Henryk Jan Figiel (ur. 19 stycznia 1944 w Krakowie) – polski fizyk, prof. dr hab.
Życiorys Urodził się w rodzinie Michała (1909–1998) i Anny z domu Bułka (1906–1991). W 1962 r. ukończył V Liceum Ogólnokształcące im. Augusta Witkowskiego w Krakowie i zdał maturę. W 1967 r. uzyskał dyplom magistra w zakresie fizyki jądrowej na Wydziale Matematyczno-Fizyczno-Chemicznym Uniwersytetu Jagiellońskiego. W tym samym roku rozpoczął pracę asystenta w Zakładzie Badań Magnetycznych Katedry Fizyki I Wydziału Metalurgicznego Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie. W 1972 r. uzyskał stopień doktora nauk technicznych na podstawie pracy pt. Zjawiska relaksacyjne w stopach magnetycznych utwardzanych dyspersyjnie na przykładzie stopu Cu-1%Co, w 1984 r. habilitował się na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Stypendysta Fundacji Humboldta w Darmstadt, Braunschweig, Karlsruhe, stypendium naukowe w Rio de Janeiro i w Szkocji. 12 maja 1992 r. otrzymał tytuł naukowy profesora nauk fizycznych, a 2 września 1996 r. - stanowisko profesora zwyczajnego AGH.
W latach 1991–1999 był kierownikiem Zakładu Fizyki Ciała Stałego Wydziału Fizyki i Techniki Jądrowej AGH i równolegle kierownikiem grupy Badań Magnetycznych i Strukturalnych w ZFCS WFiIS AGH. W latach 2001–2002 był członkiem Zespołu P3 (Fizyka) KBN. Od 1 października 2016 r. zatrudniony w Wyższej Szkole Humanitas w Sosnowcu.
W latach 2005–2009 uczestniczył w projekcie Unii Europejskiej HYTRAIN do szkolenia młodych naukowców w zakresie badań materiałów do magazynowania wodoru. W latach 2006–2009 uczestniczył w sieci naukowej Unii Europejskiej CMA (Complex Metallic Alloys) w temacie badań absorpcji wodoru przez stopy złożone.
Zajmuje się badaniami właściwości magnetycznych związków ziem rzadkich z metalami przejściowymi. Zainicjował i rozwinął w Krakowie badania materiałów magnetycznych techniką magnetycznego rezonansu jądrowego, głównie związków ziem rzadkich z kobaltem i manganem. Wykazał związek anizotropii magnetokrystalicznej z przesunięciem linii rezonansowych MRJ. Równocześnie rozwinął badania magnetyczne oraz technikami dyfrakcji rentgenowskiej, neutronów oraz przy zastosowaniu mionów (MuSR) dla wodorków tych związków, a w szczególności faz Lavesa manganu z ziemiami rzadkimi w celu określenia wpływu wodoru i jego uporządkowania na właściwości magnetyczne tych materiałów. Badania te pozwoliły opisać wiele interesujących przemian fazowych - strukturalnych i magnetycznych zachodzących w funkcji temperatury i koncentracji wodoru w badanych wodorkach.
Prowadził też prace związane z obrazowaniem w oparciu o technikę magnetycznego rezonansu jądrowego przy wykorzystaniu stałych magnesów nowej generacji (Nd-Fe-B) i zastosowaniu nanocząstek magnetycznych jako kontrastu dla potrzeb diagnostyki medycznej.
Autor ponad 200 publikacji i 1 patentu. Promotor kilkunastu prac doktorskich.
Członek Polskiego Towarzystwa Fizycznego, Europejskiego Towarzystwa Fizycznego, Towarzystwa Rozpraszania Neutronów, Societas Humboldiana Polonorum, Polskiego Towarzystwa Fizyki Medycznej oraz Prezes Oddziału Krakowskiego Towarzystwa Polsko-Brazylijskiego.
Od 2 lipca 1968 r. mąż Anny Krystyny z domu Kaczyńskiej (ur. 1945).
Ordery i odznaczenia
Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1996) Medal Komisji Edukacji Narodowej (1999) Medal Zasłużony dla Wydziału Metalurgii AGH
Źródło:Wydział Fizyki i Informatyki Stosowanej - najważniejsze nagrody i wyróżnienia [dostęp 2026-04-13]..
Nagrody
Nagroda Ministra Nauki, Szkolnictwa Wyższego i Techniki: za pracę doktorską (1973), za habilitację (1983), za osiągnięcia naukowe (1988) Nagroda im. Bronisława Znatowicza (2013)
Przypisy
Kategoria:Absolwenci V Liceum Ogólnokształcącego im. Augusta Witkowskiego w Krakowie Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Jagiellońskiego Kategoria:Członkowie Polskiego Towarzystwa Fizycznego Kategoria:Ludzie urodzeni w Krakowie Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Medalem Komisji Edukacji Narodowej Kategoria:Urodzeni w 1944