Chełmskie Towarzystwo Naukowe – istniejące od 1997 w Chełmie stowarzyszenie prowadzące działalność naukową, kulturową, wydawniczą, popularyzatorską.
Historia Chełmskie Towarzystwo Naukowe zostało powołane do życia w Chełmie w dniu 30 czerwca 1997 roku. 6 maja 1998 na pierwszym walnym zebraniu dokonano wyboru władz Towarzystwa: prezesem został Tadeusz Martyniuk, wiceprezesem Jerzy Masłowski, członkami zarządu: Longin Bożeński, Zygmunt Gardziński i Eugeniusz Wójcik.
Funkcję prezesów Towarzystwa pełnili: w okresie 1998–2002 Tadeusz Martyniuk, 2002–2008 Zygmunt Gardziński, 2008–2016 Andrzej Stępnik. Obecnie (stan na styczeń 2026) prezesem Towarzystwa jest ponownie Zygmunt Gardziński.
Z okazji 15-lecia działalności Towarzystwo otrzymało Dyplom Zarządu Województwa Lubelskiego, ponadto nominację na najlepszą organizację pozarządową Chełma.
Formy działalności Zakres działalności Chełmskiego Towarzystwa Naukowego obejmuje m.in. organizowanie i prowadzenie szkół wyższych i placówek oświatowych, współpracę z instytucjami naukowymi, organizowanie własnych przedsięwzięć naukowych i dydaktyczno-wychowawczych, organizowanie konferencji naukowych, popularyzowanie wiedzy o Chełmie i regionie.
Od początku działalności Towarzystwo zabiegało o utworzenie w Chełmie Wyższej Szkoły Zawodowej. W tym celu prowadziło szeroko zakrojoną akcję promocyjną wśród instytucji samorządowych i rządowych, do Ministerstwa Edukacji Narodowej przekazano 2000 podpisów z poparciem dla tej idei. Starania zwolenników powstania uczelni zakończyły się sukcesem: w roku 2001 oficjalnie została powołana Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Chełmie (PWSZ)(od 2022: Państwowa Akademia Nauk Stosowanych).
W roku 2011 zainaugurowano działalność Uniwersytetu Trzeciego Wieku. Z oferty Uniwersytetu, założonego z inicjatywy Chełmskiego Towarzystwa Naukowego i Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Chełmie. W pierwszym roku funkcjonowania Uniwersytetu ponad 380 słuchaczy uczestniczyło w zajęciach z informatyki, historii, kultury, filologii polskiej, edukacji ekologicznej i prozdrowotnej, prawa i techniki.
W 2007 i 2008 odbyły się „Polsko-Ukraińskie Warsztaty Malarskie”. W roku 2011 zainicjowano projekt naukowy „Środowiskowe priorytety Polskiej Prezydencji w naszym mieście Chełm – Ochrona różnorodności biologicznej” i konkurs „Ginące gatunki roślin i zwierząt na terenie miasta Chełm i formy ich ochrony”.
Konferencje naukowe (wybór) Konferencje (w tym konferencje międzynarodowe) organizowane były w Chełmie w większości wspólnie z PWSZ.
„Konferencja Entuzjastów Informatyki” (cztery konferencje w latach 2002– 2008) „Związki Mikołaja Reja z Ziemią Chełmską – w 500 rocznicę śmierci poety” (2005) „Spotkania polsko-ukraińskie. Literatura, język, kultura” (2006) „Pamięć i miejsce. Doświadczenie przeszłości na pograniczu” (16–17 maja 2008) „Chełm nieznany – spór o kulturę pogranicza” (14–15 maja 2009) Studencka konferencja naukowa „4 czerwca 1989 – w drodze do wolności” (4 czerwca 2009) „Tradycje kolejowe Chełma” (23 listopada 2009) „Współczesne wyzwania edukacyjne” (24–25 maja 2010) „Kongres kultury chełmskiej – kultura Chełma w III RP” (24–26 maja 2011)
Działalność wydawnicza Większość publikacji stanowią materiały z organizowanych w Chełmie konferencji naukowych. Zostały wydane przy współpracy Chełmskiego Towarzystwa Naukowego z Państwową Wyższą Szkołą Zawodową w Chełmie oraz (niektóre) z Chełmską Biblioteką Publiczną im. Marii Pauliny Orsetti, Muzeum Ziemi Chełmskiej im. Wiktora Ambroziewicza i Chełmskim Domem Kultury. ST 48-53
Wybrane publikacje „Zagadnienia nieliniowe w matematyce i fizyce” (2001) „Pamięć i miejsce. Doświadczenie przeszłości na pograniczu” (2008) „Scientia” – czasopismo naukowe studentów PWSZ w Chełmie (od 2008) „Chełm nieznany. Ludzie – miejsca – wydarzenia” (2009) „Przeobrażenia w języku, kulturze i edukacji na przełomie XX i XXI wieku” (2010) „Współczesne Strategie i Wyzwania Edukacyjne” (2010) „Ekologia w szkole. Scenariusze lekcji dotyczące ochrony środowiska”( 2011) „Encyklopedia Chełma. Ludzie” (2 tomy, 2011– 2013) „Encyklopedia Chełma. Miejsca” (2 tomy, 2017– 2019)
Przypisy
Bibliografia
Zygmunt Gardziński: Chełmskie Towarzystwo Naukowe (1997– 2011) [w:] (red.) Zygmunt Gardziński, Andrzej Stępnik, Oblicza współczesnej kultury chełmskiej. Instytucje – twórcy – dokonania. Chełm 2011, s. 37– 53. Zygmunt Gardziński: Chełmskie Towarzystwo Naukowe, [w:] Encyklopedia Chełma, t. II, część II. Miejsca. Chełm: PWSZ w Chełmie, Chełmskie Towarzystwo Naukowe 2017, t. 2, cz. 1 A-K, s. 71-73. ISBN 978-83-948811-2-2. Kategoria:Chełm Kategoria:Stowarzyszenia regionalne Kategoria:Polskie towarzystwa naukowe