Gardekirche (z niem. Kościół gwardyjski), także Kościół Świętego Krzyża Polski Kościół Zmartwychwstańców – rzymskokatolicki kościół, położony przy 5 w Wiedniu. Wybudowany został w latach 1755–1763 według projektu Nicolò Pacassiego. Prowadzony jest przez polski zakon zmartwychwstańców i stanowi świątynię Polskiej Misji Katolickiej w Austrii.

Historia lewo|mały|Fragment pomnika Jana Pawła II przy kościele gwardyjskim; za nim tablica z podanym okresem budowy świątyni

Kościół został wzniesiony w latach 1755–1763 dla szpitala, który przeniósł się na w 1754 roku. Jego budowniczym był Nicolò Pacassi, nadworny architekt cesarzowej Marii Teresy Habsburg, na polecenie której został on wzniesiony. Świątynię konsekrowano 1 listopada 1763 roku – otrzymała wezwanie Świętego Krzyża. W 1769 roku zewnętrzną bryłę kościoła przebudowano w stylu neoklasycystycznym.

16 listopada 1782 roku cesarz Józef II Habsburg powołał przyboczną gwardię galicyjską, która na wzór jednostek niemieckiej i węgierskiej miała pełnić funkcje reprezentacyjne. Dwa lata później jednostce przekazano kościół przy Rennweg. W 1791 roku gwardię wcielono do cesarskiej gwardii niemieckiej. Pozostała natomiast nazwa kościoła – Gardekirche (z niem. Kościół gwardyjski).

Od momentu przekazania kościoła polskim gwardzistom aż do 1840 roku odprawiano w nim polskie nabożeństwa, po czym przeniesiono je do kościoła św. Ruprechta. Świątynia przy Rennweg została natomiast zamknięta i zaczęła popadać w ruinę.

W 1897 roku kościół gwardyjski stał się siedzibą polskiego zakonu zmartwychwstańców – z tej okazji w świątyni umieszczono dwie tablice pamiątkowe w języku niemieckim i polskim, upamiętniające cesarza Franciszka Józefa I. Zakonnicy wspólnie z polską diasporą odnowili kościół – w 1898 roku podniesiono wieżę oraz poszerzono dobudówkę z tyłu kościoła.

W trakcie II wojny światowej świątynia została uszkodzona. W 1983 roku kościół odwiedził papież Jan Paweł II, poświęcając nowe kościelne organy, a w 2001 roku przy wejściu do kościoła wzniesiono pomnik jemu poświęcony, upamiętniający jego trzy wizyty w Austrii.

Charakterystyka lewo|mały|Główny ołtarz Gardekirche (2017)

Gardekirche położony jest przy 5 w Wiedniu i stanowi świątynię Polskiej Misji Katolickiej w Austrii, a prócz funkcji religijnej jest miejscem integracji polskiej społeczności Wiednia.

Kościół z zewnątrz reprezentuje styl neoklasycystyczny. Jego fasada po bokach została ujęta wklęsłymi narożnikami i wraz z bocznymi elewacjami zwieńczono ją trójkątnym szczytem z eliptycznym oknem. Do wnętrza prowadzi portal nakryty trójkątnym naczółkiem.

Wnętrza świątyni zaprojektowano w stylu rokoko. Nawa została zbudowane planie elipsy z płytką wnęką prezbiterium, a zwieńczono ją kopułą, nad którą góruje eliptyczna latarnia oświetlona dużymi prostokątnymi oknami zamkniętymi półkoliście. Nad prezbiterium wznosi się natomiast czworoboczna wieżyczka.

W głównym ołtarzu umieszczony jest obraz Chrystusa Ukrzyżowanego autorstwa z około 1700 roku, w lewym ołtarzu Śmierć św. Józefa Ignaza Heinitza z 1743 roku, w prawym ołtarzu obraz św. Elżbiety Aragońskiej, a pod nim tzw. Mater Dolorosa autorstwa Jose Ribery. Ściany zdobi rokokowa dekoracja stiukowa.

Przy kościele gwardyjskim, po jego prawej stronie znajduje się pomnik papieża Jana Pawła II wykonany z brązu.

Galeria

Przypisy

Linki zewnętrzne Strona internetowa Polskiej Misji Katolickiej w Austrii (pol.)

Kategoria:Kościoły rzymskokatolickie w Wiedniu Kategoria:Architektura neoklasycystyczna Kategoria:Architektura rokokowa Kategoria:Świątynie pod wezwaniem Świętego Krzyża Kategoria:Obiekty budowlane oddane do użytku w XVIII wieku