Stanislav Lolek (ur. 13 listopada 1873 w Palonínie, zm. 9 maja 1936 w Uherskim Hradištu) – czeski malarz, grafik, ilustrator i prekursor czeskiego komiksu.
Znany przede wszystkim jako twórca ilustracji do historii Liška Bystrouška, która stała się podstawą opery Příhody Lišky Bystroušky () Leoša Janáčka.
Życiorys Jego ojciec był nauczycielem. Lolek początkowo studiował leśnictwo w Písku, a w latach 1893–1895 pracował jako leśniczy na dużym majątku ziemskim w pobliżu Lnáře. Podczas kartografowania regionu dodawał do map własne ilustracje. Z zachęty przyjaciół podjął studia malarskie na Akademii Sztuk Pięknych w Pradze (1895–1901), a następnie grafikę w Monachium. W latach 1929–1935 był dyrektorem Muzeum Słowackiego w Uherskim Hradištu. Jego twórczość koncentrowała się głównie na motywach zwierząt i krajobrazów natury, zwłaszcza z regionów Czech i Moraw. Pomimo miłości do przyrody, był zapalonym myśliwym. Po wizycie na wystawie impresjonizmu w Paryżu w 1907, jego malarstwo ewoluowało w kierunku tego stylu.
Liška Bystrouška W 1920 ilustracje lisów autorstwa Lolka zostały opublikowane w praskiej gazecie „Lidové noviny”. Pisarz (1882–1928) otrzymał wówczas zlecenie napisania opowieści na podstawie tych rysunków. W ten sposób powstała historia Liška Bystrouška, która była publikowana w odcinkach od 7 kwietnia do 23 czerwca 1920. Główną bohaterką opowieści jest lisica o imieniu Bystrouška, którą pijany rolnik Bartoš przywozi do domu jako wymówkę za spóźnienie. Podarowuje ją wnukowi Pepikowi, jednak ze względu na swój dziki charakter, Bystrouška ucieka, przeżywa liczne przygody i dorasta. Opowieść łączy cechy ilustrowanej historii z elementami komiksu tekstowego, gdzie ilustracje stanowią integralną część narracji i są umieszczane na tej samej stronie co tekst.
Sukces Liški Bystrouški zaowocował wieloma adaptacjami, w tym radiowymi, teatralnymi oraz operą Leoša Janáčka pod tytułem Příhody Lišky Bystroušky (), której premiera odbyła się 6 listopada 1924 w Narodowym Teatrze w Brnie. Podczas pogrzebu Janáčka w 1928 wykonano fragmenty ostatnich scen tej opery. Od tamtej pory dzieło jest regularnie wystawiane zarówno w Czechach, jak i za granicą. W 1956 historia została zekranizowana przez austriackiego reżysera Waltera Felsensteina, a w 2003 doczekała się adaptacji animowanej pod tym samym tytułem.
Inne prace ilustratorskie Stanislav Lolek jest również autorem ilustracji do czeskiego wydania Księgi dżungli Rudyarda Kiplinga z 1909. Jego prace cechują się precyzją i wyrazistością, a motywy przyrodnicze i zwierzęce stanowią trzon jego twórczości. Poza malarstwem i grafiką, Lolek zajmował się również ilustracją książkową, a jego Lovecký deník został opublikowany pośmiertnie w 1947.
Śmierć Zmarł w 1936 w Uherskim Hradištu, w wieku 62 lat.
Styl i wpływ Lolek był uczniem Juliusa Mařáka, z którym łączyła go miłość do lasu. Jego wczesne prace, takie jak Trh na moravském městě (1899), noszą znamiona wpływów innych czeskich malarzy, takich jak Joža Uprka czy . Po 1901, po śmierci Mařáka, Lolek kontynuował studia u i , a następnie wyjechał do Monachium, gdzie doskonalił techniki graficzne. Jego krajobrazy, często malowane w południowych Czechach, charakteryzują się otwartą kompozycją i subtelnym światłem, co zbliża je do impresjonizmu. Wpływ na jego twórczość mieli również francuscy impresjoniści, których dzieła poznał podczas podróży do Paryża w 1907. Lolek był członkiem wielu stowarzyszeń artystycznych, w tym Mánesa i Klub přátel umění w Brnie, a także współzałożycielem stworzyszenia Sdružení výtvarných umělců moravských (1907).
Przypisy
Kategoria:Czescy malarze Kategoria:Czescy ilustratorzy Kategoria:Czescy graficy Kategoria:Czescy autorzy komiksów Kategoria:Impresjoniści (malarze) Kategoria:Czescy leśnicy Kategoria:Myśliwi Kategoria:Urodzeni w 1873 Kategoria:Zmarli w 1936