Piotr Błaszczyk (ur. 1961Błaszczyk, Piotr w bazie VIAF [dostęp 2026-02-07].) – polski matematyk, filozof matematyki i historyk matematyki, doktor habilitowany, profesor Uniwersytetu Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie, redaktor naczelny czasopisma naukowego Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia ad Didacticam Mathematicae Pertinentia.
Jako matematyk specjalizuje się w (liczby hiperrzeczywiste). W zakresie filozofii matematyki do jego specjalizacji należy ontologia przedmiotu matematycznego. W historii matematyki interesuje go rozwój pojęcia ciągłości.
Kariera naukowa W roku 1987 uzyskał na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie tytuł zawodowy magistra matematyki. Na tym samym uniwersytecie w roku 1992 uzyskał tytuł magistra filozofii. 17 września 1998 roku Uniwersytet Jagielloński nadał Piotrowi Błaszczykowi stopień naukowy doktora filozofii, za rozprawę doktorską Romana Ingardena koncepcja związku przyczynowego, której promotorem był prof. dr hab. Włodzimierz Andrzej Galewicz. 11 grudnia 2008 roku został doktorem habilitowanym nauk humanistycznych w zakresie filozofii, a instytucją nadającą stopień również był Uniwersytet Jagielloński. Za rozprawę habilitacyjną Analiza filozoficzna rozprawy Richarda Dedekinda „Stetigkeit und irrationale Zahlen” został w 2009 roku nagrodzony indywidualną nagrodą Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego drugiego stopnia.
Od 1 października 1990 jest zatrudniony na Uniwersytecie Komisji Edukacji Narodowej w KrakowiePiotr Błaszczyk w bazie orcid [dostęp 2026-02-07]. – w latach 1990–1997 jako asystent, 1998–2009 jako adiunkt i od 2010 roku jako profesor nadzwyczajny. Na tym uniwersytecie w przeszłości pełnił funkcję kierownika Katedry Dydaktyki i Podstaw Matematyki oraz kierownika studiów doktoranckich w Instytucie Matematyki UKEN. Na uniwersytecie najczęściej prowadzi zajęcia z filozofii matematyki, historii matematyki, analizy niestandardowej, teorii mnogości i wstępu do matematyki.
Jest redaktorem naczelnym czasopisma naukowego Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia ad Didacticam Mathematicae Pertinentia.
Projekty naukowe Historia pojęcia ciągłości Prowadzi badania naukowe w zakresie historii rozwoju pojęcia ciągłości. W starożytnej Grecji podstawowym modelem ciągłości był odcinek, scharakteryzowany przez Arystotelesa jako byt „podzielny na części, które są podzielne”. Tożsame rozumienie odcinka Błaszczyk dostrzegł w początkowych księgach Elementów Euklidesa. Zauważył, iż w V księdze Elementów, poświęconej teorii proporcji, zmienia się charakterystyka odcinka i jest on tam traktowany jako element szerszej struktury algebraicznej . W kolejnych stuleciach struktura ta rozwijała się m.in. za sprawą arytmetyki odcinków przedstawionej w Geometrii Kartezjusza, czy aksjomatyki liczb rzeczywistych zaproponowanej w artykule Davida Hilberta O pojęciu liczby – doprowadzając ostatecznie do pojęcia ciała uporządkowanego. Od wieku XIX modelem ciągłości jest uporządkowane ciało liczb rzeczywistych . Błaszczyk wykazał także, że rozłam pomiędzy interpretacją ciągłości zbioru i ciągłości funkcji (obecny w matematyce do dziś) nastąpił po raz pierwszy w Geometrii Kartezjusza.
Elementy Euklidesa Błaszczyk i Mrówka są autorami tłumaczenia i współczesnego komentarza do księgi V i VI Elementów Euklidesa. Projekt jest kontynuowany i planowane jest przetłumaczenie wraz z obszernym komentarzem wszystkich ksiąg Elementów. Tłumaczenie to rozdzielone będzie na trzy pozycje wydawnicze: tom pierwszy zawierający księgi od I do VI, tom drugi zawierający księgi od VII do X oraz tom trzeci zawierający księgi od XI do XIII. Przekład odbywa się na podstawie tekstu greckiego Johana Ludviga Heiberga Euclidis Elementa; Edidit et Latine interpretatus est (1883-1886). Planowane jest także wydanie książki Geometria Euklidesa, która będzie napisana bardziej zaawansowanym językiem i będzie zawierała porównanie systemu Euklidesa z systemem Davida Hilberta, Alfreda Tarskiego, Karola Borsuka i Wandy Szmielew, historię aksjomatu o prostych równoległych, modele geometrii nieeuklidesowej i niearchimedesowej, interpretację geometrii Euklidesa związaną z automatycznym dowodzeniem twierdzeń oraz wpływ teorii zawartych w Elementach na matematykę nowożytną i współczesną.
W ramach komentarzy do polskiego przekładu Elementów rekonstruowane będą struktury logiczne poszczególnych ksiąg, opisywane będzie znaczenie teorii przedstawionych w Elementach na matematykę starożytnej Grecji (m.in. Archimedes, Apoloniusz, Heron, Ptolemeusz), matematykę nowożytną (m.in. Kartezjusz, Leibniz, Newton, Euler) i matematykę współczesną. Wykazany zostanie także wpływ dzieła Euklidesa na współczesne treści geometryczne nauczane w szkołach.
Analiza niestandardowa W książce Analiza filozoficzna rozprawy Richarda Dedekinda „Stetigkeit und irrationale Zahlen” Błaszczyk przeprowadził formalny dowód faktu, iż ciało liczb hiperrzeczywistych jest zupełne w sensie Cauchy’ego, ergo . W publikacji Calculus without the concept of limit wykazał, że w ciele liczb hiperrzeczywistych nie jest spełniony aksjomat ArchimedesaPiotr Błaszczyk, Joanna Major, Calculus without the concept of limit, Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia ad Didacticam Mathematicae Pertinentia, 6, 2014, , s. 27–28.. W ten sposób pokazał, iż istnieją w matematyce ciała uporządkowane, które są zupełne w sensie Cauchy’ego i jednocześnie niearchimedesowe.
W ramach badań prowadzonych nad liczbami hiperrzeczywistymi, Błaszczyk opracował nową teorię nieskończoności – w aspekcie matematycznym, historycznym i filozoficznym. Przeanalizował aspekty liczb nieskończenie dużych i nieskończenie małych w teoriach Johna Conwaya dotyczących liczb nadrzeczywistych, a także przeprowadził analizę występowania liczb nieskończenie dużych i nieskończenie małych w pracach Eulera i Bolzano. Przedstawił teoriomnogościową wersję konstrukcji Conway’a oraz udowodnił, że liczby porządkowe Cantora zawarte są w ciele liczb nadrzeczywistych.
Dokonana analiza historyczna wykazała, iż w matematyce greckiej obiekty skończone tworzyły grupę przemienną i archimedesową, z kolei Leonhard Euler, jako pierwszy w historii, systematycznie stosował strukturę niearchimedesową. Analogiczne rozwiązania Błaszczyk dostrzegł u Bolzano oraz Cantora. Wykazał także, że liczby porządkowe Cantora są zawarte w ciele uporządkowanym liczb nadrzeczywistych, w którym dodawanie i mnożenie jest przemienne – pomimo tego, iż w teorii Cantora dodawanie i mnożenie liczb porządkowych przemienne nie jest. Ponadto, w strukturze liczb nadrzeczywistych można zidentyfikować odpowiedniki ujemnych i ułamkowych liczb nieskończonych, takich jak czy które w teorii Cantora nie istnieją.
Publikacje Jest autorem ponad 70 publikacji naukowych oraz wielu książek, w tym: Piotr Błaszczyk, Ciągłość i liczby rzeczywiste: Eudoxos-Dedekind-Conway, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Komisji Edukacji Naukowej, Kraków 2025, 454 strony, ISBN 978-83-68487-30-5Ciągłość i liczby rzeczywiste: Eudoxos-Dedekind-Conway w bazie Ludzie Nauki [dostęp 2026-02-01].Ciągłość i liczby rzeczywiste: Eudoxos – Dedekind – Conway, strona Wydawnictwa Naukowego UKEN [dostęp 2026-02-01].; Piotr Błaszczyk, Kazimierz Mrówka, Jerzy Pogonowski, Ciągłość i liczby rzeczywiste: teksty źródłowe, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Komisji Edukacji Naukowej, Kraków 2025, 294 strony, ISBN 978-83-68260-76-2Ciągłość i liczby rzeczywiste: teksty źródłowe w bazie Ludzie Nauki [dostęp 2026-02-01].Ciągłość i liczby rzeczywiste: teksty źródłowe, strona Wydawnictwa Naukowego UKEN [dostęp 2026-02-01].; Piotr Błaszczyk, Anna Petiurenko, Interpreting Euclid, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Komisji Edukacji Naukowej, Kraków 2025, 276 stron, ISBN 978-83-68487-98-5Interpreting Euclid w bazie Ludzie Nauki [dostęp 2026-02-01].Interpreting Euclid, strona Wydawnictwa Naukowego UKEN [dostęp 2026-02-01].; Piotr Błaszczyk, Kazimierz Mrówka, Kartezjusz. Rozprawa o metodzie w celu prawidłowego kierowania swym rozumem i poszukiwania prawdy w naukach oraz dioptryka, meteory i geometria, które są próbami tej metody (tłumaczenie), Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Komisji Edukacji Naukowej, Kraków 2023, 541 stron, ISBN 978-83-80849-81-5Rozprawa o metodzie w celu prawidłowego kierowania swym rozumem i poszukiwania prawdy w naukach oraz dioptryka, meteory i geometria, które są próbami tej metody w bazie Ludzie Nauki [dostęp 2026-02-01].Kartezjusz, Rozprawa o metodzie, eudoxos [dostęp 2026-02-01].Rozprawa o metodzie w celu prawidłowego kierowania swym rozumem i poszukiwania prawdy w naukach oraz dioptryka, meteory i geometria, które są próbami tej metody / Kartezjusz, baza wiedzy UKEN [dostęp 2026-02-01].; Piotr Błaszczyk, Kazimierz Mrówka, Kartezjusz. Dioptryka. Tłumaczenie i komentarz, Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych Universitas, Kraków 2018, 248 stron, ISBN 978-83-242-3405-9Dioptryka w bazie Ludzie Nauki [dostęp 2026-02-01].Kartezjusz, Dioptryka, eudoxos [dostęp 2026-02-01].; Piotr Błaszczyk, Kazimierz Mrówka Kartezjusz. Geometria. Tłumaczenie i komentarz, Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych Universitas, Kraków 2015, 314 stron, ISBN 978-83-242-2759-4Kartezjusz, Geometria, eudoxos [dostęp 2026-02-01].; Piotr Błaszczyk, Kazimierz Mrówka, Euklides. Elementy. Księgi V-VI. Teoria proporcji i podobieństwa. Tłumaczenie i komentarz, Wydawnictwo Copernicus Center Press, wyd. 1.: Kraków 2013, wyd. 2.: Kraków 2017, 326 stron, ISBN 978-83-7886-013-6Euklides, Elementy, eudoxos [dostęp 2026-02-01].Euklides: Elementy: księgi V – VI, teoria proporcji i podobieństwa w bazie Ludzie Nauki [dostęp 2026-02-01].; Piotr Błaszczyk, Analiza filozoficzna rozprawy Richarda Dedekinda „Stetigkeit und irrationale Zahlen”, Wydawnictwo Naukowe Akademii Pedagogicznej, Kraków 2007, 389 stron, ISBN 978-83-7271-446-6Analiza filozoficzna rozprawy R. Dedekinda, eudoxos [dostęp 2026-02-01]..
Jest także (razem z Barbarą Pieronkiewicz) redaktorem anglojęzycznej monografii naukowej Mathematical Transgressions 2015, Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych Universitas, Kraków 2018, 406 stron, ISBN 978-83-242-3196-6Mathematical Transgressions 2015, AMU Research Portal [dostęp 2026-02-07].Mathematical Transgressions 2015 w bazie Ludzie Nauki [dostęp 2026-02-07]..
Jest autorem kilku haseł w Słowniku pojęć filozoficznych Romana Ingardena (Kraków, 2001): Ciągłość (s. 13–16), Proces (s. 210–212), Przedmiot trwający w czasie (s. 226–229), Przyczynowa strukura świata (s. 240–245), Zdarzenia II (s. 320–322).
Przypisy dr hab. Piotr Błaszczyk, Instytut Matematyki, Uniwersytet Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie [dostęp 2026-02-01]. Romana Ingardena koncepcja związku przyczynowego w bazie Ludzie Nauki [dostęp 2026-02-01]. Postępowanie ws. nadania habilitacji w bazie Ludzie Nauki [dostęp 2026-02-01]. dr hab. Piotr Błaszczyk w bazie Ludzie Nauki [dostęp 2026-02-01]. dr hab. Piotr Błaszczyk w bazie Nauka Polska [dostęp 2026-02-01]. Editorial Team, Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis Studia ad Didacticam Mathematicae Pertinentia [dostęp 2026-02-01]. Projekt badawczy Ciągłość i liczby rzeczywiste, eudoxos [dostęp 2026-02-07]. Euklides, Elementy. Tłumaczenie z języka greckiego i komentarz w bazie Ludzie Nauki [dostęp 2026-02-07]. Piotr Błaszczyk, Analiza filozoficzna rozprawy Richarda Dedekinda „Stetigkeit und irrationale Zahlen”, Wydawnictwo Naukowe Akademii Pedagogicznej, Kraków 2007, s. 186–187. Nieskończoność i nieskończenie małe, w bazie Ludzie Nauki [dostęp 2026-02-07].
Kategoria:Polscy matematycy XX wieku Kategoria:Polscy matematycy XXI wieku Kategoria:Polscy filozofowie XX wieku Kategoria:Polscy filozofowie XXI wieku Kategoria:Polscy historycy matematyki Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wydziału Matematyczno-Fizyczno-Technicznego Uniwersytetu Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie Kategoria:Urodzeni w 1961