurowieckiego, stanął w Jazłowcu. Dowodził nim płk Chrzanowski.
W wyniku silnego wyczerpania kraju długoletnią wojną z Turcją, w 1690 sejm warszawski obniżył komput wojska koronnego i ustalił liczbę piechoty niemieckiej na 11040 porcji, a węgierskiej na 650 porcji. Zgodnie z tym etatem, regiment starosty szczurowieckiego Aleksandra Cetnera liczył 120 porcji.
W związku z rozpoczynającą sie wielką wojną północną, w organizacji piechoty cudzoziemskiego zaciągu zaszły pewne zmiany. Piechota niemiecka w tym czasie liczyła 6640 porcji i była zgrupowana w 24 regimentach. W 1702 regiment nadal liczył 120 porcji i stacjonował w Szczurowicach.
W związku z trwającą wielką wojną północną, w 1703 sejm lubelski ustalił liczbę piechoty na 16600 porcji. W tym etacie regiment starosty szczurowieckiego nie występuje.
Uwagi
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Regimenty piesze koronne Kategoria:Oddziały I Rzeczypospolitej biorące udział w wyprawie na Mołdawię (1686) Kategoria:Piechota koronna w dobie wojny polsko-tureckiej (1683–1699) Kategoria:Oddziały polskie walczące w bitwie pod Wiedniem Kategoria:Piechota koronna w dobie wojny północnej Kategoria:Regimenty autoramentu cudzoziemskiego Kategoria:Starostwo szczurowickie Kategoria:Oddziały wojskowe Cetnerów herbu Przerowa