Chorągiew husarska koronna Aleksandra Michała Lubomirskiego – oddział ciężkiej jazdy koronnej wojska I Rzeczypospolitej autoramentu narodowego drugiej połowy XVII wieku (okresu powstania Chmielnickiego) i wojny polsko-tureckiej 1672–1676).

Charakterystyka Chorągwie husarskie były jednostkami organizacyjnymi i taktycznymi liczącymi około 100–200 koni. Zaciągano je według systemu pocztów towarzyskich. Składała się z dwu-trzy konnych pocztów: rotmistrza, porucznika, chorążego i pocztów towarzyszy. Broń ofensywną husarii stanowiła kopia długości około 5,5 m, a uzbrojenie ochronne to półzbroja złożona z folg, często kombinowana z kolczugą, później półzbroja łuskowa. Wraz z towarzyszami do boju stawali pocztowi (zwani pacholikami, czeladnikami lub osiadaczami). Oprócz nich husarz dysponował ciurami (sługami obozowymi). Ci ostatni rzadko brali udział w walkach, co najwyżej w obronie taboru lub obozu.

W XVII wieku wojska Rzeczypospolitej prowadziły działania wojenne na kilku frontach. Walczyły z wojskami szwedzkimi, powstańcami Chmielnickiego, Carstwem Moskiewskim, Tatarami Chanatu Krymskiego i Imperium Osmańskim.

Klęski wojsk koronnych w bitwach nad Żółtymi Wodami i pod Korsuniem wywarły przygnębiające wrażenie na szlachcie. Sejmiki wojewódzkie zwołane w 1648 przez Prymasa podjęły uchwały w sprawie nowych zaciągów i odbudowy armii koronnej. Na tej podstawie została utworzona chorągiew husarska koniuszego koronnego Aleksandra Michała Lubomirskiego. W pierwszym kwartale 1649 liczyła 100 koni.

Zrujnowana prowadzeniem walk na kilku frontach w latach 50. XVII wieku Rzeczypospolita podjęła jeszcze jeden wysiłek i wystawiła siły zbrojne liczące około 60 000 koni i porcji. Przygotowania czynione w 1660 do kampanii przeciw Rosji cechowało tworzenie wielu nowych jednostek. W kompucie wojsk koronnych 1660 występowała 142 konna chorągiew koniuszego koronnego Aleksandra Michała Lubomirskiego pod dowództwem Władysława Wilczkowskiego.

Chorągiew wzięła udział w walkach z armią rosyjską Wasyla Szeremietiewa pod Lubarem i pod Cudnowem i z dążącą jej na odsiecz armią kozacką Jerzego Chmielnickiego (atamana Tymofieja Cieciury).

W 1666, będąc w składzie dywizji regimentarza Sebastiana Machowskiego, chorągiew walczyła z kozackimi oddziałami hetmana Piotra Doroszeniki. W bitwie Brahiłowem została całkowicie zniszczona. Odtworzona została pół roku później.

W 1667 podpisany został traktat w Andruszowie i tym samym zakończyła się wojna z Moskwą. W tym też roku przeprowadzono redukcję wojsk koronnych o około 30%. Chorągiew husarska wojewody krakowskiego Aleksandra Michała Lubomirskiego liczyła wtedy 100 koni.

W 1672 wybuchła kolejna wojna z Turcją. Armia Imperium Osmańskiego pod dowództwem sułtana Mehmeda IV w walkach na Ukrainie osiągała początkowo znaczne sukcesy. Oczekując na zgromadzenie się pospolitego ruszenia, hetman polny koronny Jan Sobieski zdecydował się zwalczać, wzmocnione Kozakami Piotra Doroszenki, czambuły tatarskie uderzeniami polskiej konnicy. W wyprawie na czambuły wzięła też udział chorągiew husarska wojewody krakowskiego. Chorągiew walczyła w składzie pułku wojewody krakowskiego dowodzonego przez podczaszego sieradzkiego Modrzejowskiego, a liczyła wtedy 100 koni. W kolejnym roku sejm pacyfikacyjny nie tylko nie ratyfikował traktatu buczackiego, ale podjął uchwały o powiększeniu liczebności wojsk zarówno koronnych jak i litewskich. Jesienią 1673 król Michał Korybut Wiśniowiecki przekazał dowodzenie nad wojskami hetmanowi wielkiemu koronnemu Janowi Sobieskiemu, a połączone siły koronno-litewskie 9 listopada stanęły pod Chocimiem. Była wśród nich chorągiew husarska koronna wojewody krakowskiego Aleksandra Lubomirskiego pod dowództwem Władysława Wilczkowskiego. W czasie bitwy chorągiew liczyła 131 koni.

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Chorągwie husarskie koronne Kategoria:Oddziały I Rzeczypospolitej biorące udział w wyprawie cudnowskiej (1660) Kategoria:Chorągwie autoramentu narodowego Kategoria:Jazda koronna w dobie wojny polsko-tureckiej (1672–1676) Kategoria:Oddziały I Rzeczypospolitej biorące udział w bitwie pod Chocimiem (1673) Kategoria:Oddziały wojskowe Lubomirskich herbu Szreniawa bez Krzyża Kategoria:Jazda koronna w dobie powstania Chmielnickiego