Parnall Panther – brytyjski, dwumiejscowy, jednosilnikowy pokładowy samolot rozpoznawczo-obserwacyjny opracowany w czasie I wojny światowej przez zakłady Parnall na potrzeby Royal Navy. Konstrukcja była drugą samodzielną konstrukcją lotniczą tej wytwórni, w znacznym stopniu przyczyniła się do rozwoju morskiego lotnictwa pokładowego, opracowania procedur związanych ze startem i lądowaniami na lotniskowcach.
Historia W 1917 r. admiralicja ogłosiła specyfikację A.D./N.2A, określającą wymagania dla nowego morskiego, pokładowego, dwumiejscowego samolotu rozpoznawczo-obserwacyjnego. Do konkursu zgłoszono trzy konstrukcje, w tym projekt zakładów Parnall oznaczony jako N.2A. Projekt powstał pod kierunkiem inż. Harolda Bolasa i stanowił kontynuację doświadczeń zdobytych przy wcześniejszym, nieudanym samolocie Scout (Zepp-Chaser). Konstruktor zdecydował się na zastosowanie nowoczesnych rozwiązań, tj. kadłub o konstrukcji półskorupowej oraz składanie kadłuba dla ułatwienia jego hangarowania. Wysokie umieszczenie kabiny załogi zapewniło pilotowi doskonałą widoczność ułatwiającą podejście do lądowania na pokładzie lotniskowca.
Pierwszy prototyp (oznaczony numerem N91) ukończono w kwietniu 1918 r. i poddano próbom fabrycznym. Badania wykazały nadmierne przeciążenie konstrukcji oraz niski współczynnik bezpieczeństwa, co doprowadziło do wstrzymania prób w locie i skierowania maszyny do testów statycznych. Drugi prototyp, planowany z silnikiem Rolls-Royce Falcon I, nie został zbudowany.
W toku dalszych prac konstrukcję samolotu poddano znaczącym modyfikacjom. Zmieniono układ podwozia, wprowadzono płat przeciwkapotażowy oraz rozbudowany system pływalności, zabezpieczający maszynę w razie przymusowego wodowania. Po serii prób prowadzonych m.in. w Royal Aircraft Establishment oraz Isle of Grain Naval Experimental Station szósta maszyna prototypowa otrzymała oficjalną nazwę Panther i stała się wzorcem dla wersji produkcyjnej.
Z Royal Navy zawarto dwa kontrakty na dostawę 312. samolotów. Po zakończeniu działań wojennych w listopadzie 1918 r. zapotrzebowanie na pokładowe samoloty rozpoznawcze gwałtownie spadło, w wyniku czego drugi kontrakt anulowano, a produkcję ograniczono do niewielkiej liczby maszyn z pierwszej serii. Produkcję maszyn seryjnych powierzono wytwórni The British & Colonial Aeroplane Company w Filton. thumb|left|Parnall Panther w lotnictwie japońskim Samoloty Parnall Panther weszły do służby w Royal Navy, operując m.in. z pokładów lotniskowców HMS Argus i HMS Hermes. Były intensywnie wykorzystywane w programach badawczych dotyczących startów i lądowań pokładowych, w tym prób lin hamujących, platform startowych oraz procedur wodowania. Były również na wyposażeniu eskadr operujących z lądu, m.in. 441. i 442. eskadr rozpoznawczo-obserwacyjnych oraz 446. eskadry myśliwskiej. Ostatecznie wycofanie ze służby nastąpiło w 1926 r.
Dużą liczbę samolotów przeznaczono na sprzedaż na rynku cywilnym. Już w 1920 r. dwa egzemplarze dostarczono United States Navy, gdzie badano je pod kątem zastosowań w lotnictwie morskim. Dwanaście samolotów zakupiła Japonia, trafiły do bazy Cesarskiej Marynarki Wojennej w Yokosuce.
Konstrukcja Samolot w układzie dwupłata o konstrukcji drewnianej. Kadłub o konstrukcji półskorupowej, opartej na wręgach i czterech podłużnicach, kryty sklejką lotniczą. Składał się z dwóch sekcji umożliwiających jego składanie na pokładzie lotniskowca. W pierwszej znajdowała się kabina pilota i obserwatora umieszczona bezpośrednio za silnikiem. Pilot zajmował swoje miejsce poprzez wycięcie w górnym płacie. W drugiej sekcji znajdowały się nadmuchiwane pływaki (były również pod dolnym płatem). System ten umożliwiał utrzymanie samolotu na powierzchni wody przez dłuższy czas po przymusowym wodowaniu. Dla ułatwienia pracy mechaników zdecydowano się na zamontowanie tablicy przyrządów na zawiasach. Główny zbiornik paliwa, o pojemności 218 litra, był umieszczony w kadłubie.
Skrzydła miały konstrukcję dwudźwigarową, jego końcówki można było demontować, co ułatwiało hangarowanie na pokładach lotniskowców. W płacie górnym były umieszczone dwa zbiorniki paliwa, z których grawitacyjnie paliwo trafiało do silnika. Przepompowywanie ze zbiornika w kadłubie odbywało się z wykorzystaniem pompy napędzanej pędem powietrza.
Napęd stanowił dziewięciocylindrowy silnik rotacyjny Bentley B.R.2 o mocy 230 KM (171,5 kW), chłodzony powietrzem napędzający dwułopatowe śmigło. Osłonięty był pięcioczęściową osłoną, dolna część była odsłonięta dla ułatwienia chłodzenia. Silnik i jego elementy pomocnicze zamontowano na dźwigarach, co ułatwiało jego wymianę. Uzbrojenie defensywne stanowił pojedynczy karabin maszynowy Lewis kal. 7,7 mm.
Podwozie było stałe, z możliwością awaryjnego odrzucenia w przypadku wodowania. Zamontowano na nim dodatkową powierzchnię zapobiegająca kapotażowi oraz wzmocnienia nosa kadłuba, zmniejszające ryzyko przewrócenia się samolotu podczas wodowania lub lądowania na pokładzie lotniskowca.
Parnall Panther charakteryzował się rozpiętością płata 8,99 m, długością 7,59 m oraz wysokością 3,2 m. Masa własna wynosiła 601,6 kg, a masa całkowita 1175,5 kg. Prędkość maksymalna wynosiła 175 km/h na wysokości około 1981 m, a pułap praktyczny 4420 m. Samolot osiągał pułap 610 metrów w 2 minuty 20 sekund.
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Brytyjskie samoloty rozpoznawcze Kategoria:Dwupłaty Panther Kategoria:Brytyjskie samoloty pokładowe Kategoria:Samoloty z napędem śmigłowym