Trawa (kor. 풀, transkr. Pul) – południowokoreański komiks autorstwa Keum Suk Gendry-Kim, opublikowany w oryginale w 2017 nakładem wydawnictwa Bori Publishing. Utwór oparty jest na relacji Lee Ok-sun, jednej z tzw. "kobiet pocieszycielek" ocalałych z systemu przymusowego niewolnictwa seksualnego zorganizowanego przez armię japońską w okresie II wojny światowej. Komiks zaliczany jest do nurtu powieści graficznych non-fiction i łączy elementy biografii, historii mówionej oraz reportażu.
Polskie wydanie Trawy ukazało się w 2021 nakładem wydawnictwa Centrala w przekładzie Łukasza Janika.
Treść Narracja koncentruje się na biografii Lee Ok-sun (1927–2025), a jej ramę stanowią spotkania autorki z bohaterką oraz proces rekonstruowania jej świadectwa. Opowieść toczy się w dwóch planach czasowych: w jednym Lee jako starsza kobieta opowiada o swojej przeszłości, w drugim przedstawiona jest jako dziecko i młoda dziewczyna dorastająca w okresie japońskiej okupacji Korei. W retrospekcjach ukazane zostaje dzieciństwo bohaterki naznaczone przemocą domową i niestabilnością ekonomiczną. W wieku 15 lat zostaje ona oddana przez rodzinę do pracy poza domem, a następnie pod przymusem trafia do domu publicznego zarządzanego przez armię japońską w Yanji w Chinach. Tam Lee zmuszana jest do świadczenia żołnierzom nieodpłatnych usług seksualnych. Komiks przedstawia warunki panujące w tzw. "stacjach komfortu", doświadczenie przemocy, chorób i alienacji oraz strategie przetrwania niewolnic seksualnych.
Po zakończeniu wojny Lee nie odzyskuje stabilności życiowej. Pozostaje w Chinach, przez wiele lat zmagając się z traumą. Nie decyduje się na powrót do ojczyzny, zdając sobie sprawę ze stygmatyzacji ze strony społeczeństwa koreańskiego, postrzegającego "kobiety pocieszycielki" jako zhańbione i niegodne wsparcie. Dopiero w 2000 osiada w Korei Południowej i decyduje się publicznie ujawnić swoją historię jako jedna z ocalałych niewolnic seksualnych armii japońskiej i włącza w publiczne akcje na rzecz uznania ofiar.
Forma i styl Komiks utrzymany jest w czerni i bieli i wykorzystuje oszczędne środki wyrazu. Przedstawienia przemocy mają często charakter pośredni i sugestywny, a narracja opiera się na zestawieniu scen realistycznych z bardziej symbolicznymi ujęciami. W warstwie graficznej istotną rolę odgrywają kontrasty światła i cienia, ekspresja postaci oraz powtarzające się motywy pejzażowe. Struktura narracyjna łączy chronologiczne sekwencje wydarzeń z fragmentami wspomnień i refleksji.
Znaczenie tytułu Tytuł Trawa ma charakter metaforyczny i odnosi się do powracającego w komiksie motywu wizualnego. W interpretacjach wskazuje się na jego dwojakie znaczenie: z jednej strony jako symbol odporności i zdolności do przetrwania mimo przemocy, z drugiej – jako obraz kruchości i podatności na zniszczenie. Motyw trawy pojawia się w komiksie jako element pejzażu otaczającego wojskowe koszary, pełniąc funkcję wizualnego kontrapunktu wobec przedstawianych wydarzeń oraz wprowadzając momenty wyciszenia narracji.
Recepcja Trawa spotkała się z szerokim międzynarodowym zainteresowaniem i była przedmiotem licznych omówień krytycznych. W 2020 angielskie wydanie otrzymało Nagrodę Harveya w kategorii "Najlepsza międzynarodowa książka" oraz nominacje do Nagród Eisnera w kategorii "Najlepsza publikacja oparta na faktach" i "Najlepszy scenarzysta/rysownik". Dzienniki "The New York Times", "Los Angeles Times" i "The Guardian" przyznały Trawie tytuł komiksu roku. Recenzenci doceniali dokumentalny charakter dzieła i jego oparcie na świadectwie jednostkowym. Zwracali uwagę na "przemyślaną, uważną narrację" oraz "wyrafinowaną kreskę", wskazując na połączenie oszczędnych środków wyrazu z wysokim poziomem wykonania graficznego. Podkreślali też powściągliwy sposób przedstawiania przemocy oraz unikanie dosłowności, co interpretowano jako próbę oddania doświadczenia traumy bez jego wizualnej eksploatacji.
Przypisy
Kategoria:Komiksy południowokoreańskie Kategoria:Literatura koreańska Kategoria:Komiksy biograficzne Kategoria:Komiksy reporterskie Kategoria:Komiksy oparte na faktach Kategoria:Komiksy, których akcja toczy się w Azji Kategoria:Komiksy wojenne Kategoria:Japońska okupacja Korei Kategoria:Kobiety pocieszycielki Kategoria:Niewolnictwo seksualne