Masakra 18 marca (chin. 三一八惨案, pinyin: Sān-Yībā cǎn’àn;) – krwawe stłumienie demonstracji studenckiej i antyimperialistycznej, które miało miejsce 18 marca 1926 roku w Pekinie, w Republice Chińskiej. W wyniku interwencji sił rządowych zginęło co najmniej 47 osób, a ponad 200 zostało rannych. Wydarzenie to uchodzi za jeden z najważniejszych epizodów tzw. ery militarystów w Chinach i zostało określone przez pisarza Lu Xuna jako „najciemniejszy dzień od powstania republiki”.
Tło Masakra miała miejsce w kontekście niestabilnej sytuacji politycznej w północnych Chinach podczas epoki militarystów. W 1925 roku wybuchła wojna pomiędzy wspieraną przez Związek Radziecki Armią Narodową (Kuomintang) a Kliką Fengtian, wspieraną przez Japonię. W marcu 1926 roku konflikt zaostrzył się po incydencie w rejonie fortów Dagu, gdzie doszło do starcia między wojskami chińskimi a japońską marynarką wojenną. W odpowiedzi państwa zachodnie oraz Japonia wystosowały ultimatum wobec rządu pekińskiego, domagając się rozbrojenia chińskich instalacji obronnych. Ultimatum to wywołało oburzenie społeczne i stało się bezpośrednią przyczyną protestów.
Przebieg wydarzeń i następstwa 18 marca 1926 roku w Pekinie zorganizowano masową demonstrację przed Bramą Niebiańskiego Spokoju. Wśród jej organizatorów znajdował się m.in. działacz komunistyczny Li Dazhao, który wzywał do sprzeciwu wobec zagranicznych wpływów oraz nierównoprawnych traktatów narzuconych Chinom. Demonstranci udali się następnie pod siedzibę rządu Beiyang, gdzie domagali się odrzucenia ultimatum. W obawie przed eskalacją protestów prezydent Duan Qirui nakazał siłom bezpieczeństwa rozpędzenie zgromadzenia. Interwencja przerodziła się w użycie ostrej amunicji wobec demonstrantów. W wyniku strzelaniny zginęło co najmniej 47 osób, a ponad 200 zostało rannych. Wśród zabitych była m.in. studentka Liu Hezhen, upamiętniona eulogią napisaną przez Lu Xuna, która stała się symbolem wszystkich ofiar. Masakra wywołała szerokie oburzenie społeczne i presję polityczną na rząd. Według relacji, Duan Qirui publicznie udał się na miejsce wydarzeń i oddał hołd ofiarom. W następstwie wydarzeń rozpoczęto represje wobec uczestników protestów, zarówno związanych z Kuomintangiem, jak i ruchem komunistycznym. Przeprowadzano przeszukania szkół oraz konfiskowano materiały polityczne. Pod wpływem nacisków społecznych parlament zwołał nadzwyczajne posiedzenie i wezwał do ukarania winnych. W kwietniu 1926 roku rząd Duan Qiruia został obalony przez siły Kuomintangu.
Znaczenie Masakra 18 marca stała się symbolem oporu wobec imperializmu oraz rządów militarystów w Chinach. Wydarzenie to miało istotny wpływ na rozwój ruchów politycznych, w tym zarówno nacjonalistycznych, jak i komunistycznych. Do dziś pozostaje jednym z najbardziej pamiętnych epizodów w historii Pekinu i całych Chin okresu republikańskiego. W wielu chińskich uczelniach wzniesiono pomniki upamiętniające ofiary wydarzeń.
Przypisy
Kategoria:Historia Pekinu Kategoria:Masakry w Chinach Kategoria:Protesty w Chinach Kategoria:Historia Chin 1912–1949 Kategoria:Wydarzenia 1928