mały|Oznaczenie hubu mobliności thumb|Kwartalna stacja mobilności (Quartiersmobilstation) Friedensplätzchen w Düsseldorfie. thumb|Centralna stacja mobilności Aachener Platz w Düsseldorfie.

Hub mobilności (także: stacja mobilności; , ;) – najczęściej publicznie dostępne miejsce, które integruje w jednym punkcie różne usługi mobilności i środki transportu (np. transport publiczny, współdzielone rowery, carsharing, mikromobilność, parking rowerowy, ładowanie pojazdów elektrycznych), ułatwiając podróże multimodalne i przesiadki między środkami transportu, wspierając mobilność bez konieczności posiadania samochodu prywatnego. W praktyce stacje mobilności często powstają jako rozbudowane przystanki lub węzły transportu publicznego, uzupełniane o dodatkową infrastrukturę i usługi współdzielone.

Celem hubów mobilności jest wzmocnienie dostępności alternatyw dla samochodu prywatnego poprzez „skupienie” ofert w miejscu łatwym do znalezienia, z czytelną informacją i (często) wspólnymi zasadami korzystania lub integracją cyfrową (np. aplikacje, rezerwacja, płatności).

Huby mobilności a Mobility as a service Huby mobilności bywają wskazywane jako element wspierający wdrażanie koncepcji (MaaS), czyli łączenia wielu usług transportowych w spójne doświadczenie użytkownika (planowanie podróży, dostęp do usług, płatności). MaaS zakłada rozliczanie wielu usług w jednym kanale). Stacje mobilności są w tym ujęciu fizycznymi punktami przesiadkowymi i „węzłami usług”, które umożliwiają praktyczną realizację łańcuchów podróży obejmujących różne środki transportu. W materiałach konferencyjnych Urzędu Transportu Kolejowego huby mobilności zostały ujęte jako jedno z narzędzi upowszechniania „nowej mobilności”, obok m.in. współdzielenia (sharing) i MaaS.

Typy stacji mobilności W opracowaniach planistycznych spotyka się typologie, które służą projektowaniu sieci stacji i doborowi minimalnego oraz opcjonalnego wyposażenia. Przykładowo, w badaniu smartStations zaproponowano typy stacji wynikające z połączenia kategorii obszaru (np. obszar miejski, podmiejski, centrum lokalne) oraz skali węzła (np. duży/średni/mały) – zależnie od liczby integrowanych usług i funkcji stacji. W praktyce (i w informacji dla użytkowników) rozróżnienia te bywają upraszczane do kategorii „większych” i „mniejszych” stacji w danym systemie, natomiast szczegółowe typologie pozostają narzędziem pracy projektantów, operatorów i samorządów.

Stacje lokalne W literaturze dotyczącej wdrożeń miejskich opisywane są m.in. stacje zorientowane na obsługę „pierwszej” i „ostatniej mili” (w sąsiedztwach mieszkaniowych), łączące transport publiczny z mobilnością współdzieloną oraz infrastrukturą rowerową; w części projektów kładzie się też nacisk na procesy konsultacji społecznych i poprawę jakości przestrzeni publicznej w otoczeniu stacji.

Typowe elementy (wyposażenie i usługi) Zakres wyposażenia zależy od lokalizacji (węzeł przesiadkowy, dzielnica mieszkaniowa, punkt zainteresowania), natężenia ruchu oraz polityki transportowej miasta. W opracowaniach planistycznych jako typowe elementy wskazuje się m.in.: bliskość przystanków transportu publicznego oraz czytelna informacja pasażerska, parkingi i infrastruktura rowerowa (w tym stojaki i rozwiązania chronione), usługi współdzielone: carsharing, bikesharing, mikromobilność, infrastruktura ładowania pojazdów elektrycznych, elementy porządkowania przestrzeni (wyznaczone miejsca postoju, oznakowanie, mapy), dodatkowe usługi (np. skrytki, punkty odbioru przesyłek) – zależnie od koncepcji miejsca.

Typowe elementy i wyposażenie Zakres wyposażenia zależy od roli stacji w sieci (lokalna/obszarowa/ponadlokalna) oraz od usług przewidzianych do integracji.

+ Przykładowe elementy stacji mobilności (zestawienie syntetyczne na podstawie wytycznych i opracowań planistycznych). Usługi i środki transportu integrowane w stacji Infrastruktura i usługi towarzyszące transport publiczny (autobusy, tramwaje, metro, kolej aglomeracyjna) carsharing (w tym pojazdy elektryczne) bikesharing / rowery miejskie (w tym e-rowery) hulajnogi elektryczne (w systemach współdzielonych) taxi / usługi przewozowe (zależnie od modelu miasta/operatora) informacja pasażerska i wayfinding (mapy, oznakowanie, tablice informacji) automaty biletowe / punkty obsługi (zależnie od systemu) parkingi rowerowe (otwarte i zabezpieczone), stojaki, boksy, wiaty stanowiska dla współdzielonych pojazdów (strefy odbioru/zwrotu) infrastruktura ładowania (np. dla e-rowerów i pojazdów elektrycznych) udogodnienia jakości przestrzeni: oświetlenie, zadaszenia, ławki, zieleń

W części opracowań analizuje się również wpływ nowych usług (np. hulajnóg elektrycznych) na przestrzeń ulic i zasady organizacji ruchu, co może przekładać się na sposób wydzielania stref postoju i parkowania dla mikromobilności w obrębie stacji.

Infrastruktura rowerowa Wytyczne dotyczące stacji mobilności zwykle traktują parkingi rowerowe jako element bazowy, a w lokalizacjach o większym popycie rekomendują rozwiązania zabezpieczone (np. boksy, hale/garaże rowerowe) – szczególnie dla postoju długoterminowego. W niemieckim kontekście projektowym przywoływana bywa również standaryzacja wyposażenia parkingów rowerowych (np. normy serii DIN 79008 i katalog rozwiązań spełniających wymagania), co wpływa na dobór typów stojaków i systemów parkowania.

Przykłady Polska W polskich opracowaniach i przykładach wdrożeń huby mobilności wskazuje się m.in. jako rozwiązania integrujące transport publiczny z usługami współdzielonymi i mikromobilnością (np. przy węzłach lub w rejonach generujących dojazdy).

Niemcy (termin „Mobilitätsstation”) Za jedne z pierwszych realizacji tego typu w Niemczech wskazuje się „mobil.punkte” w Bremie (2003). Rozwiązania o podobnym profilu rozwijano następnie m.in. w dużych miastach (np. Hamburg, Berlin), jak i w mniejszych ośrodkach. Stacje mobilności funkcjonują jako elementy sieci pod wspólną marką/operatorem, zwykle powiązane z transportem publicznym i usługami współdzielonymi: hvv switch (Hamburg) Jelbi (Berlin), mobil.nrw.(Nadrenia Północna-Westfalia), „Mobilitätspunkte” (Monachium).

Zobacz też Car-sharing Bike and ride Intermodalny transport pasażerski Zrównoważony transport Bikesharing Transport publiczny Elektromobilność

Przypisy

Kategoria:Infrastruktura transportu Kategoria:Publiczny transport zbiorowy Kategoria:Transport alternatywny