Ella Jaroszewicz, właśc. Maria Elżbieta Jaroszewicz-BartnowskaPostanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 6 maja 2005 r. o nadaniu orderów i odznaczeń (). (ur. 5 sierpnia 1938 w Kielcach, zm. w marcu 2026) – polsko-francuska aktorka, mimka, tancerka, reżyserka, założycielka teatru pantomimicznego „Magenia”, członkini pierwszego zespołu Wrocławskiego Teatru Pantomimy Henryka Tomaszewskiego. Wprowadziła we Francji teatr gestów i uczyła pantomimy na uczelniach na całym świecie. Żona Marcela Marceau w latach 1966–1973. Dzieciństwo Elżbieta Jaroszewicz-Bartnowska urodziła się 5 sierpnia 1938 w Kielcach. Pod koniec 1944 zamieszkała z rodzicami przy ul. Szydłowieckiej 10 (już nieistniejącej, znajdowała się pomiędzy dzisiejszą ulicą Targową i Dąbrowską). Jej ojciec, Janusz Jaroszewicz-Bartnowski, przeprowadził się do Kielc z Mińska i w tamtejszej katedrze wziął ślub z kielczanką Adelą Moskwą (1916–1988). Razem otworzyli w czasie wojny kawiarenkę „Ada” przy ul. Małej 2 (obecnie ul. Kilińskiego). Jej ojciec również był artystą, grał w orkiestrze w hotelu Bristol. Vył związany z działalnością konspiracyjną. Zginął w nieznanych do końca okolicznościach 15 czerwca 1944 po zamachu na Franza Wittka, gestapowca kierującego siatką agentów na Kielecczyźnie. Do końca wojny Elżbieta z matką ukrywały się.
Uczęszczała do I Liceum im. Ignacego Paderewskiego w Wałbrzychu. W 1955 po maturze przeprowadziła się do Wrocławia na studia.
Wrocławski Teatr Pantomimy Z poznanym we Wrocławiu Henrykiem Tomaszewskim Ella Jaroszewicz związała się zawodowo na kolejne 9 lat. Żeby w pełni poświęcić czas zespołowi, po roku zrezygnowała ze Szkoły Baletowej. Była członkinią pierwszego zespołu Tomaszewskiego, który powstał w 1956 pod nazwą Studio Pantomimy przy Państwowych Teatrach Dramatycznych we Wrocławiu. 1 stycznia 1958 przekształcono Studio w teatr zawodowy, przyznając mu dotację i zmieniając nazwę na Miejski Teatr Pantomimy, by rok później (26 stycznia 1959) przemienić placówkę pod nazwą Wrocławski Teatr Pantomimy, zapisując kierownictwo artystyczne Henrykowi Tomaszewskiemu. Teatr stał się samodzielną jednostką.
W tym czasie Jaroszewicz stała się główną aktorką. Wraz z zespołem wyjeżdżała na tournée, m.in. do Danii, Szwecji, Norwegii, Izraela, Włoch, Niemiec, Węgier. Podczas jednego z takich wyjazdów do Paryża poznała Marcela Marceau.
Według akt Służby Bezpieczeństwa, Henryk Tomaszewski od 1958 przekazywał informacje o niej (z czasem określone jako nieużyteczne).
Od momentu nasilenia się kontaktów Jaroszewicz z Marcelem Marceau (którego podejrzewano o szpiegostwo) rozpoczęły się nieudane próby jej werbunku. SB postanowiła zakończyć działania operacyjne w stosunku do Elżbiety Jaroszewicz w 1971 ze względu na jej stały pobyt we Francji i brak możliwości wykorzystania jej jako źródła informacji. Z Tomaszewskim wciąż utrzymywała dobre relacje. Emigracja Od 1962 Elżbieta Jaroszewicz coraz silniej związywała się z Paryżem i Marcelem Marceau, powoli się do niego przeprowadzała. Byli małżeństwem w latach 1966–1973. Wyjechali razem na tournée po Stanach Zjednoczonych. Tam zapisała się do American Dance School w Los Angeles na lekcje baletu „modern” w stylu Marthy Graham. W tym czasie Marceau otrzymał propozycję przeniesienia się na stałe do USA, jednak odmówił, ponieważ podobnej propozycji nie otrzymała Jaroszewicz. W tym czasie uczestniczyła również w lekcjach tańca klasycznego z Serge Pertti w Paryżu, hiszpańskiego z Lélé De Triana i jazzu. W Nicei uczyła się aktorstwa pod okiem Jeana Hueta. Dzięki rekomendacji czeskiej tancerki i choreografki (od której nauczyła się również pedagogiki baletu klasycznego) dostała pracę w Flinders University w Adelajdzie (Australia).
W 1967 otworzyła własny kurs pantomimy przy Studio Théâtre des Champs Élysées w Paryżu. Rok później została zaproszona przez Geneviève Guillot do objęcia pozycji pierwszego profesora pantomimy w École de Danse de l’Opéra de Paris.
W późniejszym okresie posiadała wyłącznie francuskie obywatelstwo.
Magenia W 1974 założyła własną szkołę, którą nazwała Magenia (czytane we francuskim jak „marzenia”). W jej zajęciach uczestniczyli m.in. , , .
W studio wdrożyła własną metodę, zakorzenioną w polskiej szkole pantomimy, oferując naukę baletu, jazzu, sztuk walki, teatru, śpiewu i techniki pantomimy, a także wykłady na temat historii teatru, historii baletu i rozwoju pantomimy. Wyszkoliła ponad 800 artystów z całego świata, w tym z Francji, Niemiec, Korei Południowej, Chin, Japonii, USA, Włoch, Hiszpanii, Brazylii, Ekwadoru, Wenezueli, Meksyku, Polski. Dzięki staraniom Jaroszewicz zawód artysty pantomimy został formalnie uznany w ramach francuskiego systemu certyfikacji zawodowej.
Odznaczenia i nagrody 1958: dwa złote medale na Festiwalu Pantomimy w Moskwie dla zespołu Henryka Tomaszewskiego (inscenizacja i wykonawcy) 1969: Złoty medal za Taniec i Kulturę 1977: II nagroda za choreografię na międzynarodowym konkursie choreograficznym Ballet pour demain (Bagnolet) za spektakl La lune 1979: Nagroda Humoru, Fundacja Tańca (Paryż) za Ruch i Obrazy 1985: nominacja na Festiwalu Filmowym w Sitges (Katalonia) 1986: Medal miasta Wrocławia (Polska) 2005: Krzyż Oficerski Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej „za wybitne zasługi w rozwijaniu polsko-francuskiej współpracy kulturalnej”
Przypisy
Linki zewnętrzne Oficjalna strona szkoły Magenia
Kategoria:Aktorki związane z Wrocławiem Kategoria:Artyści związani z Paryżem Kategoria:Francuskie aktorki teatralne Kategoria:Ludzie urodzeni w Kielcach Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej Kategoria:Polonia w Paryżu Kategoria:Polskie aktorki teatralne Kategoria:Polskie mimki Kategoria:Urodzeni w 1938 Kategoria:Zmarli w 2026